Η σαλμονέλα είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα βακτήρια που προκαλούν τροφικές δηλητηριάσεις παγκοσμίως. Κάθε χρόνο, εκατομμύρια άνθρωποι νοσούν από σαλμονέλλωση, μια λοίμωξη που εκδηλώνεται συνήθως με διάρροια, κοιλιακό άλγος, εμέτους και πυρετό. Στις περισσότερες περιπτώσεις η νόσος υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες, ωστόσο σε ευάλωτες ομάδες –μικρά παιδιά, ηλικιωμένους, εγκύους και άτομα με ανοσοκαταστολή– μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές και νοσηλεία.
Η Ελλάδα, παρά τη μεσογειακή διατροφή και τη σχετικά υψηλή συνείδηση της υγιεινής, παραμένει μια από τις χώρες με σημαντική επιβάρυνση από σαλμονέλα. Ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) καταγράφει συστηματικά τα κρούσματα από το 2004. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα, την περίοδο 2004-2024 δηλώθηκαν συνολικά 13.654 κρούσματα μη τυφο-παρατυφικής σαλμονέλλωσης στη χώρα.
Αύξηση των κρουσμάτων το 2024
Το 2024 αποτέλεσε χρονιά ορόσημο για την επιδημιολογική εικόνα της σαλμονέλας στην Ελλάδα. Για πρώτη φορά μετά το 2005, ο αριθμός των κρουσμάτων ξεπέρασε το 1.000, φτάνοντας τα 1.053, με αύξηση 12,6% σε σχέση με το 2023. Η αύξηση αυτή αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη τάση επανόδου των τροφιμογενών λοιμώξεων μετά την πανδημία COVID-19, η οποία είχε προσωρινά μειώσει τον αριθμό των δηλώσεων.
Στην Ελλάδα, η σαλμονέλλωση παρουσιάζει έντονη εποχικότητα: τα κρούσματα αυξάνονται τους θερινούς μήνες και κορυφώνονται τον Αύγουστο. Η υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης καταγράφεται στα παιδιά ηλικίας 0-4 ετών, ενώ οι συχνότερα αναγνωρισμένοι ορότυποι του βακτηρίου είναι η Salmonella Enteritidis και η Salmonella Typhimurium.
Η συρροή κρουσμάτων στη Λαμία
Τον Ιούλιο του 2026, μια συρροή κρουσμάτων σαλμονέλας στη Λαμία κινητοποίησε τις υγειονομικές αρχές. Περίπου 20 άτομα νόσησαν, με τα περισσότερα να είναι ηλικίας κάτω των 30 ετών. Ο πρόεδρος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΕΟΔΥ, Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, συνέστησε στους κατοίκους της περιοχής να αποφεύγουν προληπτικά την κατανάλωση κοτόπουλου για τις επόμενες ημέρες, έως ότου ολοκληρωθούν οι εργαστηριακοί έλεγχοι. Πολλοί από τους ασθενείς που νοσηλεύονταν έλαβαν εξιτήριο και η κατάσταση βρισκόταν σε φάση αποκλιμάκωσης.
Σε συναγερμό έχει τεθεί από το περασμένο Σάββατο (18 Ιουλίου) το νοσοκομείο της Καστοριάς, μετά την ταυτόχρονη προσέλευση δεκάδων ατόμων -ανάμεσά τους και πολλά παιδί – με συμπτώματα οξείας γαστρεντερίτιδας. Σύμφωνα με πληροφορίες, περισσότερα από δέκα άτομα εμφάνισαν υψηλό πυρετό (σε ορισμένες περιπτώσεις παιδιών άνω των 40°C), εμετούς, διάρροια και έντονη κόπωση. Οι εργαστηριακές εξετάσεις επιβεβαίωσαν σε αρκετούς ασθενείς την παρουσία σαλμονέλας, μετατρέποντας το περιστατικό από πιθανή ιογενή λοίμωξη σε βακτηριακή, πιθανότατα τροφιμογενούς ή υδατογενούς προέλευσης. Πληροφορίες αναφέρουν ότι αρκετοί ασθενείς είχαν βρεθεί τις προηγούμενες ημέρες στον ίδιο χώρο, ενώ εξετάζονται και αναφορές για κατανάλωση συγκεκριμένου προϊόντος. Πάντως, δεν υπάρχει ακόμη επίσημη επιβεβαίωση για την κοινή πηγή της μόλυνσης. Κλιμάκιο του ΕΟΔΥ βρίσκεται στην περιοχή, έχει συλλέξει δείγματα και αναμένει τα αποτελέσματα των αναλύσεων, ενώ η επιδημιολογική έρευνα βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Στο μεταξύ, με αφορμή τα περιστατικά αυτά, ο καθηγητής Επιδημιολογίας κ. Παρασκευής προέβη σήμερα σε τηλεοπτικές δηλώσεις σχετικά με την ανάγκη ενσωμάτωσης των επιδημιολογικών δεδομένων, τονίζοντας τη σημασία της έγκαιρης ανίχνευσης και της συστηματικής επιτήρησης για την πρόληψη ανάλογων συρροών
Πώς μεταδίδεται και πώς προστατευόμαστε
Η σαλμονέλα μεταδίδεται κυρίως με την κατανάλωση μολυσμένων τροφίμων – συχνότερα ωμό ή μισοψημένο κοτόπουλο, αυγά, κρέας και μη παστεριωμένα γαλακτοκομικά. Η μόλυνση μπορεί να συμβεί και μέσω μολυσμένων σκευών κουζίνας ή διασταυρούμενης επιμόλυνσης μεταξύ ωμών και μαγειρεμένων τροφίμων.
Βασικά μέτρα πρόληψης:
- Πλήρης έψηση των τροφίμων ζωικής προέλευσης (ειδικά πουλερικών, αυγών και κιμά).
- Σχολαστικό πλύσιμο χεριών, σκευών και επιφανειών μαγειρέματος.
- Αποφυγή κατανάλωσης ωμών αυγών και μη παστεριωμένου γάλακτος.
- Σωστή συντήρηση και ψύξη των τροφίμων.
Τα νούμερα στην Ευρώπη
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η σαλμονέλα αποτελεί την κύρια αιτία τροφικής δηλητηρίασης από γνωστό παθογόνο. Το 2023 καταγράφηκαν 78.307 επιβεβαιωμένα κρούσματα στην ΕΕ/ΕΟΧ, με 88 θανάτους. Παρά τη μείωση των κρουσμάτων το 2020-2021 λόγω της πανδημίας, τα επίπεδα έχουν πλέον επιστρέψει στα προ-πανδημικά.
Πηγή: www.zougla.gr