Ποντιακός Σύλλογος Νόργουοκ «Πόντος»- Norwalk Pontian Society «Pontos»
Ο Ποντιακός Σύλλογος Νόργουοκ «Πόντος» αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους και πιο δραστήριους φορείς του ποντιακού Ελληνισμού στη Βόρεια Αμερική, διατηρώντας εδώ και δεκαετίες ζωντανή τη μνήμη, την παράδοση και την πολιτιστική ταυτότητα του Πόντου. Από την ίδρυσή του στις αρχές της δεκαετίας του ’80, ο σύλλογος δημιουργήθηκε με στόχο να ενώσει τους Πόντιους της περιοχής του Κονέκτικατ και να αποτελέσει έναν χώρο όπου οι νεότερες γενιές θα μπορούσαν να γνωρίσουν την ιστορία, τη γλώσσα, τη μουσική και τους χορούς των προγόνων τους. Με το πέρασμα των χρόνων, όμως, ο «Πόντος» εξελίχθηκε σε κάτι πολύ περισσότερο από έναν απλό πολιτιστικό οργανισμό- έγινε ένα ζωντανό σημείο αναφοράς για την Ομογένεια, ένας χώρος συλλογικής μνήμης, πολιτισμού και συνέχειας.
Μέσα από αδιάκοπη δράση, τα μέλη και οι χορευτικές ομάδες του συλλόγου έχουν πραγματοποιήσει εμφανίσεις σε ολόκληρες τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά, μεταφέροντας την ψυχή του Πόντου από πόλη σε πόλη και παρουσιάζοντας με αυθεντικότητα την ποντιακή παράδοση. Οι χοροί, η λύρα, τα τραγούδια και η ποντιακή διάλεκτος αποτελούν βασικά στοιχεία της ταυτότητας του συλλόγου, ενώ ιδιαίτερη σημασία δίνεται και στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης και στην ανάδειξη της Γενοκτονίας των Ποντίων μέσα από πολιτιστικές και εκπαιδευτικές δράσεις. Η απόκτηση της δικής του στέγης το 1998 αποτέλεσε ένα σημαντικό ορόσημο στην πορεία του «Πόντος», καθώς δημιούργησε έναν μόνιμο χώρο συνάντησης, εκπαίδευσης και πολιτιστικής δημιουργίας για τις επόμενες γενιές. Μέχρι σήμερα, ο σύλλογος συνεχίζει να αποτελεί έναν δυναμικό πυρήνα του ποντιακού Ελληνισμού, διατηρώντας άσβεστη τη φλόγα της παράδοσης και ενισχύοντας διαρκώς τους δεσμούς της κοινότητας με τις ρίζες και την ιστορία της.
Σε αυτή τη μακρόχρονη και σημαντική πορεία, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει ο πρόεδρος του Ποντιακού Συλλόγου Νόργουοκ «Πόντος», Κώστας Τσιλιφίδης, ο οποίος εκφράζει μια γενιά ανθρώπων που δεν περιορίζονται μόνο στη διατήρηση της μνήμης, αλλά τη μετατρέπουν καθημερινά σε πράξη και προσφορά. Με αφοσίωση στην ιστορία και βαθύ σεβασμό προς τις ρίζες του ποντιακού Ελληνισμού, έχει συμβάλει ουσιαστικά στη διατήρηση ενός δραστήριου και ενωμένου συλλόγου, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή της νεολαίας και στη συνέχιση της παράδοσης μέσα από τον πολιτισμό, τη μουσική και τον χορό. Η παρουσία του λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος ανάμεσα στις παλαιότερες και τις νεότερες γενιές, διασφαλίζοντας ότι η ποντιακή ταυτότητα παραμένει ζωντανή και ενεργή στην Ομογένεια.
Κύριε Τσιλιφίδη η μέρα αυτή είναι μια μέρα βαθιάς μνήμης. Πώς την βιώνετε εσείς προσωπικά, σαν πρόεδρος, αλλά και σαν απόγονος Ποντίων;
Χορευτικό συγκρότημα νεολαίας Pontian Society «Pontos», Norwalk.
Για να καταλάβει κανείς πόσο σημαντική είναι για εμάς αυτή η ημέρα μνήμης, θα πρέπει, αν δεν είναι ο ίδιος απόγονος Ποντίων, τουλάχιστον να έχει ζήσει ανάμεσά μας, να έχει βιώσει κάτι από την κουλτούρα, τις μνήμες και τον τρόπο ζωής μας.
Σαν πρόεδρος, αλλά και σαν απόγονος Ποντίων, αισθάνομαι μια βαθιά ευθύνη- όχι κάτι που μου επέβαλε κάποιος, αλλά κάτι που κληρονόμησα ασυνείδητα μέσα από τη διαδρομή μου και τη ζωή μου ανάμεσα στον ποντιακό Ελληνισμό. Νιώθω την ανάγκη να βοηθήσω τις επόμενες γενιές, ιδιαίτερα εδώ, μακριά από τη μητέρα Ελλάδα, όπου η απόσταση κάνει ακόμη πιο δύσκολη τη διατήρηση της μνήμης και της ταυτότητάς μας, ώστε να μην ξεχάσουν ποτέ. Η 19η Μαΐου, πέρα από ημέρα μνήμης, είναι και ημέρα ελπίδας. Όσο θυμόμαστε, οι πρόγονοί μας συνεχίζουν να ζουν μέσα στις καρδιές μας και μας δίνουν τη δύναμη να συνεχίζουμε τον αγώνα για τη δικαίωση και τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού.
Φέτος, ποιες είναι οι εκδηλώσεις που έχετε προγραμματίσει για την επέτειο τη φετινή. Υπάρχει κάτι διαφορετικό φέτος ή είναι το ίδιο πράγμα ό,τι κάνετε κάθε φορά;
Οι κύριες εκδηλώσεις πραγματοποιούνται, όπως κάθε χρόνο, από όλους τους συλλόγους της Ομοσπονδίας στις κοινότητες όπου δραστηριοποιούνται. Πρόκειται κυρίως για μνημόσυνα και εκδηλώσεις μνήμης αφιερωμένες στα θύματα της Γενοκτονίας του Ποντιακού Ελληνισμού.
Φέτος θα τελεστεί μνημόσυνος Εσπερινός στο Ιερό Ίδρυμα Παναγίας Σουμελά στο West Milford της Νέας Ιερσέης, το Σάββατο 16 Μαΐου το βράδυ. Επίσης, ανήμερα της 19ης Μαΐου, στις 6:30 μ.μ., θα πραγματοποιηθεί εσπερινός και μνημόσυνο στον Ιερό Ναό Αγίου Νικολάου στο Μανχάταν. Η 19η Μαΐου έχει καθιερωθεί για εμάς ως ημέρα μνήμης και τιμής. Ωστόσο, οι προσπάθειες για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας δεν περιορίζονται μόνο σε αυτή την ημερομηνία. Είναι μια συνεχής διαδικασία, που εξελίσσεται όλο τον χρόνο μέσα από δράσεις, επαφές, ενημέρωση και πρωτοβουλίες σε πολλά επίπεδα.
Πέρα από τις τελετές μνήμης, πώς μετατρέπετε την ιστορία σε κάτι ζωντανό για τους νέους που ίσως δεν έχουν άμεση επαφή με τις ρίζες τους.
Η μουσική, τα τραγούδια και οι χοροί μας παίζουν έναν πολύ σημαντικό ρόλο για την ποντιακή νεολαία της Βόρειας Αμερικής, όπως πιστεύω και για ολόκληρο τον απόδημο ποντιακό Ελληνισμό. Μέσα από τα τραγούδια μεταφέρονται η διάλεκτος, η ιστορία, ο τρόπος ζωής των προγόνων μας, αλλά και τα συναισθήματα της χαράς, της λύπης και της νοσταλγίας. Επειδή τα παιδιά της Διασποράς δεν έχουν πάντα άμεση επαφή με την Ελλάδα, βασιζόμαστε ακόμη περισσότερο στους χορούς και στη μουσική ως τρόπους διατήρησης της ταυτότητάς μας. Στην πραγματικότητα, κάθε τραγούδι και κάθε χορός κουβαλά μέσα του ένα κομμάτι ιστορίας. Μέσα από αυτά, οι νεότερες γενιές μαθαίνουν όχι μόνο τον πολιτισμό μας, αλλά και τη συλλογική μνήμη και την εμπειρία του ποντιακού ελληνισμού.
Μνημόσυνο Γενοκτονίας στον Άγιο Γεώργιο του Norwalk.
Παρά τις προσπάθειες η διεθνής αναγνώριση της γενοκτονίας, παραμένει περιορισμένη.
Πού εντοπίζεται εσείς στο βασικό εμπόδιο, στην έλλειψη της ενημέρωσης ή σε πολιτικές σκοπιμότητες;
Δυστυχώς, τα εμπόδια είναι πολλά και οι αντίπαλοί μας διαθέτουν χρόνο, μηχανισμούς και σημαντικούς πόρους προκειμένου να συγκαλύψουν αυτό το έγκλημα και να αποτρέψουν τη διεθνή του αναγνώριση. Για να μπορέσουμε να φτάσουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα, χρειάζεται ενότητα, ουσιαστική συνεργασία και κοινός συντονισμός μεταξύ όλων των ποντιακών φορέων, καθώς και συστηματική πίεση μέσω οργανωμένων δράσεων και lobbying, πάντα σε συνάρτηση και με τις γεωπολιτικές συνθήκες της κάθε εποχής. Η πιο πικρή αλήθεια όμως -και δεν ξέρω αν πολλοί το αντιλαμβάνονται αυτό- είναι ότι, παρόλο που η μητέρα Ελλάδα έχει αναγνωρίσει την 19η Μαΐου ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Ποντίων, δεν υπήρξε ποτέ μια σταθερή και ουσιαστική πίεση για τη διεθνή αναγνώριση της Γενοκτονίας σε κρατικό επίπεδο. Το λέω με λύπη, γιατί πιστεύω ότι μόνο με την ενεργή στήριξη και διπλωματική κινητοποίηση της ελληνικής πολιτείας μπορεί να προχωρήσει ουσιαστικά η διεθνής ανάδειξη αυτού του εγκλήματος. Άλλο είναι η καθιέρωση μιας ημέρας μνήμης και άλλο η επίσημη διεθνής αναγνώριση μιας γενοκτονίας. Η δικαιολογία που συχνά προβάλλεται είναι ότι δεν πρέπει να διαταραχθούν οι σχέσεις με τη γειτονική χώρα. Όμως πολλοί αναρωτιούνται: ποιες πραγματικά σχέσεις μπορεί να υπάρχουν με έναν γείτονα που διαχρονικά αμφισβητεί, απειλεί και επιμένει σε μια πολιτική έντασης απέναντι στην Ελλάδα;
Το χορευτικό σας συγκρότημα έχει μια έντονη παρουσία σε όλη τη Βόρεια Αμερική. Είναι τελικά ο πολιτισμός πιο αποτελεσματικό εργαλείο από την πολιτική πίεση για τη διάδοση του ζητήματος αυτού;
Σίγουρα, κάποια στιγμή η πολιτική πίεση θα αποδειχθεί καθοριστική για το ζήτημα της αναγνώρισης. Επειδή όμως κανείς δεν γνωρίζει πότε και με ποιον τρόπο θα έρθει αυτή η στιγμή, εμείς δίνουμε πολύ μεγάλη σημασία στη νεολαία. Και ο λόγος είναι ότι επενδύουμε στο μέλλον. Αν εμείς δεν καταφέρουμε να πετύχουμε το αποτέλεσμα που επιθυμούμε, ίσως η σημερινή νεολαία να είναι εκείνη που θα μπορέσει να δράσει πιο ενωμένα, πιο οργανωμένα και ίσως πιο αποτελεσματικά από εμάς.
Τα νέα παιδιά σήμερα διαθέτουν περισσότερα μέσα, περισσότερες δυνατότητες επικοινωνίας και πρόσβαση σε εργαλεία που οι προηγούμενες γενιές δεν είχαν. Ήδη βλέπουμε νέους ανθρώπους να δραστηριοποιούνται δυναμικά: έχουν πραγματοποιήσει επαφές στην Ουάσιγκτον, έχουν έρθει σε επικοινωνία με τα Ηνωμένα Έθνη και είχαν μάλιστα προγραμματίσει, πριν από την περίοδο της πανδημίας, μια σημαντική συνάντηση στον ΟΗΕ, όπου θα παρουσίαζαν ενημερωτικό υλικό και εκθέσεις σχετικές με την ιστορία και τη Γενοκτονία του Ποντιακού Ελληνισμού. Όσο για τα χορευτικά συγκροτήματα, προσωπικά αισθάνομαι πολύ περήφανος για τα παιδιά μας. Δίνουμε τεράστια σημασία στη συμμετοχή τους και θα έλεγα ότι αποτελούν την κορωνίδα της προσπάθειάς μας. Έχουν εμφανιστεί σχεδόν σε ολόκληρη τη Βόρεια Αμερική, αλλά και στο εξωτερικό, αφήνοντας παντού τις καλύτερες εντυπώσεις και προκαλώντας βαθιά συγκίνηση.
Γενικά υπάρχει η κριτική ότι οι εκδηλώσεις για τη Γενοκτονία παραμένουν σε ένα επετειακό πλαίσιο. Πώς απαντάτε σε αυτό και τι κάνετε ώστε να υπάρχει ουσιαστικός αντίκτυπος;
Ναι, ίσως υπάρχει αυτή η εντύπωση, ότι περιοριζόμαστε κάθε χρόνο σε μνημόσυνα και επετειακές εκδηλώσεις γύρω από τη 19η Μαΐου. Όμως η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Οι προσπάθειες δεν σταματούν εκεί. Συνεχίζονται σε καθημερινή βάση και, έστω αργά, αποδίδουν καρπούς.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το IAGS -η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών- έχει αναγνωρίσει επίσημα τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Από τότε έχουν ακολουθήσει επτά κράτη, καθώς και αρκετές πολιτείες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι προσπάθειες συνεχίζονται και σταδιακά προχωρούν, ακόμη κι αν όχι με την ταχύτητα που θα θέλαμε. Και κάτι ακόμη σημαντικό: ακόμη κι αν κάποτε φτάσουμε στη διεθνή αναγνώριση, τα μνημόσυνα και οι εκδηλώσεις μνήμης θα πρέπει να συνεχιστούν. Γιατί τι αξία έχει η αναγνώριση, αν χαθεί η ιστορική μνήμη και μαζί της η ταυτότητά μας;
Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στην αμερικανική κοινωνία, ιδιαίτερα σε όσους δεν γνωρίζουν την ιστορία των Ποντίων, σχετικά με τη σημασία της αναγνώρισης της Γενοκτονίας;
Εφόσον κι εμείς αποτελούμε πλέον κομμάτι της αμερικανικής κοινωνίας, είναι πολύ σημαντικό για εμάς να γνωρίζει ο κόσμος ποιοι είμαστε και ποια ιστορία κουβαλάμε. Το μήνυμά μας είναι πως η αναγνώριση μιας γενοκτονίας δεν αφορά μόνο το παρελθόν- αποτελεί και μια πράξη ευθύνης απέναντι στο μέλλον. Η αναγνώριση βοηθά ώστε να αποτρέπονται παρόμοια εγκλήματα και να διατηρείται ζωντανή η ιστορική μνήμη. Ήδη η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου διδάσκεται σε δύο πολιτείες των Ηνωμένων Πολιτειών, ενώ γίνονται προσπάθειες να ενταχθεί και σε άλλες. Το έργο μας δεν σταματά. Έχουμε την ευθύνη να συνεχίσουμε, ακόμη κι αν τα αποτελέσματα έρχονται αργά.
Πόσο δύσκολο είναι να παραμείνει ζωντανή η ποντιακή κοινότητα στη δεύτερη και τρίτη γενιά της Διασποράς; Βλέπετε απομάκρυνση ή ανανέωση;
Οι δικοί μας σύλλογοι παραμένουν ζωντανοί και ενεργοί, αν και η διατήρηση της ταυτότητάς μας γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη όσο περνούν οι γενιές. Παρ’ όλα αυτά, συνεχίζουμε να κρατάμε στοιχεία της γλώσσας και της ποντιακής διαλέκτου, και σε αυτό τεράστιο ρόλο παίζουν το τραγούδι και ο χορός. Ιδιαίτερα μέσα από τα χορευτικά συγκροτήματα και το ετήσιο Φεστιβάλ Νεολαίας βλέπω κάτι πολύ ελπιδοφόρο. Ξεκινήσαμε πριν από δεκαέξι χρόνια με περίπου εκατό παιδιά και σήμερα συμμετέχουν περισσότεροι από τριακόσιοι νέοι από έντεκα συλλόγους σε ΗΠΑ και Καναδά. Βλέπω παιδιά να τραγουδούν στην ποντιακή διάλεκτο, να γνωρίζουν την ιστορία τους και να δημιουργούν δεσμούς μεταξύ τους. Υπάρχουν, φυσικά, και οι δύο πραγματικότητες: από τη μία η απομάκρυνση από τη γλώσσα και την Ελλάδα, από την άλλη όμως μια δυναμική ανανέωσης. Τα παιδιά σήμερα συνδέονται περισσότερο από ποτέ. Δημιουργούν φιλίες από τη Νέα Υόρκη μέχρι το Τορόντο και τη Νότια Καρολίνα, ταξιδεύουν για να συναντηθούν, συμμετέχουν με δική τους πρωτοβουλία στις δράσεις των συλλόγων και χτίζουν μια πραγματική κοινότητα. Αυτό είναι ίσως το πιο αισιόδοξο στοιχείο για το μέλλον του ποντιακού Ελληνισμού στη Διασπορά.
Μιλάτε ακόμη Ελληνικά και Ποντιακά στις νεότερες γενιές;
Βεβαίως, αν και είναι φυσικό με τα χρόνια να χάνονται ορισμένα στοιχεία τόσο της ελληνικής γλώσσας όσο και της ποντιακής διαλέκτου. Το βασικότερο όμως είναι τι συμβαίνει μέσα στο σπίτι. Πολλοί γονείς, επειδή τα παιδιά δυσκολεύονται στα ελληνικά ή επειδή οι ίδιοι θεωρούν πιο εύκολη την καθημερινότητα στα αγγλικά, καταλήγουν να τους μιλούν μόνο αγγλικά. Έτσι όμως η γλώσσα χάνεται σταδιακά.
Πιστεύω πως χρειάζεται περισσότερη επιμονή και υπομονή από την οικογένεια. Η γλώσσα δεν είναι μόνο τρόπος επικοινωνίας· είναι φορέας μνήμης, πολιτισμού και ταυτότητας.
Ποιο είναι το επόμενο βήμα για τον Σύλλογο και ποια παρακαταθήκη θα θέλατε προσωπικά να αφήσετε;
Στόχος μας τα επόμενα χρόνια είναι, πέρα από τη συνέχιση των χορευτικών δραστηριοτήτων, να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο την εκμάθηση της ελληνικής γλώσσας και της ποντιακής διαλέκτου. Μεταφράζουμε τραγούδια, ώστε τα παιδιά να κατανοούν το βαθύτερο νόημά τους και, μέσα από αυτά, να γνωρίζουν τη ζωή, τις συνήθειες και την καθημερινότητα των προγόνων μας.
Παράλληλα, δίνουμε μεγάλη σημασία στην ιστορική εκπαίδευση μέσω ντοκιμαντέρ και επισκέψεων στο Ερευνητικό Κέντρο Μικράς Ασίας και Ποντιακού Ελληνισμού στο Σικάγο, με επικεφαλής την Αναστασία Σπυρίδου, το οποίο λειτουργεί υπό την αιγίδα και τη στήριξη της Ομοσπονδίας μας. Το Κέντρο διαθέτει σημαντικό αρχειακό υλικό, προσωπικές μαρτυρίες, μεταφράσεις και εκπαιδευτικά εγχειρίδια που ήδη αξιοποιούνται σε πολιτείες όπου διδάσκεται η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Όσο για τη δική μου παρακαταθήκη, θα ήθελα πάνω απ’ όλα να εμπνεύσω όσο το δυνατόν περισσότερα παιδιά να πάρουν τη σκυτάλη και να συνεχίσουν αυτόν τον αγώνα. Γιατί ο Πόντος θα συνεχίσει να ζει όσο υπάρχουν νέοι άνθρωποι που θα θελήσουν να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη, τη γλώσσα και την ψυχή του.
Πηγή: www.ekirikas.com