Παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνου Τασούλα, πραγματοποιήθηκαν την Κυριακή (19.04.2026) στην Άμφισσα οι εορτασμοί για την 205η επέτειο απελευθέρωσης του Κάστρου των Σαλώνων.
Ο Κωνσταντίνος Τασούλας, κατά την επίσκεψή του στην Άμφισσα, παρακολούθησε το πρωί τη δοξολογία στον Ιερό Ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, προεξάρχοντος του σεβασμιωτάτου μητροπολίτη Φωκίδας κ. Θεόκτιστου, και στη συνέχεια κατέθεσε στεφάνι στον ανδριάντα του Επισκόπου Σαλώνων Ησαΐα.
Σε δήλωσή του, ο κ. Τασούλας αναφέρθηκε στη σημασία της απελευθέρωσης των Σαλώνων, κάνοντας λόγο για μια σπουδαία νίκη εναντίον των Τούρκων, η οποία συνέβαλε στην ευόδωση της Επαναστάσεως του 1821.
Όπως ανέφερε, «τιμούμε σήμερα την απελευθέρωση των Σαλώνων, δηλαδή της Άμφισσας και του περίφημου Κάστρου της, που ήταν μία από τις πρώτες νίκες, μια σπουδαία νίκη, στην Επανάσταση των Ελλήνων κατά των Τούρκων το 1821. Μαζί με την Καλαμάτα, μαζί με την Τριπολιτσά και το Βαλτέτσι, μαζί με το Μακρυνόρος, τη Γραβιά και τα Βασιλικά, ήταν επιτυχίες στρατιωτικές, οι οποίες εδραίωσαν την Επανάσταση κατά τον πρώτο της χρόνο στην Πελοπόννησο, αλλά και εδώ, στη Ρούμελη. Ειδικότερα εδώ, στη Ρούμελη, η απελευθέρωση της Άμφισσας υπήρξε καθοριστική γιατί η γεωγραφική της θέση ενώνει τη Στερεά Ελλάδα με την Πελοπόννησο.
Αγωνιστές, μαζί με τους οπλαρχηγούς Πανουργιά, Γκούρα, Μανίκα, μαζί με τους Γαλαξιδιώτες που έφεραν τα κανόνια τους από τα πλοία τους, ελευθέρωσαν τα Σάλωνα και απελευθερωτικός άνεμος έπνευσε στη Φωκίδα. Λίγους μήνες μετά, τον Νοέμβριο του 1821, ψηφίστηκε το πολίτευμα της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδας και έτσι εδώ, στα Σάλωνα, οι στρατιωτικές και θεσμικές επιτυχίες αντανακλώνται ακριβώς στις γενικότερες θεσμικές και στρατιωτικές εξελίξεις της Επανάστασης συνολικά. Τιμούμε σήμερα την απελευθέρωση της Άμφισσας, μια νίκη κατά των Τούρκων η οποία συνέβαλε στην ευόδωση της Επαναστάσεως του 1821, η οποία οδήγησε στην απελευθέρωση του Έθνους και στη δημιουργία του νεοελληνικού κράτους».
Μετά το πέρας της παρέλασης, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τέλεσε τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου Πεσόντων Αεροπόρων Νομού Φωκίδας στην πλατεία Ικάρων και, στη συνέχεια, απηύθυνε χαιρετισμό στην εκδήλωση παρουσίασης των Πρακτικών του Συνεδρίου του Ιδρύματος της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία και του Δήμου Δελφών με τίτλο «Η Νομική Διάταξις της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος, 1821», στο Πνευματικό Κέντρο Άμφισσας.
«Πολεμούσαν με το όπλο και πολεμούσαν και με την πένα»
Κατά τον χαιρετισμό του, ο κ. Τασούλας υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ότι «σήμερα παρουσιάζεται εδώ, ένα σημαντικό κείμενο 250 σελίδων για πρώτη φορά, που δείχνει πως οι πρόγονοί μας πολεμούσαν με το όπλο και πολεμούσαν και με την πένα. Πολεμούσαν με το λόγο και πολεμούσαν και με την ορμή του πολεμιστή».
Όπως σημείωσε, «άνθρωποι διαφορετικού ψυχισμού, προφανώς από τη σημερινή Ελλάδα, άλλες εποχές βλέπετε, δεν παρέλειψαν δίπλα στη μάχη, δίπλα στα γιαταγάνια και στις σπάθες, να βάλουν και την πένα, να σεβαστούν την πένα, να την τιμήσουν και να προσπαθήσουν να δείξουν αυτό ακριβώς. Ότι θέλουμε μια ελευθερία, η οποία θα έχει όρια, θα είναι δηλαδή πραγματική ελευθερία. Και σήμερα εμείς, αυτή την ελευθερία απολαμβάνουμε χάρη σε αυτούς και οφείλουμε να τη βλέπουμε ακριβώς στη διάσταση που μας την περιγράφει η σπουδαία Νομική Διάταξη της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος».
Ειδικότερα, κατά τον χαιρετισμό του, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας ανέφερε:
«Η σημερινή εκδήλωση για την Απελευθέρωση του Κάστρου των Σαλώνων χαρακτηρίστηκε από μια εντυπωσιακή παρέλαση, όχι μόνο από πλευράς χρωμάτων, κεφιού, φιλοπατρίας και φρονήματος, αλλά και από πλευράς ανάδειξης ενός νήματος που συνδέει το σήμερα με το χθες. Η σημερινή, λοιπόν, ημέρα είναι γεμάτη μνήμες και ακούσματα και μου θυμίζει ένα εντυπωσιακό ποίημα του Κωνσταντίνου Καβάφη, το “Φωνές” που λέει: Ιδανικές φωνές κι αγαπημένες εκείνων που πεθάναν, ή εκείνων που είναι για μας χαμένοι σαν τους πεθαμένους. Κάποτε μες στα όνειρά μας ομιλούνε· κάποτε μες στην σκέψι τες ακούει το μυαλό. Και με τον ήχο των για μια στιγμή επιστρέφουν ήχοι από την πρώτη ποίησι της ζωής μας -σα μουσική, την νύχτα, μακρινή, που σβήνει.
Η πρώτη ποίηση της ζωής μας είναι ο πατριωτισμός, είναι η τιμή σε εκείνους οι οποίοι ελευθέρωσαν το γένος. Όλοι έχουμε μνήμες, που αυτές οι πατριωτικές παρελάσεις τις διεγείρουν, όλοι έχουμε μνήμες και ακούσματα από την ιστορία στο Δημοτικό, στο Γυμνάσιο, για αυτές τις έξοχες πατριωτικές πράξεις αυταπάρνησης, που ελευθέρωσαν τα Σάλωνα, που ελευθέρωσαν την Τριπολιτσά, την Καλαμάτα, που είχαν τις επιτυχίες στα Βασιλικά, στο Μακρυνόρος, στη Γραβιά και αυτά αναβιώνουν εδώ, και εκτός Αθηνών, όπου ο παλμός του πατριωτισμού και αυτό το νήμα γίνεται ακόμη και ορατό.
Αυτές οι αναμνήσεις, λοιπόν, οι οποίες ξεσηκώνονται τέτοιες μέρες, μας οδηγούν και σε άλλες σκέψεις που έχουν σχέση με την παρουσίαση αυτού του εντυπωσιακού τόμου των 250 σελίδων, που παρουσιάζει κάτι το οποίο είναι πρώτη φορά που τόσο συνεκτικά και τόσο εμπεριστατωμένα παρουσιάζεται. Παρουσιάζει ένα μεγάλο άγνωστο, τη Νομική Διάταξη, το πολίτευμα της περιοχής αυτής που θεσπίστηκε και ψηφίστηκε εδώ στο αρχαιολογικό σας μουσείο, πριν γίνει βέβαια μουσείο, το 1821 στις 15 Νοεμβρίου, και αναρωτιέται κανείς, αυτός ο δυϊσμός της στρατιωτικής και της θεσμικής επανάστασης, πώς ήταν δυνατόν να συμπίπτει, να συμπλέουν αυτές οι δύο τάσεις, ο αχός του πολέμου και ο λόγος, η αναζήτηση των μορφών πολιτειακής συγκρότησης, κυρίως μετά τον πόλεμο.
Βεβαίως, υπάρχουν οι θεωρίες που λένε και που έχουν βάση ότι όλα αυτά τα κείμενα των τοπικών πολιτευμάτων της Πελοποννησιακής Γερουσίας, της Δυτικής Χέρσου Ελλάδος, των Σαλώνων, αυτό το οποίο παρουσιάζεται σε αυτό το εξαιρετικό βιβλίο, της Σάμου, της Κρήτης, όλα αυτά τα τοπικά πολιτεύματα, που διήρκησαν μέχρι τη Β’ Εθνοσυνέλευση του Άστρους, όλα αυτά έχουν να κάνουν με τα μηνύματα που έστειλε η Γαλλική Επανάσταση, η Αμερικανική Επανάσταση, η Γαλλική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, τα Συντάγματα της Γαλλικής Επαναστάσεως. Έχουν να κάνουν με τα προανακρούσματα του Νεοελληνικού Συνταγματισμού, τα γραφόμενα του Ρήγα, ακόμη, τα αριστοκρατικά Συντάγματα των Επτανήσων, αλλά νομίζω εκτός από όλα αυτά, έχουν να κάνουν και με κάτι άλλο: με τη διάθεση των προγόνων μας, αφού ολοκληρώσουν την Επανάσταση και ελευθερώσουν το Γένος, να μην είναι μια ασύντακτη πολιτεία, να μην είναι μια πολιτεία αυθαιρετούντων οργάνων, όπως ήταν επί Τουρκοκρατίας, αλλά μια πολιτεία, η οποία περιγράφεται αργότερα από τον Κολοκοτρώνη στον περίφημο λόγο της Πνύκας, που έχει “φρόνιμη ελευθερία”, δηλαδή ελευθερία, η οποία έχει όρια και δεν έχει τις πληγές της ασυδοσίας.
Τρία χρόνια μετά τη Νομική Διάταξη της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος, που θεωρείται το πιο πλήρες και το πιο εμπεριστατωμένο πολιτειακά κείμενο από τα τοπικά πολιτεύματα, τρία χρόνια μετά, στην εφημερίδα που εξέδιδε ο Ιάκωβος Μάγερ στο Μεσολόγγι, στα “Ελληνικά Χρονικά”, υπάρχει ένα απόσπασμα που θα μού επιτρέψετε να διαβάσω, διότι εξηγεί κατά τη γνώμη μου, γιατί θέλανε οι Έλληνες τόσο πολύ να οργανώσουν πολιτειακά τη ζωή τους, κατά και κυρίως μετά την επιτυχή έκβαση της επαναστάσεως. Γιατί αυτό που ζούσαν επί Τουρκοκρατίας, δεν θέλαν να το επαναλάβουν, δεν ήταν δείγμα γραφής η πολιτεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Γράφει, λοιπόν, στα “Ελληνικά Χρονικά”, τον Μάρτιο του 1824, ο Μάγερ: “Λοιπόν, αδελφοί μου Έλληνες, ας μη στοχάζεται κανείς μας, ότι Ελευθερία θέλει να είπη το να κάμνη κανείς ό,τι θέλη. Δεν βλέπετε, ο Σουλτάνος έκαμνεν ό,τι ήθελεν· οι πασάδες του έκαμναν ό,τι ήθελαν· ο καθείς Τούρκος έκαμνεν ό,τι ήθελε· Φόβον Θεού δεν είχαν· Δικαιοσύνην δεν εσέβοντο· Νόμους δεν εγνώριζαν·… Πλην τι απόλαυσαν; και τι απολαμβάνουν; Οργήν από τον Θεόν, καταφρόνησιν από τα έθνη, μίσος αδιάλλακτον από τους τυραννούμενους, και τέλος πάντων, μας έκαμαν να πιάσωμεν τα όπλα, και να τους πολεμώμεν με κάθε δίκαιον όντας τυράννους και της πίστεως, και της τιμής, και της ζωής μας· Χωρίς λοιπόν να ζητώμεν με παραδείγματα εις την ιστορίαν, βλέπομεν ζωντανά ότι ελευθερία δεν ήθελε να είπη το να κάμνη καθείς ό,τι θέλει”.
Πόσο επίκαιρο, πόσο σημαντικό, πόσο λογικό, πόσο φρόνιμο, πόσο διδακτικό είναι αυτό το κείμενο, το οποίο κατά τη γνώμη μου, εκτός από τις επιρροές τις διεθνείς, τις οθνείες και τις τοπικές, εξηγεί το πάθος των Ελλήνων την ώρα της αναμέτρησης, την ώρα του αγώνα, να επιχειρούν να οργανώσουν δημοκρατικά, φιλελεύθερα, νομοκρατικά τον βίο τους. Όλη αυτή η ασυδοσία αιώνων τους είχε μετατρέψει σε θιασώτες της Ελληνικής Νομαρχίας. Δηλαδή της ισχύος του νόμου. Και ήθελαν αυτό να το διαδηλώσουν είτε τοπικά, είτε με τα συντάγματα που ψηφίστηκαν εν συνεχεία στην Επίδαυρο, στο ‘Αστρος και στην Τροιζήνα. Ειδικότερα, η Νομική Διάταξη της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος, η οποία απετέλεσε και ένα είδος προπομπού του προσωρινού πολιτεύματος στην Επίδαυρο, αρχές του 1822, ειδικότερα αυτό, πιστοποιεί έντονα και ρητώς τη φρόνιμη ελευθερία του Κολοκοτρώνη, αυτή που δίδαξε στην περίφημη ομιλία του στην Πνύκα προς τους μαθητές του Γυμνασίου. Η φρόνιμη ελευθερία του Κολοκοτρώνη δεν έχει να κάνει μόνο με δικαιώματα, έχει να κάνει με συνδυασμό δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Και στη Νομική Διάταξις της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος, εκτός από την ίδρυση του δωδεκαμελούς Αρείου Πάγου, εκτός από τον τρόπο οργανώσεως της διοίκησης, της δικαιοσύνης και της ζωής των ανθρώπων εδώ τοπικά, υπάρχει και ένας εντυπωσιακός, απαράμιλλος κατάλογος που περιλαμβάνει δικαιώματα και χρέη. Χρέη σημαίνει υποχρεώσεις. Περιλαμβάνει οκτώ “ημπορεί” και οκτώ “χρεωστεί”. Τι ημπορεί ο Έλλην και τι χρεωστεί ο Έλλην. Και κάθε ένα ημπορεί αντιστοιχεί σε ένα χρεωστεί. Γιατί αυτά είναι σαν τα νομίσματα. Κάθε υποχρέωση, κάθε δικαίωμα έχει και την άλλη όψη του. Επιτρέψτε μου να τα διαβάσω, είναι σύντομα.
“Πρώτον, ο Έλλην είναι ανεξάρτητος. Ο Έλλην χρεωστεί ευπείθειαν εις τους Νόμους. Δεύτερον, ο Έλλην είναι με όλους όμοιος ενώπιον των Νόμων χωρίς καμμίαν εξαίρεσιν. Ο Έλλην χρεωστεί να δέχεται όλους τους Έλληνας ενώπιον των Νόμων ως ομοίους του. Τρίτον, ο Έλλην ημπορεί να κάμη όσα οι Νόμοι δεν εμποδίζουσιν. Ο Έλλην χρεωστεί να απέχη από όσα οι Νόμοι εμποδίζουσιν. Τέταρτον, ο Έλλην ημπορεί να μην κάμη όσα οι Νόμοι δεν διορίζουσιν. Ο Έλλην χρεωστεί να κάμη όσα οι Νόμοι προσδιορίζουσιν. Πέμπτον, ο Έλλην έχει και την ζωήν του και την περιουσίαν του εις ασφάλειαν. Ο Έλλην χρεωστεί προς όλους με δικαιοσύνην να φέρεται. Έκτον, ο Έλλην δεν ενοχοποιείται δια τα θρησκευτικά και πολιτικά του φρονήματα. Ανεξιθρησκεία, πριν 205 χρόνια, το φαντάζεστε πόσο σύγχρονο, πόσο μοντέρνο, πόσο πρωτοποριακό ήταν; Ο Έλλην χρεωστεί να υποφέρη, υποφέρη σημαίνει να ανέχεται, όλα τα θρησκευτικά και πολιτικά φρονήματα των ομοίων του. Έβδομον, ο Έλλην θέλει οι Νόμοι να φυλάττωνται εις τον άπαντα χρόνον αναλλοίωτοι. Ο Έλλην χρεωστεί τους Νόμους να υπερασπίζεται, κατά τον όποιον τρόπον εκείνοι εις τούτο προσδιορίζουσιν. Όγδοον, ο Έλλην εις οποίαν γωνίαν της Οικουμένης ευρεθή, έχει όλα τα εθνικά δικαιώματα του Έλληνος. Ο Έλλην χρεωστεί να εκπληρώση εις οποίαν γωνίαν της Οικουμένης ευρεθή, όλα όσα χρεωστεί ο Έλλην”.
Αυτή λοιπόν η εντυπωσιακή παράθεση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, δείχνει πόσο προσγειωμένοι, πόσο μέσα στην πραγματικότητα και πόσο φρόνιμοι υπήρξαν οι πρόγονοί μας. Και αυτό φαίνεται ξεκάθαρα, αν κανείς διαβάσει αυτό το βιβλίο με τίτλο “η Νομική Διάταξις της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος, 1821” το οποίο προετοιμάστηκε εδώ μέσα. Εδώ έγιναν αυτές οι εισηγήσεις που περιλαμβάνει το βιβλίο που εξέδωσε το Ίδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία και χωρίζεται σε τρία μέρη.
Ένα μέρος αφορά στη σύγκληση της Συνελεύσεως η οποία οδήγησε τον Νοέμβριο του 1821 στην ψήφιση του πολιτεύματος αυτού, το άλλο αφορά στον ‘Αρειο Πάγο και στη συμβολή του στην ανάπτυξη του αστικού δικαίου στη χώρα μας και το τρίτο αντικρίζει το κείμενο της Νομικής Διατάξεως σαν συνταγματικό κείμενο, από τη σκοπιά του συνταγματικού δικαίου.
Όλη αυτή η σπουδαία προσπάθεια που έκανε το Ίδρυμα της Βουλής, εξωστρεφές, εκτός Αθηνών, όπως πολύ σωστά είπε ο καθηγητής κ. Ευάνθης Χατζηβασιλείου, σε συνεργασία με τους τοπικούς φορείς και έπειτα από την ιδέα την οποία μας έδωσε ο κ. Γιάννης Μπούγας και σε συνεργασία με το Δήμο Δελφών, έχουμε στα χέρια μας ένα κείμενο που για πρώτη φορά μας μιλάει τόσο διεξοδικά για τη Νομική Διάταξη της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος.
Επιτρέψτε μου να το προσωποποιήσω κάπως. Μας μιλάει και διεξοδικά για τον εμπνευστή αυτής της Διακηρύξεως, αυτής της Διατάξεως, τον Φαναριώτη πολιτικό και αγωνιστή του 1821 τον Θεόδωρο Νέγρη. Δεν είχαμε πολλά στοιχεία για τον Θεόδωρο Νέγρη, τον βλέπαμε στις συνελεύσεις, τον βλέπαμε στα εν συνεχεία συντάγματα, αλλά οι εισηγήσεις αυτού του διήμερου συνεδρίου που έγινε εδώ 27-29 Ιανουαρίου 2023, τον φωτογραφίζουν και τον απεικονίζουν κατά τρόπο άψογο. Βεβαίως, έπαιξε ρόλο και ο ‘Ανθιμος Γαζής στην κατάστρωση της Νομικής Διατάξεως, αλλά φαίνεται πως ο Νέγρης ήταν ο κύριος συντάκτης αυτής της διατυπώσεως.
Συνεπώς κύριε Γενικέ Γραμματέα του Ιδρύματος, κύριε Δήμαρχε, σήμερα παρουσιάζεται εδώ, ένα σημαντικό κείμενο 250 σελίδων για πρώτη φορά, που δείχνει πως οι πρόγονοί μας πολεμούσαν με το όπλο και πολεμούσαν και με την πένα. Πολεμούσαν με το λόγο και πολεμούσαν και με την ορμή του πολεμιστή.
Άνθρωποι διαφορετικού ψυχισμού, προφανώς από τη σημερινή Ελλάδα, άλλες εποχές βλέπετε, δεν παρέλειψαν δίπλα στη μάχη, δίπλα στα γιαταγάνια και στις σπάθες να βάλουν και την πένα, να σεβαστούν την πένα, να την τιμήσουν και να προσπαθήσουν να δείξουν αυτό ακριβώς. Ότι θέλουμε μια ελευθερία η οποία θα έχει όρια, θα είναι δηλαδή πραγματική ελευθερία. Και σήμερα εμείς, αυτή την ελευθερία απολαμβάνουμε χάρη σε αυτούς και οφείλουμε να τη βλέπουμε ακριβώς στη διάσταση που μας την περιγράφει η σπουδαία Νομική Διάταξη της Ανατολικής Χέρσου Ελλάδος».
Τέλος, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρακάθισε σε δείπνο που παρέθεσε προς τιμήν του ο δήμαρχος Δελφών Παναγιώτης Ταγκαλής, ο οποίος πρόσφερε στον κ. Τασούλα ένα επιτραπέζιο γλυπτό ελιάς.
Πηγή: www.newsit.gr