Από τους πρόποδες του Ταϋγέτου στη Νέα Υόρκη: Στην UNESCO η τέχνη του ομογενούς Πίτερ Κατσίχτη με 60 έργα | ekirikas.com

ΑΘΗΝΑ. Εξήντα έργα ζωγραφικής, στα οποία αποτυπώνεται μια ολόκληρη διαδρομή ζωής, γεμάτη εμπειρίες, αναζητήσεις και δημιουργικό πάθος, θα παρουσιάσει ο καταξιωμένος ομογενής δημιουργός Πίτερ Κατσίχτης στην έδρα της UNESCO, στο Παρίσι. Η ατομική του έκθεση, με τίτλο «Σύνθεση και Πολυμορφία – Η Αέναη Κίνηση των Χρωμάτων» (Synthesis & Diversity – The Perpetual Motion of Colours), εγκαινιάζεται στις 27 Οκτωβρίου, στις 5:30 το απόγευμα, στην εμβληματική αίθουσα Miró. Την επιμέλεια της έκθεσης έχει αναλάβει ο διακεκριμένος θεωρητικός και κριτικός τέχνης, Τάκης Μαυρωτάς.

Η έκθεση περιλαμβάνει περισσότερα από 40 αντιπροσωπευτικά έργα της πρόσφατης δημιουργικής του περιόδου, 2024-2026, καθώς και 20 παλαιότερα, που φωτίζουν τη διαχρονική εξέλιξη της εικαστικής του γλώσσας. Πρόκειται για ακρυλικά έργα σε καμβά, μεγάλων και μεσαίων διαστάσεων, μέσα από τα οποία ξεδιπλώνεται ένας κόσμος χρωματικών εκρήξεων, αέναης κίνησης και ελεύθερης καλλιτεχνικής έκφρασης. Πίσω, όμως, από τους πίνακες βρίσκεται μια ξεχωριστή ανθρώπινη ιστορία.

Ο Πίτερ Κατσίχτης είναι ένα γνήσιο τέκνο της ελληνικής Ομογένειας των Ηνωμένων Πολιτειών. Ένας άνθρωπος που πριν από έξι δεκαετίες πήρε τον δρόμο για τη Νέα Υόρκη, έχοντας στις αποσκευές του τα όνειρα, το πείσμα και τις αρετές της ελληνικής γης, και κατάφερε, με την επιμονή, την εργατικότητα και τις πολύπλευρες δεξιότητές του, να χαράξει τη δική του ξεχωριστή διαδρομή.

Μα πάνω απ’ όλα είναι ένας άνθρωπος που χαίρεσαι να συνομιλείς μαζί του, γιατί πίσω από κάθε του κουβέντα διακρίνεις μια ολόκληρη φιλοσοφία ζωής.

«Ένα τέταρτο θα μιλήσουμε, πολύ περισσότερα θα καταλάβουμε ο ένας για τον άλλον», μου είπε όταν πέρασε το κατώφλι των γραφείων του «Ε.Κ.» στην Αθήνα. Τελικά, η συζήτησή μας κράτησε πολύ περισσότερο από ένα τέταρτο. Και, τουλάχιστον από τη δική μου πλευρά, έφυγα έχοντας καταλάβει πολύ περισσότερα για τον άνθρωπο που είχα απέναντί μου.

Γιατί ο Πίτερ Κατσίχτης δεν είναι απλώς ένας επιτυχημένος ομογενής με καλλιτεχνικές ανησυχίες. Είναι, με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο, ένας φιλόσοφος της ζωής. Ένας άνθρωπος που κατάφερε να παντρέψει τη λιτή, δωρική σοφία της λακωνικής καταγωγής του με τον ανοιχτό ορίζοντα και τον αστείρευτο κοσμοπολιτισμό της Νέας Υόρκης. Να ενώσει, θα έλεγε κανείς, τη σιωπηλή δύναμη της λακωνικής γης με την ακατάπαυστη βοή της αμερικανικής μεγαλούπολης.

Και κάπου εκεί, στη συνάντηση δύο φαινομενικά διαφορετικών κόσμων, γεννιέται και η τέχνη του. Τα δημιουργήματά του δεν είναι απλώς καλλιτεχνικές συνθέσεις. Είναι αποτυπώματα μιας ζωής γεμάτης εμπειρίες, αναζητήσεις και στοχασμούς. Είναι ένας προσωπικός διάλογος ανάμεσα στις ρίζες και τα φτερά, ανάμεσα στην Ελλάδα που κουβαλά πάντοτε μέσα του και στην Αμερική που του άνοιξε νέους δρόμους.

Από την Αναβρυτή στη Νέα Υόρκη

Ο επιμελητής της έκθεσης, θεωρητικός και κριτικός της τέχνης Τάκης Μαυρωτάς, αναδεικνύει ακριβώς αυτή τη βαθιά σχέση της προσωπικής διαδρομής του Κατσίχτη με την καλλιτεχνική του δημιουργία.

«Ο Κατσίχτης θεωρεί αγαθή τύχη ότι γεννήθηκε στην Αναβρυτή, ένα μικρό χωριό στους πρόποδες του Ταϋγέτου, κοντά στη Σπάρτη, και από εκεί ξεκίνησε την Οδύσσειά του», σημειώνει χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι κατά τη μακρά παραμονή του στη Νέα Υόρκη ήρθε σε πνευματική επαφή με τους μεγάλους εκφραστές της action painting, της ζωγραφικής δράσης.

Η ζωγραφική τον κέρδισε από τις αρχές της δεκαετίας του 1970. Έκτοτε, ο Κατσίχτης επιδίδεται σε μια αδιάκοπη αναζήτηση, με πρωταγωνιστές το χρώμα, την κίνηση και το συναίσθημα.

Όπως εξηγεί ο κ. Μαυρωτάς, ο καλλιτέχνης ζωγραφίζει χωρίς προσχέδια και χωρίς την πρόθεση να αφηγηθεί μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος. Αφήνει το χρώμα να οδηγήσει το χέρι του και την εσωτερική του παρόρμηση να διαμορφώσει την εικόνα.

«Οι εικόνες των έργων του άλλοτε μοιάζουν αστραπές και άλλοτε στρόβιλοι», επισημαίνει, περιγράφοντας μια ζωγραφική γεμάτη ένταση, αυθορμητισμό και απρόβλεπτες χρωματικές συναντήσεις.

Σύμφωνα με τον επιμελητή, ο Κατσίχτης δεν επιδιώκει την πιστή αναπαράσταση της ορατής πραγματικότητας. Αντιλαμβάνεται τη ζωγραφική ως μια διαρκή, σχεδόν μυστηριακή περιπέτεια, μέσα από την οποία επιχειρεί να προσεγγίσει τον δικό του εσωτερικό κόσμο.

Επικαλούμενος μάλιστα τη γνωστή ρήση του Βασίλι Καντίνσκι ότι το έργο τέχνης αποτελεί την εξωτερική έκφραση μιας εσωτερικής ανάγκης, ο κ. Μαυρωτάς εντοπίζει στην περίπτωση του Κατσίχτη μια βαθιά υπαρξιακή διάσταση.

Ο καλλιτέχνης, παρατηρεί, εξακολουθεί να αναζητά τη δική του αλήθεια, δημιουργώντας έργα που δεν αποτυπώνουν το χάος της εποχής, αλλά συγκροτούν έναν αυτόνομο κόσμο φωτός, ρυθμού και εσωτερικής αρμονίας.

«Ο Κατσίχτης γνωρίζει καλά ότι στη ζωή το γέλιο συνυπάρχει με το κλάμα, η γέννηση με τον θάνατο, και ότι η τέχνη γι’ αυτόν αποτελεί ένα συναρπαστικό ταξίδι», σημειώνει ο κ. Μαυρωτάς, υπογραμμίζοντας ότι οι αιφνίδιες χρωματικές εικόνες του αποκαλύπτουν στιγμιαία συναισθήματα και διαφορετικές πτυχές της προσωπικότητάς του.

Ιδιαίτερη συμβολική σημασία έχει και ο χώρος της έκθεσης. Στην αίθουσα Miró της UNESCO βρίσκονται τα περίφημα κεραμικά επιτοίχια έργα «Ο Τοίχος του Ήλιου» και «Ο Τοίχος της Σελήνης», τα οποία σχεδίασε ο μεγάλος Ισπανός δημιουργός Ζουάν Μιρό και υλοποίησε ο κεραμίστας Ζοζέπ Λιορένς Αρτίγκας. Πρόκειται για δημιουργίες που τιμήθηκαν με το διεθνές βραβείο Guggenheim το 1958.

«Με το πάθος του χρώματος»

Η ίδια η στάση του Πίτερ Κατσίχτη απέναντι στην τέχνη αποκαλύπτει πολλά για την προσωπικότητά του. Μιλώντας στην δημοσιογράφο Άννα Γριμάνη, ο ομογενής καλλιτέχνης περιγράφει τη ζωγραφική ως έναν δρόμο προς την ελευθερία, την οποία αναζητούσε σε ολόκληρη τη ζωή του. «Είναι σαράντα πέντε χρόνια που ζωγραφίζω», αναφέρει, εξηγώντας ότι οι επιχειρηματικές του υποχρεώσεις δεν του επέτρεπαν πάντοτε να αφιερώνει στην τέχνη τον χρόνο που επιθυμούσε. Όταν, όμως, οι συνθήκες το επέτρεψαν, αφοσιώθηκε περισσότερο στη δημιουργία.

Και συνοψίζει με μια χαρακτηριστική φράση αυτή τη μετάβαση από τον κόσμο των επιχειρήσεων στον κόσμο της τέχνης: «Και χωρίς το πάθος των αριθμών αλλά με το πάθος του χρώματος έφτασα έως εδώ, σήμερα».

Εξίσου χαρακτηριστική είναι και η αντίληψή του για τη ζωή: «Το μεγαλείο του ανθρώπου είναι η απλότητα». Μια φράση που μοιάζει να εξηγεί πολλά για τον άνθρωπο πίσω από τον καλλιτέχνη. Η κ. Γριμάνη τον περιγράφει ως έναν πολίτη του κόσμου, με πλούσια κοινωνική εμπειρία και αξιοσημείωτη αντίληψη των πραγμάτων, ο οποίος μεταφέρει στη ζωγραφική την ίδια εργατικότητα που χαρακτήρισε την επιχειρηματική του διαδρομή.

Ο Ταΰγετος που πήρε μαζί του

Στην προσωπικότητα και στο έργο του Κατσίχτη αναφέρεται και ο πρέσβης Γιώργος Κουμουτσάκος, μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην UNESCO, σε κείμενό του για τον κατάλογο της έκθεσης.

Ο κ. Κουμουτσάκος στέκεται ιδιαίτερα στην εργατικότητα, την επιμονή και την ακατάπαυστη αναζήτηση της ελευθερίας που χαρακτηρίζουν τον ομογενή δημιουργό.

«Όταν έφυγα για την Αμερική, είπα ότι θα πετύχω. Με τη δύναμή μου και τον Ταΰγετο που πήρα μαζί», είναι τα λόγια του Κατσίχτη που παραθέτει ο Έλληνας διπλωμάτης.

Όπως επισημαίνει, παρά την επιτυχία του στη Νέα Υόρκη, ο καλλιτέχνης δεν έπαψε ποτέ να αναζητά την πατρίδα και τις ρίζες του. Ο Ταΰγετος παρέμεινε το σταθερό σημείο αναφοράς του, ο τόπος από τον οποίο εξακολουθεί να παρατηρεί και να ερμηνεύει τον κόσμο.

Κατά τον κ. Κουμουτσάκο, η ζωγραφική του Κατσίχτη αποπνέει αισιοδοξία, προβάλλει τη συνύπαρξη και στρέφεται προς το φως, μεταφέροντας ένα μήνυμα που συνδέεται με τις θεμελιώδεις αξίες της UNESCO: την ελευθερία της έκφρασης, τον σεβασμό και την ειρηνική συνύπαρξη των πολιτισμών.

Ένα ταξίδι που συνεχίζεται

Η έκθεση του Πίτερ Κατσίχτη στο Παρίσι αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό σταθμό σε μια διαδρομή που άρχισε από ένα μικρό χωριό του Ταϋγέτου, πέρασε από τους πολύβουους δρόμους της Νέας Υόρκης και συνεχίζεται μέσα από την τέχνη.

Μια διαδρομή που αποδεικνύει πως η δημιουργικότητα δεν γνωρίζει ηλικία, σύνορα ή γεωγραφικούς περιορισμούς.
Και ίσως αυτή να είναι η βαθύτερη ουσία της τέχνης του Πίτερ Κατσίχτη: ότι πίσω από τις εκρήξεις των χρωμάτων και τις αέναες κινήσεις των σχημάτων βρίσκεται ένας άνθρωπος που δεν έπαψε ποτέ να αναζητά, να δημιουργεί και να ονειρεύεται.

Ένας άνθρωπος που κουβάλησε τον Ταΰγετο στην Αμερική και τώρα φέρνει ένα κομμάτι από την Ελλάδα και τη Νέα Υόρκη στην καρδιά του Παρισιού.