23 Απριλίου 2026
Σαν Σήμερα

Το έθιμο της λαγάνας

Η λαγάνα έχει πρωταγωνιστικό ρόλο στο νηστίσιμο τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας. Είναι πεπλατυσμένος άζυμος άρτος με ελλειψοειδές σχήμα, που παρασκευάζεται χωρίς προζύμι.


Ετυμολογικά η λέξη λαγάνα προέρχεται από μεταπλασμένο τύπο της λέξης λάγανο με αλλαγή του γένους. Στην νεοελληνική, λάγανο είναι η σταχτόπιτα, το πρόχειρο ψωμί ψημένο σε χόβολη. Στα αρχαία ελληνικά σημαίνει τη λεπτή πίτα ζυμωμένη και ψημένη με λάδι. «Λάγανα πέττεται» («Πίτες ψήνονται») ανέφερε ο Αριστοφάνης στις «Εκκλησιάζουσες», σύμφωνα με τον Αθηναίο τον Δειπνοσοφιστή. Στο κείμενο όμως, της κωμωδίας, που μας έχει παραδοθεί αντί της λέξης λάγανα υπάρχει η λέξη πόπανα με την ίδια σημασία.


Η ιστορία της λαγάνας, δηλαδή του άζυμου άρτου, διατρέχει όλη τη διατροφική παράδοση από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Ο Οράτιος σε κείμενό του αναφέρει τη λαγάνα ως «το γλύκισμα των φτωχών».


Σύμφωνα με την Παλαιά Διαθήκη, άζυμος άρτος χρησιμοποιήθηκε από τους Ισραηλίτες κατά τη νύχτα της Εξόδου τους από την Αίγυπτο, υπό την καθοδήγηση του Μωυσή. Έκτοτε, επιβάλλεται από διατάξεις του Μωσαϊκού Νόμου η χρήση άζυμου άρτου σε όλες τις ημέρες της εορτής του Εβραϊκού Πάσχα. Ο Χριστός αντίθετα στο τελευταίο του Πάσχα ευλόγησε τον ένζυμο άρτο.


Το έθιμο της λαγάνας παρέμεινε αναλλοίωτο ανά τους αιώνες και συνηθίζεται να παρασκευάζεται με μεράκι από τον αρτοποιό της γειτονιάς, τραγανή λαχταριστή και σουσαμένια και να καταναλώνεται κατά την Καθαρά Δευτέρα, την πρώτη ημέρα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.


Η λαγάνα έχει αποτελέσει πηγή έμπνευσης για τη λαϊκή σοφία. Η παροιμία «μου ’ρχονται άλλος με την πίτα του κι άλλος με τη λαγάνα του», γνωστή στη Μάνη, αναφέρεται σε κάποιον που δέχεται αντικρουόμενες απόψεις για το ίδιο θέμα. Είναι μια παραλλαγή της πιο γνωστής παροιμίας «ο ένας το μακρύ του και ο άλλος το κοντό του». Από τη Μάνη προέρχεται και η παροιμιακή φράση «έκανε τα αυτιά του λαγάνα», για κάποιον που βάζει το χέρι στο αυτί για να ακούσει καλύτερα.

Πηγή: www.sansimera.gr

Σχετικές αναρτήσεις

Γεώργιος Α’

mera24

Μέγας Κανών

mera24

Ο πρώτος Έλληνας στην Αμερική

mera24
Οι ρυθμίσεις των cookies σε αυτή την ιστοσελίδα έχουν οριστεί σε "αποδοχή cookies" για να σας δώσουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία περιήγησης. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε αυτή την ιστοσελίδα χωρίς να αλλάξετε τις ρυθμίσεις των cookies σας τότε συναινείτε σε αυτό. View more
Accept