Η συμβουλή να ολοκληρώνεται πάντοτε η αντιβιοτική αγωγή, ακόμη κι αν ο ασθενής έχει ήδη αισθανθεί καλύτερα, υπήρξε για δεκαετίες ένα από τα πιο διαδεδομένα και αδιαμφισβήτητα ιατρικά παραγγέλματα.
Ωστόσο, μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Open Forum Infectious Diseases φέρνει στο φως μια σημαντική αλλαγή παραδείγματος, αποκαλύπτοντας ότι αυτή η πάγια πεποίθηση όχι μόνο δεν ανταποκρίνεται πάντα στη σύγχρονη επιστημονική πραγματικότητα, αλλά μπορεί να είναι και δύσκολο να αλλάξει, ακόμη και όταν τα επιστημονικά δεδομένα έχουν προχωρήσει.
Σύμφωνα με την έρευνα, η οποία βασίστηκε σε δημοσκόπηση 1.475 ατόμων στις ΗΠΑ, το 88% των συμμετεχόντων είχε ακούσει και συμφωνούσε με την παλιά οδηγία ότι η αντιβιοτική αγωγή «πρέπει πάντα να ολοκληρώνεται». Το πιο αξιοσημείωτο είναι ότι η συντριπτική πλειονότητα είχε λάβει αυτή τη συμβουλή από επαγγελματίες υγείας, ενώ αρκετοί την είχαν συναντήσει και σε εκστρατείες δημόσιας υγείας.
Η έρευνα δεν σταμάτησε στη διαπίστωση της πεποίθησης. Οι ερευνητές έθεσαν ένα συγκεκριμένο δίλημμα στους συμμετέχοντες: αν είχαν πνευμονία, θα προτιμούσαν μια σύγχρονη, βραχύτερη θεραπεία 3 έως 5 ημερών, ή μια μακρύτερη αγωγή μιας εβδομάδας ή και περισσότερο, όπως συνέβαινε παλαιότερα; Περίπου το 60% δήλωσε ότι θα προτιμούσε τη μεγαλύτερης διάρκειας θεραπεία, με τον βασικό λόγο να είναι ακριβώς η παλιά, βαθιά ριζωμένη συμβουλή.
«Ιστορικά, υπήρχε πολύ ισχυρή οδηγία από μεγάλους οργανισμούς υγείας και από γιατρούς ότι η αγωγή πρέπει πάντοτε να ολοκληρώνεται», εξηγεί ο Alistair Thorpe, πρώτος συγγραφέας της μελέτης. «Τώρα, όμως, έχουμε ολοένα περισσότερα στοιχεία που δείχνουν ότι αυτό δεν ισχύει πάντα. Σε πολλές περιπτώσεις, οι μικρότερης διάρκειας αγωγές είναι εξίσου αποτελεσματικές και ασφαλείς με τις μεγαλύτερες».
Γιατί το «περισσότερο» δεν είναι πάντα καλύτερο
Η αλλαγή αυτή στην επιστημονική σκέψη δεν είναι αυθαίρετη. Σύγχρονα δεδομένα δείχνουν ότι για πολλές συχνές λοιμώξεις, οι βραχύτερες θεραπείες μπορούν να έχουν το ίδιο θεραπευτικό αποτέλεσμα με τις μακρύτερες. Η μικρότερη έκθεση σε αντιβιοτικά μπορεί να περιορίσει τις ανεπιθύμητες ενέργειες, ενώ παράλληλα μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης μικροβιακής αντοχής, μια από τις μεγαλύτερες απειλές για τη δημόσια υγεία παγκοσμίως.
Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι όλες οι λοιμώξεις πρέπει να αντιμετωπίζονται με σύντομη θεραπεία. Υπάρχουν παθήσεις, όπως η φυματίωση, για τις οποίες η παρατεταμένη αντιβιοτική αγωγή παραμένει απολύτως απαραίτητη. Το συμπέρασμα, επομένως, δεν είναι ότι «τα αντιβιοτικά πρέπει να σταματούν νωρίς», αλλά ότι η διάρκεια της θεραπείας πρέπει να εξατομικεύεται και να καθορίζεται με βάση τη συγκεκριμένη λοίμωξη, το αντιβιοτικό και την κατάσταση του ασθενούς.
Το πραγματικό ζητούμενο, όπως τονίζουν οι ερευνητές, είναι η εγκατάλειψη των υπεραπλουστευμένων μηνυμάτων. Ούτε το «πάντα ολοκληρώνουμε την αγωγή» ούτε το «όσο λιγότερες ημέρες τόσο καλύτερα» μπορούν να αποτελούν καθολικές οδηγίες. Η σωστή ερώτηση είναι διαφορετική: Ποια είναι η κατάλληλη διάρκεια θεραπείας για τη συγκεκριμένη λοίμωξη και τον συγκεκριμένο ασθενή;
Ο Thorpe προτείνει στους ασθενείς να συζητούν ανοιχτά με τον γιατρό τους τόσο τη διάρκεια της θεραπείας όσο και το πότε ακριβώς πρέπει να διακοπεί. «Η εξατομικευμένη συμβουλή από έναν επαγγελματία υγείας είναι ο σωστός δρόμος», σημειώνει.
Η φυσιολογική εξέλιξη της επιστήμης
Το γεγονός ότι μια συμβουλή που επί χρόνια θεωρούνταν δεδομένη σήμερα επανεξετάζεται δεν σημαίνει ότι η ιατρική «έκανε λάθος». Αντίθετα, όπως τονίζουν οι ερευνητές, αποτελεί φυσιολογικό μέρος της επιστημονικής εξέλιξης. Νέα δεδομένα προστίθενται συνεχώς, οι μελέτες γίνονται καλύτερες και οι κατευθυντήριες οδηγίες προσαρμόζονται σε όσα μαθαίνουμε.
«Τα στοιχεία αυξάνονται και οι οδηγίες για τη χρήση των αντιβιοτικών εξελίσσονται. Αυτό είναι μια φυσιολογική διαδικασία και θετικό σημάδι ότι προσπαθούμε να βελτιώσουμε τον τρόπο με τον οποίο παρέχουμε φροντίδα», αναφέρει ο Thorpe.
Το σημαντικότερο μήνυμα που προκύπτει από αυτή τη μελέτη είναι η ανάγκη για μια νέα, πιο σύνθετη προσέγγιση στη χρήση των αντιβιοτικών. Όχι «σταματήστε όταν νιώσετε καλύτερα» και όχι «πάρτε τα οπωσδήποτε μέχρι το τελευταίο χάπι», αλλά ακολουθήστε τη διάρκεια που έχει ορίσει ο γιατρός για τη συγκεκριμένη περίπτωσή σας. Η πρόκληση πλέον είναι διπλή: να προσαρμοστούν οι ιατρικές οδηγίες στα νέα επιστημονικά δεδομένα και να γεφυρωθεί το χάσμα με τις βαθιά ριζωμένες πεποιθήσεις των ασθενών, οι οποίες, όπως δείχνει η έρευνα, παραμένουν ανθεκτικές ακόμη και όταν η επιστήμη έχει προχωρήσει.
Πηγή: www.zougla.gr