ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Η καταξιωμένη Ελληνίδα διευθύντρια φωτογραφίας Ολυμπία Μυτιληναίου προσκλήθηκε πρόσφατα να ενταχθεί στον Κλάδο των Διευθυντών Φωτογραφίας της Ακαδημίας Κινηματογραφικών Τεχνών και Επιστημών (Academy of Motion Picture Arts and Sciences). Από τους 22 διεθνείς διευθυντές φωτογραφίας που επιλέχθηκαν φέτος, είναι η μοναδική που εκπροσωπεί την Ελλάδα. Μίλησε στον «Εθνικό Κήρυκα» για την ένταξή της στον κορυφαίο οργανισμό που απονέμει κάθε χρόνο τα βραβεία Όσκαρ και για τη σημασία αυτής της τιμητικής διάκρισης.
«Εθνικός Κήρυκας»: Ενδιαφερόσασταν πάντοτε να ακολουθήσετε επαγγελματική σταδιοδρομία στον κινηματογράφο;
Ολυμπία Μυτιληναίου: Κοιτάζοντας πίσω, δεν νομίζω ότι ως παιδί ονειρευόμουν τον κινηματογράφο, ονειρευόμουν το φως. Μεγάλωσα στο Λιτόχωρο, στους πρόποδες του Ολύμπου, όπου η φύση έγινε η πρώτη μου δασκάλα. Η εναλλαγή των εποχών, η ομίχλη στο βουνό, οι αντανακλάσεις της θάλασσας και η αδιάκοπη μεταμόρφωση του φωτός διαμόρφωσαν τον τρόπο με τον οποίο έβλεπα τον κόσμο. Πολύ πριν μάθω τι είναι η διεύθυνση φωτογραφίας, με γοήτευε ο τρόπος με τον οποίο το φως μπορούσε να μεταμορφώσει ένα τοπίο και να αποκαλύψει το συναίσθημα.
Όταν ανακάλυψα τον κινηματογράφο, συνειδητοποίησα ότι υπήρχε ένα επάγγελμα που μπορούσε να μετατρέψει αυτές τις παρατηρήσεις σε αφήγηση. Από εκείνη τη στιγμή κατάλαβα πως είχα βρει τη θέση μου. Σήμερα αισθάνομαι ότι δεν επέλεξα εγώ τη διεύθυνση φωτογραφίας, αλλά εκείνη επέλεξε εμένα.
«Ε.Κ.»: Τι είναι αυτό που σας εμπνέει περισσότερο στη δουλειά σας ως διευθύντρια φωτογραφίας;
Η Ολυμπία Μυτιληναίου.
(Φωτογραφία: Παραχώρηση της Ολυμπίας Μυτιληναίου)
Ολυμπία Μυτιληναίου: Για μένα, η διεύθυνση φωτογραφίας δεν είναι απλώς ένα επάγγελμα, είναι ένας τρόπος ζωής. Διαμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο βιώνω κάθε μέρα. Ακόμη και όταν δεν εργάζομαι, παρατηρώ το φως που εισέρχεται σε ένα δωμάτιο, τους ανθρώπους που κινούνται μέσα σε μια πόλη, τη σιωπή ανάμεσα σε δύο ανθρώπους ή τον τρόπο με τον οποίο μια σκιά μπορεί να αποκαλύψει περισσότερα από ένα πρόσωπο. Όλα γίνονται μέρος ενός διαρκούς οπτικού ημερολογίου.
Οι άνθρωποι και τα αόρατα συναισθήματα που κουβαλούν είναι η μεγαλύτερη πηγή έμπνευσής μου. Με συναρπάζει ό,τι υπάρχει ανάμεσα στις λέξεις – ο δισταγμός, η ευαλωτότητα, η λαχτάρα, η σιωπή. Η δουλειά μου είναι πάντοτε μια προσπάθεια να κάνω αυτά τα αόρατα συναισθήματα ορατά μέσα από το φως, τη σύνθεση, την κίνηση και τον χρόνο.
Όταν διαβάζω ένα σενάριο, δεν ακολουθώ απλώς την ιστορία, αρχίζω αμέσως να την οπτικοποιώ. Εικόνες, φως, ατμόσφαιρα, ρυθμός και κίνηση εμφανίζονται σχεδόν ενστικτωδώς. Πριν ακόμη σκεφτώ φακούς, κάμερες ή φωτισμούς, βλέπω τον συναισθηματικό κόσμο της ταινίας. Αυτή η πρώτη οπτική εντύπωση γίνεται η αφετηρία του δημιουργικού διαλόγου μου με τον σκηνοθέτη και μαζί διαμορφώνουμε σταδιακά μια οπτική γλώσσα που ανήκει αποκλειστικά σε εκείνη την ιστορία.
Έτσι προσέγγισα ταινίες όπως οι «Στρέλλα», «Miss Violence», «Dodo» και «Quiet Life». Παρότι κάθε μία έχει εντελώς διαφορετική οπτική ταυτότητα, όλες ξεκίνησαν με τον ίδιο τρόπο: από μια συναισθηματική ανταπόκριση στο σενάριο. Δεν ξεκινώ από όμορφες εικόνες, αλλά ξεκινώ ακούγοντας. Κάθε ταινία ζητά τη δική της οπτική γλώσσα και εγώ προσπαθώ να την ανακαλύψω, όχι να της την επιβάλω.
Για μένα, το φως δεν είναι ποτέ απλώς φωτισμός, αποκαλύπτει τον εσωτερικό κόσμο ενός χαρακτήρα. Όταν η διεύθυνση φωτογραφίας γίνεται αδιαχώριστη από την ιστορία, όταν το κοινό δεν προσέχει πλέον την κάμερα αλλά απλώς βιώνει τα συναισθήματα των χαρακτήρων, τότε ξέρω ότι έχω κάνει σωστά τη δουλειά μου.
«Ε.Κ.»: Υπάρχουν διευθυντές φωτογραφίας των οποίων το έργο επηρέασε τη δική σας πορεία;
Ολυμπία Μυτιληναίου: Πολλοί καλλιτέχνες με έχουν εμπνεύσει στη διάρκεια της σταδιοδρομίας μου. Ο Christopher Doyle μου δίδαξε ότι η διεύθυνση φωτογραφίας μπορεί να είναι ενστικτώδης, βαθιά συναισθηματική και ατρόμητη. Ο Sven Nykvist μου έδειξε την εκπληκτική δύναμη της απλότητας και της ειλικρίνειας. Ο Roger Deakins μου υπενθυμίζει ότι η ακρίβεια και η λιτότητα δημιουργούν συχνά τις πιο δυνατές εικόνες, ενώ ο Jeff Cronenweth με εμπνέει με τον λεπτό έλεγχο της ατμόσφαιρας και της διάθεσης.
Πέρα από τον κινηματογράφο, έχω μάθει εξίσου πολλά από τη ζωγραφική, τη φωτογραφία, την αρχιτεκτονική, τη λογοτεχνία και τη μουσική. Η φύση εξακολουθεί να είναι ένας από τους σημαντικότερους δασκάλους μου. Παρατηρώντας το μεταβαλλόμενο φως στον Όλυμπο ή στη θάλασσα, έμαθα τόσα όσα και παρακολουθώντας σπουδαίες ταινίες. Κάθε νέο έργο είναι ακόμη ένα μάθημα.
«Ε.Κ.»: Πώς αντιδράσατε όταν μάθατε ότι σας προσκάλεσαν να ενταχθείτε στην Ακαδημία;
Ολυμπία Μυτιληναίου: Συγκινήθηκα βαθιά. Η πρώτη μου σκέψη δεν ήταν η αναγνώριση, αλλά η ίδια η διαδρομή. Θυμήθηκα τα πρώτα μου χρόνια, όταν κουβαλούσα εξοπλισμό ως βοηθός κάμερας, μαθαίνοντας με υπομονή από κάθε παραγωγή, κάθε σκηνοθέτη και κάθε μέλος του συνεργείου, μέχρι που σταδιακά βρήκα τη δική μου φωνή ως διευθύντρια φωτογραφίας.
Το να λάβω αυτή την πρόσκληση από τους ίδιους τους συναδέλφους μου είχε ιδιαίτερη σημασία, γιατί αποτελεί αναγνώριση από μια κοινότητα που θαυμάζω βαθιά.
Με έκανε επίσης να σκεφτώ όλους τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργάστηκα όλα αυτά τα χρόνια. Ο κινηματογράφος είναι μια συλλογική τέχνη και κάθε ταινία οικοδομείται πάνω στην εμπιστοσύνη, τη γενναιοδωρία και το κοινό πάθος. Η ένταξή μου στην Ακαδημία είναι μια στιγμή ευγνωμοσύνης όσο και γιορτής.
«Ε.Κ.»: Τι σημαίνει για εσάς η συμμετοχή σας σε αυτόν τον τόσο σημαντικό οργανισμό;
Ολυμπία Μυτιληναίου: Είναι ταυτόχρονα τιμή και ευθύνη. Η Ακαδημία εκπροσωπεί καλλιτέχνες που πιστεύουν στη δύναμη του κινηματογράφου να ενώνει ανθρώπους διαφορετικών πολιτισμών και γενεών. Είμαι υπερήφανη που γίνομαι μέλος μιας κοινότητας που εκτιμά την καλλιτεχνική ελευθερία, τη διαφορετικότητα και την αριστεία.
Ως Ελληνίδα διευθύντρια φωτογραφίας, ελπίζω να συνεισφέρω τη δική μου οπτική και να συνεχίσω να στηρίζω ταινίες με υψηλές καλλιτεχνικές φιλοδοξίες και συναισθηματική ειλικρίνεια. Πιστεύω ότι ο κινηματογράφος έχει τη δύναμη όχι μόνο να ψυχαγωγεί, αλλά και να καλλιεργεί την ενσυναίσθηση, να ενθαρρύνει τον διάλογο και να μας βοηθά να κατανοούμε καλύτερα ο ένας τον άλλον.
«Ε.Κ.»: Ποια είναι τα επόμενα επαγγελματικά σας σχέδια;
Ολυμπία Μυτιληναίου: Ποτέ δεν επιλέγω ένα έργο με βάση το μέγεθός του, το επιλέγω επειδή με συγκινεί. Με ελκύει ιδιαίτερα ο καλλιτεχνικός κινηματογράφος που συνομιλεί με τις πολιτικές και κοινωνικές πραγματικότητες της εποχής μας. Πιστεύω ότι ο κινηματογράφος έχει τη δύναμη να θέτει δύσκολα ερωτήματα, να αμφισβητεί καθιερωμένες αντιλήψεις και να δημιουργεί ενσυναίσθηση, χωρίς να προσφέρει εύκολες απαντήσεις. Για μένα, ο πολιτικός κινηματογράφος δεν αφορά την ιδεολογία, αλλά την ανθρώπινη διάσταση. Εξερευνά τον τρόπο με τον οποίο η κοινωνία διαμορφώνει τη ζωή μας και το πώς ο κινηματογράφος μπορεί να μας βοηθήσει να βλέπουμε ο ένας τον άλλον με μεγαλύτερη κατανόηση.
Μετά το «Quiet Life», ελπίζω να συνεχίσω να συνεργάζομαι με σκηνοθέτες που είναι πρόθυμοι να αναλαμβάνουν καλλιτεχνικά ρίσκα και που αντιλαμβάνονται τη διεύθυνση φωτογραφίας όχι ως διακοσμητικό στοιχείο, αλλά ως αναπόσπαστο μέρος της αφήγησης. Αναζητώ ταινίες που συνδυάζουν καλλιτεχνική φιλοδοξία, συναισθηματικό βάθος και κοινωνική σημασία. Παράλληλα, θα ήθελα πολύ να συνεργαστώ με νέους δημιουργούς από διαφορετικούς πολιτισμούς και χώρες, γιατί κάθε συνεργασία είναι μια ευκαιρία να ανακαλύψω έναν νέο τρόπο θέασης του κόσμου.
Εξακολουθώ να προσεγγίζω κάθε νέο έργο με την ίδια περιέργεια που είχα όταν μπήκα για πρώτη φορά σε κινηματογραφικό πλατό. Αυτή η περιέργεια δεν με εγκατέλειψε ποτέ, γιατί η διεύθυνση φωτογραφίας δεν είναι απλώς αυτό που κάνω, είναι ο τρόπος με τον οποίο κατανοώ τον κόσμο. Είναι ο τρόπος ζωής μου.
Πηγή: www.ekirikas.com