Οι υγειονομικές αρχές της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό βρίσκονται αντιμέτωπες με μια ταχέως επιδεινούμενη κρίση. Ο αριθμός των ύποπτων κρουσμάτων της 17ης επιδημίας του Έμπολα στη χώρα ξεπέρασε πλέον τα 1.077, με 121 εργαστηριακά επιβεβαιωμένα και τουλάχιστον 17 θανάτους –αν και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) προειδοποιεί ότι ο πραγματικός αριθμός μπορεί να είναι σημαντικά υψηλότερος, καθώς οι καθυστερήσεις στη διάγνωση και οι μάχες στην περιοχή κρύβουν τη πραγματική έκταση της καταστροφής.
Η επιδημία ξέσπασε στην επαρχία Ιτουρί, μια περιοχή που γειτονεύει με την Ουγκάντα και το Νότιο Σουδάν και μαστίζεται από ένοπλες συγκρούσεις. Οι μάχες όχι μόνο δυσχεραίνουν το έργο των ομάδων υγείας, αλλά έχουν οδηγήσει και σε καθυστέρηση εβδομάδων στον εντοπισμό της επιδημίας, επιτρέποντας στον ιό να εξαπλωθεί ανεξέλεγκτα.
Στην Ουγκάντα έχουν ήδη καταγραφεί επτά επιβεβαιωμένα κρούσματα που συνδέονται με την επιδημία, καθώς και ένας θάνατος. Οι αρχές της χώρας, μπροστά στον κίνδυνο μιας ανεξέλεγκτης διασυνοριακής μετάδοσης, αποφάσισαν να κλείσουν τα σύνορα για έναν μήνα, επιτρέποντας εξαιρέσεις μόνο για υγειονομικό προσωπικό, ανθρωπιστικές αποστολές και παραδόσεις τροφίμων.
Όσοι εισέρχονται από τη ΛΔ Κονγκό θα τίθενται σε απομόνωση 21 ημερών (ο μέγιστος χρόνος επώασης του ιού) υπό την επίβλεψη των υγειονομικών αρχών. Το κλείσιμο αυτό, αν και δραστικό, αντανακλά την αγωνία της διεθνούς κοινότητας μπροστά σε ένα στέλεχος για το οποίο δεν υπάρχουν ακόμα διαθέσιμα εργαλεία αντιμετώπισης.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε κατηγορηματικά ότι η Ουάσινγκτον δεν προτίθεται να επιτρέψει την είσοδο «ούτε ενός κρούσματος» Έμπολα στην αμερικανική επικράτεια. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να δημιουργήσουν κέντρο καραντίνας στην Κένυα για ύποπτα κρούσματα, ιδίως Αμερικανούς πολίτες, που επιθυμούν να επιστρέψουν από την πληγείσα περιοχή.
Η κίνηση αυτή αποτελεί μια σαφή προειδοποίηση ότι, παρά τη λήξη της πανδημίας COVID-19, η διεθνής κοινότητα παραμένει σε υψηλή επιφυλακή απέναντι σε νέες απειλές από τον ιό Έμπολα.
Η τρέχουσα επιδημία διαφέρει από τις προηγούμενες. Αποδίδεται στο στέλεχος Μπουντιμπουγκιό (Bundibugyo) του ιού, το οποίο είναι σπανιότερο και για το οποίο δεν υπάρχουν ούτε εγκεκριμένα εμβόλια ούτε εξειδικευμένες θεραπείες, όπως υπάρχουν για το συνηθέστερο στέλεχος Ζαΐρ. Ο δείκτης θνητότητας του στελέχους Μπουντιμπουγκιό μπορεί να φτάσει έως και το 50%, καθιστώντας το εξαιρετικά επικίνδυνο.
Αντίθετα, το στέλεχος Ζαΐρ -που ευθυνόταν για τις περισσότερες προηγούμενες επιδημίες- έχει πλέον διαθέσιμα εμβόλια και θεραπείες που έχουν μειώσει δραστικά τη θνησιμότητα. Η απουσία τους στην παρούσα φάση αφήνει την περιοχή εκτεθειμένη.
Ο Έμπολα έχει στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 15.000 ανθρώπους στην Αφρική τα τελευταία πενήντα χρόνια, με τον δείκτη θνητότητας να κυμαίνεται μεταξύ 25% και 90%, ανάλογα με το στέλεχος. Η πιο φονική επιδημία στη ΛΔ Κονγκό (2018-2020) είχε σκοτώσει σχεδόν 2.300 ανθρώπους επί συνόλου 3.500 κρουσμάτων.
Αυτή τη φορά, ωστόσο, οι συνθήκες είναι διαφορετικές: συγκρούσεις, μετακινήσεις πληθυσμών και έλλειψη εμβολίων δημιουργούν το τέλειο «γόνιμο έδαφος» για ένα νέο, ανεξέλεγκτο κύμα.
Η κατάσταση στο Ιτουρί είναι εξαιρετικά κρίσιμη. Η επιδημία κινείται ταχύτερα από τις προσπάθειες περιορισμού, τα σύνορα κλείνουν και οι γειτονικές χώρες προετοιμάζονται για το χειρότερο. Η άφιξη του επικεφαλής του ΠΟΥ και η διεθνής κινητοποίηση είναι επιβεβλημένες, αλλά χωρίς εμβόλια και θεραπείες για το συγκεκριμένο στέλεχος, ο δρόμος προς τον έλεγχο της επιδημίας μοιάζει μακρύς και γεμάτος εμπόδια.
Πηγή: www.zougla.gr