Το Ηνωμένο Βασίλειο αντιμετωπίζει ταυτόχρονα δύο φαινομενικά άσχετες κρίσεις. Mια απροσδόκητη αναζωπύρωση της μηνιγγίτιδας Β (MenB) και την ταχεία εξάπλωση στελεχών γονόρροιας ανθεκτικών στα αντιβιοτικά. Ωστόσο, οι δύο αυτές απειλές συνδέονται μέσω ενός κοινού εμβολίου –εκείνου που σχεδιάστηκε αρχικά για την καταπολέμηση του μηνιγγιτιδόκοκκου.
Ο λόγος είναι βιολογικός. Tα βακτήρια που προκαλούν μηνιγγίτιδα Β (Neisseria meningitidis) και γονόρροια (Neisseria gonorrhoeae) ανήκουν στο ίδιο γένος και μοιράζονται σημαντικές επιφανειακές ομοιότητες. Έτσι, το ανοσοποιητικό σύστημα που εκπαιδεύεται από το εμβόλιο MenB μπορεί να αναγνωρίζει και να επιτίθεται –εν μέρει– και στον γονόκοκκο. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται διασταυρούμενη προστασία.
Μελέτες δείχνουν ότι το εμβόλιο (όπως το Bexsero) μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο γονόρροιας κατά 30-40%, αν και η προστασία φαίνεται χαμηλότερη σε άτομα που έχουν ήδη νοσήσει. Ορισμένες υπηρεσίες σεξουαλικής υγείας στη Βρετανία ήδη χρησιμοποιούν το εμβόλιο «off-label» σε ομάδες υψηλού κινδύνου.
Η επαναχρησιμοποίηση ενός υπάρχοντος εμβολίου είναι ταχύτερη και οικονομικότερη από την ανάπτυξη νέου –κρίσιμο πλεονέκτημα καθώς η ανθεκτική γονόρροια χαρακτηρίζεται πλέον ως «υπερμικρόβιο».
Παραδοσιακά, τα εμβόλια αξιολογούνται για μία μόνο νόσο. Αν όμως το ίδιο σκεύασμα μπορεί να αντιμετωπίσει δύο απειλές, ο υπολογισμός της αξίας του αλλάζει ριζικά.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν είναι οικονομικά αποδοτικό για τη μηνιγγίτιδα Β, αλλά αν η συνδυασμένη επίδρασή του δικαιολογεί ευρύτερη χρήση –ίσως και συστηματική ανοσοποίηση εφήβων.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια νέα εποχή: τα εμβόλια ως πολυδύναμα εργαλεία δημόσιας υγείας.
Πηγή: www.zougla.gr