ΚΑΝΤΟΝ. ΟΧΑΪΟ. Η ιστορία των Ποντίων προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στο Κάντον του Οχάιο στις αρχές του 20ού αιώνα και δημιούργησαν μία από τις σημαντικότερες ελληνοαμερικανικές κοινότητες των Ηνωμένων Πολιτειών αναδεικνύεται μέσα από την έρευνα του Γιώργου Τοπαλίδη, ιδρυτικού διευθυντή του Ψηφιακού Προγράμματος Ιστορίας των Οθωμανών Ελλήνων στις ΗΠΑ (Ottoman Greeks of the U.S. Digital History Project) στο Flagler College.
Σύμφωνα με τα ευρήματά του, πριν από περίπου έναν αιώνα το ένα τέταρτο των 100.000 κατοίκων του Κάντον ήταν μετανάστες, ενώ η πόλη διέθετε το τρίτο υψηλότερο ποσοστό Ελλήνων μεταναστών από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Το Κάντον του Οχάιο ήταν μία από τις πρώτες ελληνοαμερικανικές κοινότητες που επισκέφθηκα πριν από περίπου δέκα χρόνια», δήλωσε ο κ. Τοπαλίδης.
Οι περισσότεροι Πόντιοι εγκαταστάθηκαν στις συνοικίες Crystal Park και Carnahan Avenue, κοντά στο εργοστάσιο Republic Steel, όπου εργάζονταν πολλοί από αυτούς. Στις 15 Απριλίου 1917 ίδρυσαν την κοινότητα του Ιερού Ναού Αγίας Τριάδας, χτίζοντας με τα ίδια τους τα χέρια τον πρώτο ναό, αφού προηγουμένως εξασφάλισαν δάνειο ύψους 65.000 δολαρίων. Ο σημερινός ναός ανεγέρθηκε τη δεκαετία του 1960.
Ο ίδιος ο Γιώργος Τοπαλίδης είναι εγγονός Ποντίων που εκδιώχθηκαν από τις τουρκικές δυνάμεις το 1921.
«Γεννήθηκα στην Αθήνα και είμαι μετανάστης πρώτης γενιάς στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στα εφηβικά μου χρόνια οι γονείς μου μού μιλούσαν συχνά για τους λόγους που οι παππούδες μου εκδιώχθηκαν από τον Πόντο. Η εμπειρία τους ως προσφύγων με συγκλόνισε και θέλησα να μάθω περισσότερα», ανέφερε.
Αν και μικροβιολόγος στο επάγγελμα, αφιερώθηκε στη μελέτη της ιστορίας της ποντιακής μετανάστευσης. «Το αρχικό δείγμα των περίπου 1.000 μεταναστών που κατέγραψα από τα αρχεία του Ellis Island έχει πλέον ξεπεράσει τις 3.000 εγγραφές και συνεχίζω τη συλλογή στοιχείων στο Flagler College», είπε, προσθέτοντας ότι το 2022 δημιούργησε την πρωτοβουλία ψηφιακής χαρτογράφησης των Οθωμανών Ελλήνων στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με τον κ. Τοπαλίδη, οι περισσότεροι Έλληνες από την Οθωμανική Αυτοκρατορία έφθασαν στις ΗΠΑ μεταξύ 1900 και 1924 αναζητώντας ασφάλεια και καλύτερες προοπτικές, όμως βρέθηκαν αντιμέτωποι με αυστηρούς μεταναστευτικούς περιορισμούς και προκαταλήψεις.
«Ο πιο αυστηρός περιορισμός επέτρεπε τη μετανάστευση μόλις 100 Οθωμανών Ελλήνων τον χρόνο. Όποιος εισερχόταν στις ΗΠΑ παραβιάζοντας αυτή την ποσόστωση κινδύνευε να απελαθεί στην Ελλάδα», εξήγησε.
Παράλληλα, σημείωσε ότι πολλοί αντιμετώπισαν διακρίσεις ακόμη και από Ελλαδίτες Έλληνες. «Οι Οθωμανοί Έλληνες βίωσαν προκατάληψη τόσο από Ελλαδίτες όσο και από γηγενείς Αμερικανούς. Ως απάντηση, ανέδειξαν το μορφωτικό και επαγγελματικό τους επίπεδο, προβάλλοντας την ταυτότητα και τα επιτεύγματά τους», τόνισε.
Ανάμεσα στους απογόνους εκείνων των μεταναστών είναι και ο Νικ Σπόντιλ, μέλος της ενορίας της Αγίας Τριάδας, ο οποίος αφηγήθηκε τη διαδρομή της οικογένειάς του.
«Ο αδελφός του παππού μου, ο Ανέστης, επιστρατεύθηκε από τον τουρκικό στρατό το 1912 και δεν επέστρεψε ποτέ. Ο παππούς μου κατάλαβε ότι θα ήταν ο επόμενος και διέφυγε στην Ελλάδα», είπε.
Αργότερα εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη και στη συνέχεια στο Κάντον, ενώ η οικογένειά του ενώθηκε ξανά αρκετά χρόνια αργότερα εξαιτίας των μεταναστευτικών περιορισμών. Ο πατέρας του υπηρέτησε στον αμερικανικό στρατό στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ακόμη και υπό τις διαταγές του στρατηγού Πάτον.
«Πολλοί δεν τα κατάφεραν. Υπήρξαν αμέτρητες τραγωδίες», είπε ο κ. Σπόντιλ, αναφερόμενος στις ανθρώπινες απώλειες που σημάδεψαν τον ξεριζωμό των Ποντίων.
Το 2020 ο ιστορικός πρώτος ναός της Αγίας Τριάδας καταστράφηκε από πυρκαγιά άγνωστης αιτίας. Δύο χρόνια αργότερα, τοποθετήθηκε στον χώρο αναμνηστική ιστορική πινακίδα, ως φόρος τιμής στη συμβολή της ελληνικής κοινότητας στην ιστορία του Κάντον.
Πηγή: www.ekirikas.com