Το ερώτημα αφορά και τις ελληνικές επιχειρήσεις, καθώς η πρόσβαση στον «Δαίδαλο» θα είναι διαθέσιμη τόσο σε μεγάλους οργανισμούς όσο και σε μικρομεσαίες εταιρείες και startups. Και σε αυτό το σημείο σημαντικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσει το Pharos, το ελληνικό «εργοστάσιο» τεχνητής νοημοσύνης (AI Factory), που θα συνδέει την υπολογιστική υποδομή με την τεχνογνωσία και την υποστήριξη που χρειάζονται οι ενδιαφερόμενοι.
Οι δυνατότητες του «Δαίδαλου»
Ο «Δαίδαλος» εγκαινιάστηκε χθες στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Η πρόσβαση των πρώτων χρηστών προγραμματίζεται να ξεκινήσει σταδιακά τον Δεκέμβριο, μετά την ολοκλήρωση των δοκιμών και της παραμετροποίησης του συστήματος.
Το μέγεθος της αναβάθμισης των υπολογιστικών δυνατοτήτων της χώρας αποτυπώνεται στις διεθνείς κατατάξεις. Με μετρημένη επίδοση 85,69 PetaFlops, ο «Δαίδαλος» καταλαμβάνει την 31η θέση στην παγκόσμια λίστα TOP500 των ισχυρότερων υπερυπολογιστών και την 23η θέση στην Green500, η οποία αξιολογεί την ενεργειακή αποδοτικότητά τους, σύμφωνα με τις κατατάξεις του Ιουνίου 2026.
Πρόκειται για το ισχυρότερο υπολογιστικό σύστημα που έχει αποκτήσει ποτέ η Ελλάδα και για επένδυση συνολικού προϋπολογισμού 58,9 εκατ. ευρώ. Την υλοποίηση του έργου ανέλαβε το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ – GRNET), το οποίο είναι υπεύθυνο και για τη λειτουργία και διαχείριση του συστήματος.
Η Hewlett Packard Enterprise (HPE) ανέλαβε την προμήθεια και εγκατάσταση του υπολογιστικού εξοπλισμού, των συστημάτων αποθήκευσης και του λογισμικού, καθώς και την παροχή εκπαιδευτικών υπηρεσιών, με προϋπολογισμό 41 εκατ. ευρώ. Η MainSys υλοποίησε τις ηλεκτρομηχανολογικές υποδομές και το κέντρο δεδομένων στο Λαύριο, με προϋπολογισμό 17,9 εκατ. ευρώ.
Ο υπερυπολογιστής βασίζεται σε αρχιτεκτονική της HPE και χρησιμοποιεί επιταχυντές NVIDIA GH200, που συνδυάζουν κεντρικό επεξεργαστή (CPU) και επεξεργαστή γραφικών (GPU), για την εκτέλεση απαιτητικών υπολογισμών. Παράλληλα, αξιοποιεί άμεση υγρή ψύξη, με το υγρό να απομακρύνει τη θερμότητα κοντά στα υπολογιστικά κυκλώματα, περιορίζοντας την ενέργεια που απαιτείται για την ψύξη.
Τι σημαίνει στην πράξη
Για τον πολίτη, πάντως, η σημασία μιας τέτοιας υποδομής βρίσκεται στις υπηρεσίες και τα εργαλεία που μπορούν να αναπτυχθούν πάνω σε αυτήν.
Στην υγεία, για παράδειγμα, μια ερευνητική ομάδα θα μπορεί να επεξεργάζεται μεγάλους όγκους κατάλληλα ανωνυμοποιημένων δεδομένων για να εκπαιδεύει μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης με στόχο την έγκαιρη ανίχνευση ασθενειών. Αντίστοιχα, η βιοϊατρική έρευνα μπορεί να αξιοποιήσει την υπολογιστική ισχύ για τη μελέτη ασθενειών και την ανάπτυξη περισσότερο εξατομικευμένων θεραπευτικών προσεγγίσεων.
Το όφελος θα φτάνει στον ασθενή μέσα από εφαρμογές που θα χρησιμοποιούν οι επαγγελματίες υγείας, αφού προηγηθούν η απαραίτητη αξιολόγηση και κλινική επικύρωσή τους.
Στην πολιτική προστασία, ο «Δαίδαλος» μπορεί να υποστηρίξει σύνθετα μοντέλα για την κατανόηση ακραίων καιρικών φαινομένων και την πρόβλεψη του κινδύνου πυρκαγιάς. Η δυνατότητα επεξεργασίας περισσότερων δεδομένων και εκτέλεσης απαιτητικών προσομοιώσεων μπορεί να βελτιώσει την πληροφόρηση των αρμόδιων υπηρεσιών και να βοηθήσει στον σχεδιασμό των παρεμβάσεών τους.
Αντίστοιχες προοπτικές υπάρχουν στην ενέργεια και τη διαχείριση φυσικών πόρων, αλλά και στην ελληνική γλώσσα και τον πολιτισμό, με εφαρμογές επεξεργασίας ελληνικού περιεχομένου και ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Πρόκειται για δυνατότητες που ανοίγει η υποδομή, με την υλοποίηση των επιμέρους έργων να καθορίζει πότε και πώς θα προκύψουν τα αποτελέσματα.
Οι εφαρμογές για τις επιχειρήσεις
Για μια επιχείρηση, η αξία του «Δαίδαλου» μπορεί να μεταφραστεί σε ταχύτερη ανάπτυξη προϊόντων και περιορισμό του κόστους δοκιμών. Μια βιομηχανία, για παράδειγμα, μπορεί να εξετάζει μέσω προσομοιώσεων την αντοχή ενός εξαρτήματος ή τη συμπεριφορά ενός υλικού σε διαφορετικές συνθήκες, εντοπίζοντας προβλήματα πριν προχωρήσει στην κατασκευή και τις φυσικές δοκιμές.
Μια startup που αναπτύσσει μια εφαρμογή ΑΙ θα μπορεί να διεκδικήσει υπολογιστικούς πόρους για την εκπαίδευση ή την προσαρμογή του μοντέλου της. Κάτι ιδιαίτερα σημαντικό για μια μικρή ομάδα που διαθέτει την ιδέα και την τεχνογνωσία, αλλά δυσκολεύεται να χρηματοδοτήσει την υποδομή που απαιτείται.
Πρέπει να επισημανθεί ότι ο «Δαίδαλος» είναι υπερυπολογιστής γενικού σκοπού, με τις χρήσεις του να εκτείνονται πολύ πέρα από την τεχνητή νοημοσύνη. Σύνθετες βιομηχανικές προσομοιώσεις, υπολογισμοί στη φυσική και τη χημεία, μελέτες νέων υλικών και μετεωρολογικά μοντέλα είναι ορισμένα από τα πεδία αξιοποίησής του. Μια εταιρεία μπορεί, συνεπώς, να χρησιμοποιήσει τις δυνατότητές του για ένα έργο που δεν περιλαμβάνει καθόλου ΑΙ.
Η διαφορά από το PC και το cloud
Η διαφορά από έναν συμβατικό υπολογιστή βρίσκεται στον μεγάλο αριθμό επεξεργαστών και επιταχυντών που μπορούν να συνεργάζονται, μέσω εξαιρετικά γρήγορων συνδέσεων, για την επίλυση ενός σύνθετου προβλήματος.
Με απλά λόγια, μια απαιτητική εργασία μπορεί να μοιραστεί σε πολλούς υπολογιστικούς πόρους και να εκτελεστεί παράλληλα. Έτσι, μια προσομοίωση που θα απαιτούσε απαγορευτικό χρόνο σε έναν υπολογιστή γραφείου μπορεί να ολοκληρωθεί πολύ ταχύτερα. Προϋπόθεση είναι το λογισμικό να έχει σχεδιαστεί κατάλληλα, καθώς η επιτάχυνση εξαρτάται από το είδος της εφαρμογής.
Το cloud αφορά τον τρόπο με τον οποίο διατίθενται υπολογιστικές υπηρεσίες μέσω δικτύου. Μια επιχείρηση μισθώνει πόρους από έναν πάροχο, ενώ υπάρχουν και εξειδικευμένες υπηρεσίες cloud για υπολογιστική υψηλών επιδόσεων. Οι δύο έννοιες, επομένως, μπορούν να συνδυαστούν.
Στην περίπτωση του «Δαίδαλου», η Ελλάδα αποκτά μια συγκεκριμένη υπερυπολογιστική υποδομή, με διαδικασίες κατανομής πόρων για ερευνητικά και επιχειρηματικά έργα. Το ποια λύση εξυπηρετεί μια εταιρεία εξαρτάται από την εφαρμογή, την τεχνική υποστήριξη που χρειάζεται και τους όρους πρόσβασης και κόστους.
Ο ρόλος του Pharos
Η ύπαρξη της υπολογιστικής ισχύος είναι ένα σημαντικό βήμα. Για πολλές επιχειρήσεις, όμως, εξίσου κρίσιμο είναι να γνωρίζουν πώς θα την αξιοποιήσουν.
Αυτός είναι ένας από τους βασικούς ρόλους του Pharos. Ο «Δαίδαλος» αποτελεί τον υπολογιστικό πυρήνα του ελληνικού AI Factory, το οποίο συνδυάζει την υποδομή με δεδομένα, εργαλεία, εκπαίδευση και εξειδικευμένη υποστήριξη για την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης. Οι βασικοί τομείς προτεραιότητάς του είναι η υγεία, η γλώσσα και ο πολιτισμός και η βιωσιμότητα.
Για μια μικρομεσαία επιχείρηση, αυτή η υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει να προσδιοριστεί ποια εφαρμογή έχει νόημα να αναπτυχθεί, ποια δεδομένα απαιτούνται και πώς πρέπει να οργανωθεί το έργο. Το Pharos έχει σχεδιαστεί ως ενιαίο σημείο εξυπηρέτησης, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να βρίσκουν καθοδήγηση για τα διαφορετικά στάδια ανάπτυξης μιας λύσης ΑΙ.
Δράσεις προετοιμασίας έχουν ήδη πραγματοποιηθεί, όπως οι δωρεάν διαδικτυακές συναντήσεις με ειδικούς που οργανώθηκαν τον Ιούλιο για startups, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τη βιομηχανία, με αντικείμενο τις εφαρμογές ΑΙ και την πρόσβαση σε ευρωπαϊκές υπερυπολογιστικές υποδομές.
Η διαδικασία πρόσβασης
Η πρόσβαση στον «Δαίδαλο» θα γίνεται μέσω συγκεκριμένων προσκλήσεων και διαδικασιών της ΕΔΥΤΕ, του ευρωπαϊκού οικοσυστήματος EuroHPC και του Pharos, ανάλογα με το αντικείμενο. Οι ενδιαφερόμενοι θα καταθέτουν προτάσεις έργων, οι οποίες θα αξιολογούνται με βάση την επιστημονική ή τεχνολογική τους αξία, τις υπολογιστικές απαιτήσεις και τη διαθεσιμότητα πόρων.
Το μέγεθος της επιχείρησης δεν αποκλείει τη συμμετοχή της. Στους δυνητικούς χρήστες περιλαμβάνονται νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, βιομηχανίες, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και δημόσιοι φορείς. Η πρόσβαση, ωστόσο, θα προϋποθέτει την αξιολόγηση της πρότασης και την αντίστοιχη κατανομή πόρων.
Οι ακριβείς προϋποθέσεις και προθεσμίες θα ανακοινωθούν με την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας. Στα ενημερωτικά έγγραφα των εγκαινίων δεν προσδιορίζονται αναλυτικά οι οικονομικοί όροι ανά κατηγορία χρήσης, οπότε κάθε επιχείρηση θα πρέπει να εξετάσει τη σχετική πρόσκληση για την επιλεξιμότητα, τους όρους και τυχόν χρεώσεις.
Μέχρι τότε, μπορεί να προετοιμάσει τον στόχο του έργου της, τα δεδομένα και το λογισμικό που διαθέτει και την τεχνική υποστήριξη που θα χρειαστεί. Χρήσιμο είναι επίσης να έχει αποσαφηνίσει τα δικαιώματα χρήσης των δεδομένων και τις απαιτήσεις εμπιστευτικότητας, ώστε να εξεταστούν σε συνάρτηση με τους όρους πρόσβασης.
Μια μεγάλη εταιρεία μπορεί να διαθέτει ήδη την ομάδα που θα οργανώσει το έργο. Μια μικρότερη μπορεί να χρειαστεί συνεργασία με ερευνητικό φορέα ή εξειδικευμένους συνεργάτες και, για εφαρμογές ΑΙ, την καθοδήγηση του Pharos.
Το επόμενο βήμα για την ελληνική έρευνα
Ιδιαίτερη σημασία έχει η νέα υποδομή και για το ερευνητικό δυναμικό της Ελλάδας. Η πρόσβαση σε περισσότερη υπολογιστική ισχύ επιτρέπει στις ελληνικές ομάδες να προσεγγίσουν μεγαλύτερα και πιο σύνθετα προβλήματα, να δοκιμάσουν περισσότερα σενάρια και να αναπτύξουν μοντέλα που μέχρι σήμερα περιορίζονταν από τους διαθέσιμους πόρους. Παράλληλα, διευρύνει τις δυνατότητες συμμετοχής τους σε διεθνείς συνεργασίες και κοινά έργα με επιχειρήσεις.
Η παρουσία του «Δαίδαλου» δείχνει ότι η χώρα μας αποκτά τις απαραίτητες υπολογιστικές υποδομές για να εξελιχθεί σε υπολογίσιμο «παίκτη» σε διεθνές επίπεδο στον χώρο των ψηφιακών τεχνολογιών. Η θέση του στην παγκόσμια κατάταξη δίνει μια πρώτη εικόνα των δυνατοτήτων που δημιουργούνται.
Το επόμενο βήμα είναι η αξιοποίησή τους από τους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις που μπορούν να παράγουν έρευνα, τεχνολογία και νέα προϊόντα στην Ελλάδα. Εκεί θα κριθεί πόσο γρήγορα η επένδυση σε υπολογιστική ισχύ θα μετατραπεί σε μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα για τις ελληνικές εταιρείες και σε καλύτερες υπηρεσίες για τους πολίτες.
Πηγή: www.cnn.gr