Οι ελληνικές πόλεις που ξέχασε η Αμερική: 10 μέρη όπου κάποτε άκμαζαν ελληνικές κοινότητες | ekirikas.com

ΑΘΗΝΑ. Όταν οι άνθρωποι σκέφτονται την ελληνική μετανάστευση στις Ηνωμένες Πολιτείες, συνήθως τους έρχονται στο μυαλό η Νέα Υόρκη, το Σικάγο και η Βοστώνη.

Ωστόσο, οι Έλληνες μετανάστες εγκαταστάθηκαν σε ολόκληρη τη χώρα, ακολουθώντας συχνά τις ευκαιρίες απασχόλησης και όχι τις ήδη οργανωμένες ελληνικές κοινότητες. Πήγαν στα ορυχεία της Γιούτα και του Κολοράντο, στα εργοστάσια της Νέας Αγγλίας, στους σιδηροδρόμους της Μοντάνα και του Γουαϊόμινγκ και στις βιομηχανικές πόλεις της Πενσυλβάνιας και της Ιντιάνα.
Άνοιξαν εστιατόρια και παντοπωλεία, ίδρυσαν εκκλησίες και σχολεία και, σε ορισμένες περιοχές, δημιούργησαν συνοικίες που έγιναν γνωστές ως ελληνικές κοινότητες ή ακόμη και ως «Ελληνικές Πόλεις» («Greek Town»).

Πολλές από αυτές τις κοινότητες έχουν έκτοτε εξαφανιστεί ή έχουν αλλάξει τόσο πολύ, ώστε να είναι πλέον αγνώριστες. 

10. 10. Καρλάιλ, Πενσυλβάνια

Το Καρλάιλ δεν είναι μια πόλη που συνδέεται συνήθως με την ιστορία της Ελληνοαμερικανικής Κοινότητας. Ωστόσο, Έλληνες άρχισαν να εγκαθίστανται εκεί στις αρχές του 20ού αιώνα.
Ένας από τους πρώτους μετανάστες ήταν ο Γκας Κοκόλης, ο οποίος γεννήθηκε στη Σπάρτη το 1898 και έφτασε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1912. Τελικά εγκαταστάθηκε στο Καρλάιλ, όπου μαζί με τον αδελφό του Άγγελο άνοιξαν επιχείρηση λουστραρίσματος παπουτσιών και πουλούσαν φιστίκια, προτού στραφούν στον χώρο των μπιλιάρδων.
Ακολούθησαν και άλλοι Έλληνες μετανάστες, ενώ τα εστιατόρια αποτέλεσαν σημαντικό κομμάτι της κοινότητας.
Μια ιστορική καταγραφή της ελληνικής κοινότητας του Καρλάιλ, που δημοσιεύθηκε από τη Βιβλιοθήκη Γκάρντνερ, αναφέρει περίπου 45 οικογένειες ελληνικής καταγωγής στην περιοχή και καταγράφει τις προσπάθειές τους να δημιουργήσουν θρησκευτικά και εκπαιδευτικά ιδρύματα.
Το Καρλάιλ αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η ελληνική μετανάστευση επεκτάθηκε πολύ πέρα από τις μεγάλες αμερικανικές πόλεις. Ακόμη και λίγες οικογένειες μεταναστών μπορούσαν να δημιουργήσουν τη δική τους κοινότητα. 

9. Νιούπορτ, Νιου Χάμσαϊρ

Οι Έλληνες μετανάστες άρχισαν να φτάνουν στο Νιούπορτ τη δεκαετία του 1890, ενώ μεγαλύτεροι αριθμοί εγκαταστάθηκαν εκεί στις αρχές του 20ού αιώνα.

Πολλοί εργάζονταν σε υποδηματοποιεία και εργοστάσια, ενώ άλλοι άνοιξαν εστιατόρια, παντοπωλεία, οπωροπωλεία, κουρεία και άλλες μικρές επιχειρήσεις.

Καθώς οι οικογένειες εδραιώνονταν, η κοινότητα άρχισε να δημιουργεί τους δικούς της θεσμούς. Μέχρι τη δεκαετία του 1920, το Νιούπορτ διέθετε ελληνικό σχολείο.

Επειδή η κοινότητα ήταν πολύ μικρή για να έχει δικό της μόνιμο ιερέα, κληρικοί από άλλες κοινότητες του Νιου Χάμσαϊρ ταξίδευαν στο Νιούπορτ για βαπτίσεις, γάμους και κηδείες.

Τελικά ιδρύθηκε ο ελληνορθόδοξος ναός του Αγίου Βασιλείου, γεγονός που αντανακλούσε την ανάπτυξη και τη σταθερότητα της κοινότητας.

Σήμερα, το Νιούπορτ είναι ελάχιστα γνωστό για την ελληνική ιστορία του. Ωστόσο, επί αρκετές δεκαετίες, οι Έλληνες μετανάστες αποτελούσαν μέρος της βιομηχανικής και εμπορικής ζωής της πόλης. 

8. Ιντιανάπολη, Ιντιάνα

Μέχρι το 1900, η Ιντιανάπολη διέθετε έναν μικρό αλλά αναπτυσσόμενο ελληνικό μεταναστευτικό πληθυσμό.

Σύμφωνα με την Ιστορική Υπηρεσία της Ιντιάνα, οι Έλληνες της πόλης ασχολούνταν με ένα ευρύ φάσμα επαγγελμάτων. Ορισμένοι ήταν ζαχαροπλάστες, ιδιοκτήτες παντοπωλείων και οπωροπωλείων, εργαζόμενοι σε εστιατόρια, κουρείς και υπάλληλοι των σιδηροδρόμων.

Η απογραφή του 1900 κατέγραψε μόλις 29 Έλληνες στην Ιντιανάπολη, αλλά η κοινότητα σύντομα επεκτάθηκε.

Το 1910, Έλληνες μετανάστες προχώρησαν στην επίσημη ίδρυση της κοινότητας που εξελίχθηκε στον ελληνορθόδοξο ναό της Αγίας Τριάδας. Η εκκλησία υποστήριζε επίσης την ελληνόγλωσση εκπαίδευση των παιδιών της κοινότητας.

Η αρχική ελληνική συνοικία έχει σε μεγάλο βαθμό εξαφανιστεί, αλλά η ίδια η κοινότητα δεν χάθηκε. Η Αγία Τριάδα μεταφέρθηκε τελικά από το κέντρο της Ιντιανάπολης και σήμερα βρίσκεται στο Κάρμελ.

Επομένως, η ιστορία της Ιντιανάπολης δεν είναι τόσο η ιστορία της εξαφάνισης μιας ελληνικής κοινότητας όσο της μεταμόρφωσής της, καθώς τα μέλη της εγκατέλειψαν την αρχική μεταναστευτική συνοικία.

7. Πίτσμπουργκ, Πενσυλβάνια

Το πρώτο σημαντικό κύμα ελληνικής μετανάστευσης στο Πίτσμπουργκ σημειώθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα.

Στις 9 Δεκεμβρίου 1893, περίπου 50 Έλληνες άνδρες έφτασαν στην πόλη για να εργαστούν στα ορυχεία και στα εργοστάσιά της.

Η κοινότητα αναπτύχθηκε γρήγορα. Μέσα σε 15 χρόνια, περισσότεροι από 800 Έλληνες ζούσαν στο Πίτσμπουργκ, ενώ περίπου 3.500 κατοικούσαν σε ολόκληρη την κομητεία Αλεγκένι.

Πολλοί από τους πρώτους μετανάστες εργάζονταν στη βαριά βιομηχανία, αλλά σύντομα οι Έλληνες άρχισαν να δημιουργούν δικές τους επιχειρήσεις. Εστιατόρια, παντοπωλεία, ζαχαροπλαστεία και κουρεία έγιναν γνώριμα στοιχεία της κοινότητας.

Η Ελληνορθόδοξη Εκκλησία αποτέλεσε επίσης σημαντικό θεσμό. Ο ελληνορθόδοξος Καθεδρικός Ναός του Αγίου Νικολάου ανάγει την ιστορία του στο Πίτσμπουργκ στις αρχές του 20ού αιώνα.

Ο ελληνικός πληθυσμός του Πίτσμπουργκ δεν απέκτησε ποτέ την ίδια προβολή στη συλλογική αμερικανική συνείδηση με τις ελληνικές κοινότητες της Νέας Υόρκης ή του Σικάγου. Ωστόσο, επί γενιές, οι Έλληνες αποτελούσαν μέρος της βιομηχανικής ιστορίας της πόλης.

6. Μιζούλα, Μοντάνα

Η Μοντάνα είναι μια ακόμη Πολιτεία της οποίας η ελληνοαμερικανική ιστορία εύκολα παραβλέπεται.

Η συλλογή προφορικής ιστορίας του Πανεπιστημίου της Μοντάνα περιλαμβάνει συνέντευξη του Αλεξάντερ Τζορτζ, η οποία ηχογραφήθηκε το 1986.

Ο Τζορτζ θυμόταν ότι ο πατέρας του είχε έρθει στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1909 και μετακόμισε στη Μιζούλα για να εργαστεί στην επέκταση του σιδηροδρομικού δικτύου.

Η συνέντευξη περιγράφει επίσης την πρώτη ελληνική κοινότητα της Μιζούλα και τις ελληνικές οικογένειες που ζούσαν σε άλλες περιοχές της Μοντάνα.

Η ιστορία αυτή είναι σημαντική επειδή οι Έλληνες μετανάστες που έφτασαν στη Μοντάνα συμμετείχαν στο ευρύτερο μεταναστευτικό ρεύμα εργατών προς την αμερικανική Δύση.

Οι σιδηρόδρομοι άνοιγαν νέες αγορές και συνέδεαν κοινότητες που προηγουμένως ήταν απομονωμένες. Οι Έλληνες μετανάστες, όπως και άλλοι νεοφερμένοι, ακολουθούσαν τις θέσεις εργασίας.

Η Μιζούλα δεν απέκτησε ποτέ ελληνικό πληθυσμό συγκρίσιμο με εκείνον του Σικάγου ή του Λόουελ. Ωστόσο, οι Έλληνες δημιούργησαν οικογένειες και κοινοτικά δίκτυα σε μια περιοχή της Αμερικής που σπάνια περιλαμβάνεται στις αφηγήσεις για την ελληνική Διασπορά.

5. Σεγιέν, Γουαϊόμινγκ

Το Σεγιέν ήταν μία από τις σημαντικότερες σιδηροδρομικές πόλεις της αμερικανικής Δύσης. Εκεί αναπτύχθηκε επίσης μια ελληνική κοινότητα.

Έλληνες μετανάστες έφτασαν στο Γουαϊόμινγκ στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, με τους σιδηροδρόμους να αποτελούν σημαντική πηγή απασχόλησης.

Η ελληνορθόδοξη κοινότητα ίδρυσε τελικά τον ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στο Σεγιέν, ενώ το Κέντρο Ελληνικής Κληρονομιάς («Hellenic Heritage House») της ενορίας διατηρεί φωτογραφίες, έγγραφα και άλλο υλικό σχετικό με τους Έλληνες μετανάστες της Πολιτείας.

Ο ιστορικός Πάτρικ Πέις έχει μελετήσει την ιστορία των Ελλήνων στο Γουαϊόμινγκ και έχει περιγράψει την ελληνική κοινότητα του Σεγιέν και τη σημασία της για την ελληνική παρουσία στην Πολιτεία.

Η ελληνική ιστορία του Σεγιέν παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της σύνδεσης της πόλης με την αμερικανική μεθόριο.

Οι Έλληνες δεν ζούσαν μόνο στις μεγάλες μεταναστευτικές πόλεις της Ανατολής. Εργάζονταν και δημιουργούσαν κοινότητες και στις σιδηροδρομικές πόλεις της Δύσης.

4. Ντένβερ, Κολοράντο

Το Κολοράντο προσέλκυσε Έλληνες μετανάστες λόγω των ορυχείων, των μεταλλουργικών εγκαταστάσεων, των σιδηροδρόμων και των αναπτυσσόμενων πόλεών του.

Το Ντένβερ ανέπτυξε τη δική του ελληνική κοινότητα, με επιχειρήσεις και κοινωνικούς θεσμούς, αλλά μεγάλο μέρος της αρχικής ελληνικής συνοικίας εξαφανίστηκε σταδιακά, καθώς οι Έλληνες κάτοικοι μετακόμισαν σε άλλες περιοχές της πόλης.

Αυτό ήταν ένα συνηθισμένο φαινόμενο στις ελληνοαμερικανικές κοινότητες.

Η πρώτη γενιά ζούσε συχνά κοντά στα εργοστάσια, στους σιδηροδρομικούς σταθμούς ή στις επιχειρήσεις του κέντρου όπου εργαζόταν.

Καθώς η οικονομική κατάσταση των οικογενειών βελτιωνόταν, αυτές μετακόμιζαν αλλού. Έτσι, η παλιά συνοικία έχανε σταδιακά τον ελληνικό χαρακτήρα της.

Το Ντένβερ αποτελεί επομένως ενδιαφέρον παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μια ελληνική κοινότητα μπορούσε να εξαφανιστεί ως γεωγραφική οντότητα, χωρίς να εξαφανιστούν οι ίδιοι οι Έλληνες από την πόλη.

3. Λόουελ, Μασαχουσέτη

Η ελληνοαμερικανική ιστορία του Λόουελ είναι μία από τις πιο αξιοσημείωτες στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το 1890, λιγότεροι από 100 Έλληνες ζούσαν σε αυτή τη βιομηχανική πόλη της Μασαχουσέτης, γνωστή για τα κλωστοϋφαντουργεία της.

Στις αρχές του 20ού αιώνα, ωστόσο, ο ελληνικός πληθυσμός αυξήθηκε εντυπωσιακά. Το Λόουελ απέκτησε τελικά τον τρίτο μεγαλύτερο ελληνικό πληθυσμό στις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά τη Νέα Υόρκη και το Σικάγο.

Οι Έλληνες μετανάστες έφτασαν κυρίως για να εργαστούν στα κλωστοϋφαντουργεία. Παράλληλα, ίδρυσαν επιχειρήσεις και κοινοτικούς θεσμούς.

Ο ελληνορθόδοξος ναός της Αγίας Τριάδας ανάγει την ιστορία του στο Λόουελ στη δεκαετία του 1890, όταν ο αυξανόμενος ελληνικός πληθυσμός άρχισε να οργανώνει θρησκευτικές Λειτουργίες.

Η κοινότητα ίδρυσε τελικά ελληνικό σχολείο, ενώ το 1913 άνοιξε στο Λόουελ ελληνικό προξενείο.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις πολλαπλασιάστηκαν επίσης. Μέχρι το 1920, Έλληνες μετανάστες κατείχαν εκατοντάδες επιχειρήσεις στην πόλη, μεταξύ των οποίων εστιατόρια, καφενεία, παντοπωλεία και άλλα μικρά καταστήματα.

Η κοινότητα αργότερα συρρικνώθηκε, καθώς η κλωστοϋφαντουργία άρχισε να παρακμάζει και οι ελληνικές οικογένειες μετακινήθηκαν σε άλλες περιοχές.

Το Λόουελ παραμένει σημαντικό ελληνοαμερικανικό κέντρο, αλλά ο ρόλος του ήταν κάποτε πολύ μεγαλύτερος.

2. Πουέμπλο, Κολοράντο

Το Πουέμπλο είναι μία από τις πιο απροσδόκητες πόλεις αυτού του καταλόγου.

Οι βιομηχανίες χάλυβα, εξόρυξης, μεταλλουργίας και σιδηροδρόμων της πόλης προσέλκυσαν μεγάλους αριθμούς μεταναστών, μεταξύ των οποίων και Έλληνες.

Σύμφωνα με την ιστορία του ελληνορθόδοξου ναού του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, μεταξύ 3.000 και 3.500 Έλληνες άνδρες έφτασαν στο Πουέμπλο για να εργαστούν στην εταιρεία Colorado Fuel and Iron, στους σιδηροδρόμους και στα κοντινά ορυχεία.

Η εκκλησία εκτιμά ότι έως και 15.000 Έλληνες βρίσκονταν στο Κολοράντο μεταξύ 1900 και 1920.

Η ελληνική κοινότητα οργανώθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα και ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή ολοκληρώθηκε το 1907.

Η εκκλησία εξελίχθηκε σε περιφερειακό κέντρο για τους Έλληνες που ζούσαν σε ολόκληρο το νότιο Κολοράντο και σε τμήματα γειτονικών Πολιτειών.

Ο ελληνικός πληθυσμός του Πουέμπλο μειώθηκε καθώς άλλαζε η βιομηχανική οικονομία της πόλης, αλλά η εκκλησία παραμένει ορατή υπενθύμιση της κοινότητας που κάποτε υπήρχε εκεί.

Για ένα διάστημα, το Πουέμπλο υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα ελληνικά κέντρα δυτικά του ποταμού Μισισιπή.

1. Σολτ Λέικ Σίτι, Γιούτα

Το Σολτ Λέικ Σίτι αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα μιας ελληνικής συνοικίας που έχει σχεδόν ολοκληρωτικά εξαφανιστεί.

Η ελληνική μετανάστευση προς τη Γιούτα αυξήθηκε γύρω στις αρχές του 20ού αιώνα, με πολλούς νεοφερμένους να βρίσκουν εργασία στα ορυχεία και στους σιδηροδρόμους.

Μια συνοικία του Σολτ Λέικ Σίτι έγινε γνωστή ως «Greek Town» («Ελληνική Πόλη»). Εξελίχθηκε στο κέντρο της κοινωνικής και εμπορικής ζωής των Ελλήνων της πόλης.

Σύμφωνα με την Ελληνική Πολιτιστική Ένωση της Γιούτα, μέχρι το 1916 η συνοικία διέθετε 116 επιχειρήσεις ελληνικής ιδιοκτησίας, μεταξύ των οποίων εστιατόρια, καφετέριες, παντοπωλεία, καφενεία, κουρεία, βιβλιοπωλεία, φαρμακεία και οικοτροφεία.

Άλλες 78 επιχειρήσεις ελληνικής ιδιοκτησίας λειτουργούσαν κοντά στο κέντρο της πόλης.

Η ελληνική παρουσία επεκτεινόταν και πέρα από την πόλη. Ελληνικές κοινότητες αναπτύχθηκαν σε μεταλλευτικούς και βιομηχανικούς οικισμούς γύρω από την κομητεία Σολτ Λέικ και σε άλλες περιοχές της Γιούτα.

Η Ελληνορθόδοξη Εκκλησία της ευρύτερης περιοχής του Σολτ Λέικ αναφέρει ότι μέχρι το 1912 περισσότεροι από 4.000 Έλληνες μετανάστες εργάζονταν στα ορυχεία, στους σιδηροδρόμους και σε συναφείς βιομηχανίες της κομητείας.

Η «Greek Town» άρχισε σταδιακά να παρακμάζει. Η Μεγάλη Ύφεση έπληξε σοβαρά τις επιχειρήσεις, ενώ όλο και περισσότερες οικογένειες εγκατέλειπαν την αρχική συνοικία.

Μέχρι το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, μόνο ένας μικρός αριθμός ελληνικών επιχειρήσεων είχε απομείνει στην παλιά περιοχή και, στα μέσα του 20ού αιώνα, η συνοικία είχε σε μεγάλο βαθμό εξαφανιστεί ως ξεχωριστός ελληνικός θύλακας.

Η ελληνική κοινότητα επέζησε. Όμως η συνοικία που κάποτε φιλοξενούσε περισσότερες από εκατό επιχειρήσεις ελληνικής ιδιοκτησίας είχε χαθεί.

Μια ελληνική Αμερική πέρα από τη Νέα Υόρκη και το Σικάγο

Η ιστορία αυτών των κοινοτήτων δείχνει πόσο ευρέως εξαπλώθηκαν οι Έλληνες μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες. Πήγαν όπου υπήρχαν δουλειές.

Κάποιοι εργάστηκαν στα κλωστοϋφαντουργεία της Μασαχουσέτης και στα εργοστάσια υποδημάτων του Νιου Χάμσαϊρ. Άλλοι κατευθύνθηκαν στα ορυχεία και στα χαλυβουργεία της Πενσυλβάνιας και του Κολοράντο ή ακολούθησαν τους σιδηροδρόμους προς τη Μοντάνα, το Γουαϊόμινγκ και τη Γιούτα.

Πολλοί αρχικά σκόπευαν να εργαστούν για λίγα χρόνια και να επιστρέψουν στην Ελλάδα. Αντί γι’ αυτό, έμειναν.

Έφεραν συγγενείς τους. Άνοιξαν επιχειρήσεις. Παντρεύτηκαν και δημιούργησαν οικογένειες. Ίδρυσαν εκκλησίες, σχολεία και κοινοτικές οργανώσεις.

Με την πάροδο του χρόνου, ωστόσο, πολλές από τις συνοικίες που δημιούργησαν άλλαξαν. Οι βιομηχανικές θέσεις εργασίας εξαφανίστηκαν. Οι οικογένειες μετακόμισαν στα προάστια. Οι επιχειρήσεις έκλεισαν ή μεταφέρθηκαν αλλού. Οι επόμενες γενιές ενσωματώθηκαν στην ευρύτερη αμερικανική κοινωνία.
Σε ορισμένες περιοχές, η ελληνική παρουσία παραμένει ιδιαίτερα εμφανής. Σε άλλες, έχουν απομείνει ελάχιστα πέρα από μια εκκλησία, ένα παλιό κτίριο, ένα νεκροταφείο, μια φωτογραφία ή μια συλλογή εγγράφων σε κάποιο τοπικό αρχείο.
Η Ιστορία της Ελληνοαμερικανικής Κοινότητας, επομένως, δεν γράφτηκε μόνο στη Νέα Υόρκη, στο Σικάγο και στη Βοστώνη.
Γράφτηκε επίσης στις μεταλλευτικές πόλεις της Γιούτα, στις βιομηχανικές πόλεις του Κολοράντο, στις σιδηροδρομικές πόλεις της Μοντάνα και του Γουαϊόμινγκ και στις κοινότητες των εργοστασίων της Νέας Αγγλίας.