Αποκαλύψεις σκηνικών και παρασκηνίων που οδήγησαν στην Αυτοκεφαλία της Ουκρανίας | ekirikas.com

ΒΟΣΤΩΝΗ. Η Ένωση Ορθοδόξων Δημοσιογράφων Αμερικής αποκάλυψε απόρρητο έγγραφο-έκθεση προς τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο στο οποίο αναγράφονται λεπτομερώς τα γεγονότα που προηγήθηκαν της «Ενωτικής Συνόδου» της ΟΕΚ στις 15 Δεκεμβρίου 2018, της οποίας προέδρευσε ο τότε Μητροπολίτης Γαλλίας και σημερινός Χαλκηδόνος Εμμανουήλ και τα οποία οδήγησαν στην Αυτοκεφαλία. Την έκθεση αυτή αναπαρήγαγε πρώτο το Πρακτορείο Εκκλησιαστικών Ειδήσεων «Romfea.gr» των Αθηνών.

Αναγράφονται λεπτομέρειες για την ανάμειξη εκκλησιαστικών και πολιτικών παραγόντων, πιέσεις που ασκήθηκαν από τον τότε πρόεδρο της Ουκρανίας, Πέτρο Ποροσένκο, ακόμα και τις παρακολουθήσεις από μυστικές υπηρεσίες των μελών της Πατριαρχικής αντιπροσωπείας και την μεταφορά τους στη Σύνοδο υπό συνοδεία.

Αυτήν την εικοσασέλιδη έκθεση προς τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο, η οποία επέχει μορφή «Χρονικού της εβδομάδας της Κληρικολαϊκής Συνόδου στο Κίεβο», έγραψε ο σημερινός Μητροπολίτης Αγκύρας Γρηγόριος, ο οποίος το 2018 υπηρετούσε ως πατριαρχικός διάκονος και υπογραμματέας της Συνόδου στο Φανάρι και ο οποίος βοηθούσε στη γραμματειακή εργασία τον επικεφαλής της αντιπροσωπείας του Φαναρίου, Μητροπολίτη Γαλλίας (νυν Χαλκηδόνος) Εμμανουήλ. Σύμφωνα με τα δεδομένα του αρχείου, η έκθεση συντάχθηκε από τις 28 Δεκεμβρίου 2018 έως τις 8 Ιανουαρίου 2019. Ο Μητροπολίτης Γρηγόριος δεν απάντησε στο αίτημα για σχόλιο από την Ένωση Ορθόδοξων Δημοσιογράφων στην Αμερική.

Κύριος αντίπαλος της αντιπροσωπείας του Φαναρίου στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ήταν ο Ευστράτιος Ζόρια, τον οποίο ο Γρηγόριος χαρακτηρίζει ως άνθρωπο «ιδιαίτερα ικανό στη διπλωματία». Ωστόσο, από το «Χρονικό» προκύπτει ότι στην κρίσιμη στιγμή ο ίδιος ο Ζόρια έπεσε στην παγίδα που του είχε στηθεί.

Συγκεκριμένα, επί μία ολόκληρη ώρα τα μέρη διαφωνούσαν για μία φράση του σχεδίου – ότι εγγυητής του Καταστατικού είναι ο Οικουμενικός Πατριάρχης. Τελικά ο Ζόρια ζήτησε να του εξηγηθεί το νόημά της. Ο Γρηγόριος ομολογεί ότι αυτή ήταν ακριβώς η ερώτηση που «περίμενε από την αρχή». Αφού έλαβε την άδεια του Εμμανουήλ, ο Γρηγόριος εξήγησε: «σήμερα στη νέα δομή βρίσκονται άνθρωποι που τιμούν το Φανάρι και τον Πατριάρχη ως ‘ευεργέτη’ τους, αλλά αύριο μπορεί να έρθουν ‘αχάριστοι’ που θα θελήσουν να εισαγάγουν στο καταστατικό διατάξεις αντίθετες με τον Τόμο. Ποιος σε αυτή την περίπτωση θα είναι εγγυητής της συμφωνίας του Καταστατικού με τον Τόμο; Προφανώς, αυτός πρέπει να είναι ο Πατριάρχης», δήλωσε.

Σε απάντηση, ο ίδιος ο Ζόρια πρότεινε να αναγραφεί αυτή η διάταξη αναλυτικά, πράγμα που έγινε. Τελικά ο ρόλος του Φαναρίου στο Καταστατικό της ΟΕΚ κατοχυρώθηκε ακόμα πιο αυστηρά από ό,τι στο αρχικό σχέδιο. Στο τέλος της συνεδρίασης ο Ζόρια το κατάλαβε, αλλά ήταν πλέον αργά. «Χάρη στην ανάλυση [η διατύπωση] έγινε πιο δεσμευτική από την αρχική, αλλά επειδή εγώ ο ίδιος ζήτησα την εξήγηση αυτού του σημείου και την αποδέχθηκα ενώπιον όλων, δεν θέλω να την αλλάξω ξανά. Έπρεπε να αρκεστώ στην αρχική».

Ο Γρηγόριος δεν αποκρύπτει ότι οι «παραχωρήσεις» του Φαναρίου ήταν τακτικός ελιγμός. Κατά τα λεγόμενά του, απλώς «ανέδειξαν ακόμα πιο παραστατικά τη δύναμη» του Πατριάρχη Βαρθολομαίου σε σχέση με το Καταστατικό. «Μέσω τέτοιων πρακτικών και εν μέρει φαινομενικών ‘παραχωρήσεων’ κατοχυρώθηκε η θέση της Αγίας του Χριστού Μεγάλης Εκκλησίας», αναφέρει με ικανοποίηση στον Πατριάρχη.

«Αυτή διδάσκει, εσείς μαθαίνετε»

Κατά τη διάρκεια του διαλείμματος ο Γρηγόριος συνάντησε τον Ευστράτιο Ζόρια, ο οποίος τον ρώτησε πώς βλέπει την κατάσταση. Η απάντηση, κρίνοντας από το έγγραφο, ήταν σκληρή.

«Δεν ήρθαμε εδώ για να διαπραγματευτούμε, ούτε για να αμφισβητήσουμε τα δικαιώματα της Μητρός Εκκλησίας. Αυτή διδάσκει, εσείς μαθαίνετε. Στην προκειμένη περίπτωση δεν διαπραγματευόμαστε ως ίσοι με ίσους», δήλωσε ο Γρηγόριος.

Κατά τα λεγόμενά του, εάν ο Φιλάρετος επιμείνει στις «παράλογες απαιτήσεις», οι οπαδοί του «θα παραμείνουν στο σχίσμα». «Αυτή είναι η τελευταία ευκαιρία για τον γέροντα Φιλάρετο να γίνει ήρωας. Αν την χάσει, θα τελειώσει τη ζωή του ως σχισματικός», είπε ο Γρηγόριος, προσθέτοντας ότι οι εκπρόσωποι της Φαναρίου βρίσκονται «στη θέση των ευεργετών» και όχι των ευεργετούμενων.

Οι αξιωματούχοι τάχθηκαν με το μέρος του Φιλαρέτου

Την ίδια ημέρα, σε συνάντηση με τον Παβλένκο και τον Γιουράς, ο Ευστράτιος Ζόρια ανέγνωσε σχέδιο κοινού ανακοινωθέντος, σύμφωνα με το οποίο ο Φιλάρετος θα γινόταν πρόεδρος της Συνόδου και «έξαρχος ολόκληρης της Ουκρανίας» με δικαιώματα προκαθημένου – να συγκαλεί τη Σύνοδο, να εκλέγει και να καθαιρεί αρχιερείς.

Ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ απάντησε ότι αυτό θα αποτελούσε πρωτοφανές βήμα στην Ορθόδοξη εκκλησιολογία και «θα γινόμασταν περίγελως σε ολόκληρη την Ορθοδοξία». Ο Ευστράτιος Ζόρια απείλησε ότι τότε δεν θα γινόταν σύνοδος. «Το παράδοξο είναι ότι οι εκπρόσωποι του κράτους, που πολλές φορές είχαν διαβεβαιώσει ότι τελικά θα έπειθαν τον γέροντα Φιλάρετο, εκείνη την ώρα δεν έκαναν τίποτα λιγότερο από το να πάρουν τη θέση του κ. Ευστρατίου», γράφει ο Γρηγόριος. Κατά τα λεγόμενά του, ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ έμεινε μόνος και πρότεινε να γίνει πρώτα η σύνοδος, και μετά από αυτήν να πράξουν όπως κρίνουν σκόπιμο.

Νύχτα στο Προεδρικό Μέγαρο

Το βράδυ της 13ης Δεκεμβρίου ο πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο κάλεσε τον Εμμανουήλ στις έντεκα το βράδυ. Τα υπόλοιπα μέλη της αντιπροσωπείας τον περίμεναν «με ανείπωτη αγωνία και στο κρύο». Ο επικεφαλής της αντιπροσωπείας επέστρεψε στις 2 τα ξημερώματα σε κατάσταση κατάπτωσης.

«Δυστυχώς, θα αποτύχουμε. Μου ζήτησαν να βγάλω ακόμα και το ρολόι μου – το υπεράσπισα μόνο απειλώντας ότι θα φύγω», μεταφέρει ο Γρηγόριος τα λόγια του Εμμανουήλ.

Στο γραφείο, εκτός από τον Ποροσένκο, βρίσκονταν ο Φιλάρετος και ο επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών.

«Κατά τη διάρκεια της συζήτησης ο γέροντας Φιλάρετος ήταν ανένδοτος και αμετακίνητος… Επιπλέον, απολάμβανε την σιωπηλή υποστήριξη του Προέδρου», παρέθεσε τα λόγια του Μητροπολίτη Εμμανουήλ, ο Γρηγόριος.

Σημειώματα σε χαρτί και αστυνομική συνοδεία

Αντιλαμβανόμενοι ότι «όλο το κτίριο» παρακολουθείτο, οι αντιπρόσωποι του Φαναρίου άρχισαν να επικοινωνούν μεταξύ τους σιωπηλά, μέσω χειρόγραφων σημειωμάτων. Βλέποντας την αδιέξοδη κατάσταση, αποφάσισαν να ενημερώσουν τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο ότι αναχωρούν από το Κίεβο. Ο Μητροπολίτης Εμμανουήλ είχε ήδη αγοράσει εισιτήρια. Το πρωί η αντιπροσωπεία απέστειλε στον Πατριάρχη σχέδιο κοινού ανακοινωθέντος.

Μαθαίνοντας για τα σχέδια αναχώρησης, ο Παβλένκο «με τρόμο» το ανακοίνωσε στον Ποροσένκο. Τον Εμμανουήλ, που είχε ήδη μαζέψει τις αποσκευές του και είχε καλέσει αυτοκίνητα για το αεροδρόμιο, τον παρακάλεσαν να περάσει από το Προεδρικό Μέγαρο. Περίπου μία ώρα αργότερα ήρθε η Αστυνομία για τα υπόλοιπα μέλη της αντιπροσωπείας.

«Ενδυθέντες όλοι ράσα και καμηλαύκια», μεταφέρθηκαν στο Μέγαρο «υπό ισχυρή αστυνομική συνοδεία». Καθ’ οδόν ο Αρχιεπίσκοπος Παμφυλίας Δανιήλ, ο ίδιος ουκρανικής καταγωγής, εξέφρασε διαμαρτυρία στους συνοδούς κατά της «βίαιης μεταφοράς» και ενημέρωσε για τα συμβαίνοντα την πρεσβεία των ΗΠΑ. Ο Μητροπολίτης Αδριανουπόλεως Αμφιλόχιος μέλος της αντιπροσωπείας του Φαναρίου, με τη σειρά του, επικοινώνησε με το υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας.

Στο Μέγαρο οι απεσταλμένοι του Φαναρίου οδηγήθηκαν στην αίθουσα επιχειρήσεων, αφού καθ’ οδόν τους αφαίρεσαν τα κινητά τηλέφωνα και τους υπέβαλαν σε προσωπικό έλεγχο.

Στην αίθουσα βρίσκονταν ο Ποροσένκο, ο Παβλένκο και ένας από τους επικεφαλής των μυστικών υπηρεσιών. Εκεί ο Εμμανουήλ ανακοίνωσε στους συνοδούς του ότι κρατούνται και τους απαγορεύεται η έξοδος από τη χώρα.

«Δεν σκοπεύω να πουλήσω την αξιοπρέπεια του Πατριαρχείου»

Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε τηλεφωνική συνομιλία του Ποροσένκο με τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο, την οποία, κατά τα λεγόμενα του Γρηγορίου, άκουσαν όλοι οι παρόντες.

«Σας σέβομαι, σας τιμώ, αλλά δεν σκοπεύω να πουλήσω την αξιοπρέπεια του Πατριαρχείου σε κανέναν Φιλάρετο. Κι αν δεν μπορείτε να τον συγκρατήσετε, λυπάμαι, αλλά οι άνθρωποί μου πρέπει να φύγουν», δήλωσε ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος. Μετά από αυτό ο Ποροσένκο δήλωσε ότι αν δεν γίνει η σύνοδος, «υπάρχει πιθανότητα στρατιωτικής επέμβασης από τη Ρωσία, η οποία θα δει την αδυναμία μας». «Τότε διορθώστε αμέσως την κατάσταση», απάντησε ο Πατριάρχης.

Ο Ποροσένκο ανέγνωσε σχέδιο επιστολής, την οποία έπρεπε να υπογράψει ο Φιλάρετος: σε αυτήν ο επικεφαλής της ΟΕΚ-ΚΠ παραιτείτο από οποιαδήποτε αξιώματα στη νέα δομή, εκτός από τη μόνιμη συμμετοχή στη Σύνοδο. Ο Πρόεδρος πήγε προσωπικά στον Φιλάρετο και το υπογεγραμμένο έγγραφο το έφερε ο Παβλένκο σε λιγότερο από μία ώρα.

Ωστόσο η παρακολούθηση δεν σταμάτησε εκεί. Όταν οι απεσταλμένοι του Οικουμενικού Πατριαρχείου πήγαν σε εστιατόριο για να συζητήσουν τα επόμενα βήματα, «καθ’ όλη τη διάρκεια της ‘τράπεζας’ γύρω μας κινούνταν πάνω από δέκα πράκτορες των μυστικών υπηρεσιών, που δεν έκρυβαν και πολύ την ταυτότητά τους», γράφει ο Γρηγόριος. 

Να κόψουν τη διέξοδο υποχώρησης

Το βράδυ της 14ης Δεκεμβρίου ο Γρηγόριος απαίτησε η ΟΕΚ-ΚΠ και η ΟΥΑΕ να αυτοδιαλυθούν νομικά πριν από τη σύνοδο, δηλώνοντας ότι διαφορετικά ο Εμμανουήλ δεν θα κατέβαινε να προεδρεύσει. Όταν ο Ευστράτιος Ζόρια πρότεινε να γίνει αυτό στη σύνοδο ή μετά από αυτήν, ο Γρηγόριος αρνήθηκε.

Ο συγγραφέας του εγγράφου, ο Γρηγόριος, εξηγεί ανοιχτά στον Πατριάρχη τη σκέψη του: «Αν κάτι πήγαινε στραβά στη Σύνοδο, θα είχαν διέξοδο – να επιστρέψουν στην προηγούμενη κατάσταση. Με τη διάλυση αυτή η διέξοδος υποχώρησης θα έκλεινε, και θα ήταν δεσμευμένοι».

Ο Γρηγόριος μαζί με έναν ελληνόφωνο ιερέα συνέταξε κείμενο που διέλυε ως νομικά πρόσωπα όλες τις δομές και των δύο ομάδων «μέχρι και την πιο μικρή ενορία». «Να μην αμφιβάλλετε ότι χωρίς αυτά τα έγγραφα δεν θα κατεβεί και θα ντροπιαστείτε μέχρι τα πέρατα της Γης», τους προειδοποίησε.

«Είναι έτοιμος να υπογράψει»

Ωστόσο το πρωί της 15ης Δεκεμβρίου ο Φιλάρετος αρνήθηκε να υπογράψει την απόφαση διάλυσης της ΟΕΚ-ΚΠ. Για να τον πείσουν πήγαν ο Βίκτορ Γιούσενκο, ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου και ο πρόεδρος Πέτρο Ποροσένκο, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Ο Γρηγόριος περιγράφει αυτές τις ώρες αποσπασματικά: «Σκληρό κρύο. Χιόνι. Ξεκίνησαν διαμαρτυρίες από τους συμμετέχοντες που περίμεναν στην Αγία Σοφία. Δρακόντεια μέτρα ασφαλείας. Στρατός και Αστυνομία δρούσαν από κοινού».
Γύρω στη μία το μεσημέρι ο Εμμανουήλ βγήκε να εκτιμήσει την κατάσταση, και ο Ποροσένκο, κατά τα λεγόμενα του Γρηγορίου, «έκανε ικετευτική χειρονομία», παρακαλώντας: «Σας παρακαλώ, μην φύγετε τώρα. Όλα είναι έτοιμα. Είναι έτοιμος να υπογράψει». Σύντομα ο Ευστράτιος «λαχανιασμένος και με δάκρυα» παρέδωσε στον επικεφαλής της αντιπροσωπείας το έγγραφο με τις υπογραφές, και η σύνοδος ξεκίνησε.

Υπενθυμίζεται ότι στις 15 Δεκεμβρίου 2018 στην «ενωτική σύνοδο» από δύο σχισματικές δομές -την ΟΕΚ-ΚΠ και την ΟΥΑΕ- δημιουργήθηκε η ΟΕΚ υπό την ηγεσία του Επιφανίου Ντουμένκο. Στις 5 Ιανουαρίου 2019 ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος της παρέδωσε τον Τόμο της Αυτοκεφαλίας. Έναν μήνα πριν από τη σύνοδο του Φαναρίου η Σύνοδος της ΟΕΚ αναγνώρισε τις αποφάσεις του Φαναρίου για την Ουκρανία ως κανονικά άκυρες. Ο Φιλάρετος Ντενισένκο λίγο μετά την παραλαβή του Τόμου αποχώρησε από την ΟΕΚ και αναβίωσε την ΟΕΚ-ΚΠ, στην οποία παρέμεινε μέχρι τον θάνατό του στις 20 Μαρτίου 2026.

Όπως μετέδωσε το ΣΟΔ, σύμφωνα με τον «ιεράρχη» της ΟΕΚ Δανιήλ Κοβαλτσούκ, στην «Ενωτική Σύνοδο» υπήρξαν τόσο οξείες συγκρούσεις του Φαναρίου με τις Αρχές, που τα μέλη της αντιπροσωπείας του Οικουμενικού Πατριαρχείου αναχώρησαν για το αεροδρόμιο, ωστόσο υπό συνοδεία επέστρεψαν πίσω.