Ηχηρό μήνυμα προς τις Βρυξέλλες στέλνουν 141 μικρές εταιρείες σπόρων, φυτώρια και αγρότες από 16 κράτη-μέλη της ΕΕ, προειδοποιώντας ότι οι νέοι κανόνες της για το Φυτικό Πολλαπλασιαστικό Υλικό (PRM) απειλούν άμεσα την επιβίωση των μικρών παραγωγών και τη διατήρηση της αγροτικής βιοποικιλότητας.
Με κοινή ανοιχτή επιστολή προς την Πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και κορυφαίους ευρωπαίους αξιωματούχους, οι υπογράφοντες κάνουν λόγο για έναν «φόρο στη βιοποικιλότητα», τονίζοντας ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις θα επιβάλουν δυσανάλογα διοικητικά βάρη στις πολύ μικρές επιχειρήσεις. Όπως υποστηρίζουν, οι νέες απαιτήσεις για καταγραφή, αναφορές και ιχνηλασιμότητα προστίθενται σε ένα ήδη αυστηρό πλαίσιο ελέγχου, καθιστώντας οικονομικά και πρακτικά αδύνατη τη διατήρηση μεγάλου αριθμού ποικιλιών.
Δραστική μείωση ποικιλιών ή αποχώρηση το δίλημμα
Οι μικρές επιχειρήσεις προειδοποιούν ξεκάθαρα ότι βρίσκονται μπροστά σε δύο μόνο επιλογές: είτε να μειώσουν δραστικά τις ποικιλίες που διατηρούν είτε να αποχωρήσουν εντελώς από την αγορά, εάν παραμείνει η προσέγγιση ενός «ενιαίου μοντέλου για όλους». Μάλιστα, όπως καταγγέλλουν, η νέα νομοθεσία, η οποία τώρα βρίσκεται στη φάση των τριμερών διαπραγματεύσεων, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη δέσμευση της Κομισιόν για μείωση της γραφειοκρατίας κατά 35% στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Πρόκειται, μάλιστα, για επιχειρήσεις που αποτελούν βασικούς φορείς διατήρησης της αγροτικής κληρονομιάς της Ευρώπης, με παραδοσιακές/τοπικές ποικιλίες, αλλά και προσαρμογές τους στις νέες συνθήκες που δημιουργούν κλιματική αλλαγή και νέες ασθένειες των φυτών.
Σύμφωνα με στοιχεία έρευνας που πραγματοποιήθηκε το 2024 -και επικαλούνται οι συνυπογράφοντες- σε σχεδόν 200 επιχειρήσεις από 16 χώρες της ΕΕ, οι πολύ μικρές επιχειρήσεις παράγουν και εμπορεύονται κατά μέσο όρο 152 διαφορετικές ποικιλίες από 41 είδη καλλιεργειών κάθε χρόνο, αναφέρει η ενημερωτική πλατφόρμα Agrafacts, αναδεικνύοντας το θέμα.
«Αν ο νόμος εφαρμοζόταν όπως σχεδιάζεται, το 13% των περιφερειακών παραγωγών σπόρων που συμμετείχαν στην έρευνα θα έπρεπε να κλείσουν τις επιχειρήσεις τους, το 30% θα έπρεπε να μειώσουν τη γκάμα τους και το 66% δεν θα μπορούσε πλέον να πουλά σπόρους σε αγρότες» αναφέρει, μεταξύ άλλων, η αυστριακή οργάνωση βιοποικιλότητας ARCHE NOAH, επικαλούμενη δική της έρευνα. Η οργάνωση, με ξεχωριστό δελτίο τύπου, έρχεται να συνεπικουρήσει το αίτημα των «μικρών» φυτωριούχων, υπογραμμίζοντας την προειδοποίηση τους ότι η προτεινόμενη νομοθεσία «θα μπορούσε να τις οδηγήσει σε αφερεγγυότητα».
Ευρωπαϊκές οργανώσεις αντιδρούν για τις πατέντες στους σπόρους
Αντιδράσεις προκαλεί στην Ευρώπη η συνεχιζόμενη χορήγηση πατεντών σε φυσικά γονίδια και φυτά συμβατικής βελτίωσης από το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας (EPO), παρά τις σχετικές απαγορεύσεις που έχει θεσπίσει η ΕΕ από το 2017. Στο επίκεντρο βρίσκεται η υπόθεση της εταιρείας KWS και η πατέντα για συμβατικά βελτιωμένο καλαμπόκι με αυξημένη πεπτικότητα. Σύμφωνα με οργανώσεις όπως ο Συνασπισμός No Patents on Seeds! και η αυστριακή ARCHE NOAH (μέλος του Συνασπισμού), το EPO εξακολουθεί να θεωρεί τα φυσικά γονίδια και τα φυτά που επιλέγονται μέσω συμβατικής βελτίωσης ως «τεχνικές εφευρέσεις», επιτρέποντας έτσι την κατοχύρωσή τους. Οι οργανώσεις προειδοποιούν ότι η πρακτική αυτή απειλεί τη βιοποικιλότητα και περιορίζει την πρόσβαση σε γενετικό υλικό απαραίτητο για τη δημιουργία νέων ποικιλιών ανθεκτικών στις ασθένειες και την κλιματική αλλαγή. Μάλιστα, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις βελτίωσης φυτών, ακόμη και όσες δεν χρησιμοποιούν γενετική μηχανική, βρίσκονται ιδιαίτερα εκτεθειμένες. Γι’ αυτό, ζητούν από την ΕΕ αποτελεσματική απαγόρευση και περιορισμούς στον σχετικό νόμο.
Το 2025 κατατέθηκαν περίπου 40 νέες αιτήσεις πατεντών με αντίστοιχες διεκδικήσεις, γεγονός που εντείνει την ανησυχία για περαιτέρω συγκέντρωση ελέγχου της αγοράς σπόρων σε λίγες μεγάλες εταιρείες. Το Ευρωκοινοβούλιο, στο πλαίσιο της συζήτησης γύρω από τις νέες γονιδιωματικές τεχνικές (NGTs) από το 2024, έχει ήδη ζητήσει αυστηρότερους περιορισμούς ή ακόμη και πλήρη απαγόρευση τέτοιων πατεντών. Παράλληλα, δημοσκοπήσεις σε πέντε ευρωπαϊκές χώρες δείχνουν ότι περίπου το 80% των πολιτών αντιτίθεται στις πατέντες στους σπόρους, θεωρώντας ότι απειλούν το μέλλον της γεωργίας και την ελεύθερη πρόσβαση στη φυτική βιοποικιλότητα, υπενθυμίζει η ιστοσελίδα bioecoactual, που αναδεικνύει το θέμα.
Πηγή: www.ypaithros.gr