Η φετινή χρονιά εξελίσσεται σε μία από τις δυσκολότερες για τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, με τον αριθμό των κρουσμάτων να αυξάνεται ραγδαία και τον ιό να επεκτείνεται σε νέες περιοχές. Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του ΕΟΔΥ, έως τις 26 Αυγούστου 2026 έχουν καταγραφεί συνολικά 232 εγχώρια κρούσματα και 19 θάνατοι, με τη διάμεση ηλικία των θανόντων να είναι τα 85 έτη.
Μόνο την τελευταία εβδομάδα καταγράφηκαν 75 νέα κρούσματα, ενώ την προηγούμενη εβδομάδα τα νέα κρούσματα ήταν 47. Από τα συνολικά κρούσματα, τα 165 παρουσίασαν σοβαρές εκδηλώσεις από το κεντρικό νευρικό σύστημα, όπως εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση. Η φετινή έξαρση είναι ήδη σημαντικά μεγαλύτερη από το 2025, όταν είχαν καταγραφεί 96 κρούσματα και 9 θάνατοι.
Η γεωγραφική εξάπλωση
Η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο της έξαρσης. Η γεωγραφική εξάπλωση του ιού συνεχίζεται, με νέα κρούσματα να καταγράφονται σε τρεις ακόμη δήμους της Αττικής: Διόνυσο, Καλλιθέα και Πετρούπολη. Οι δήμοι με τους μεγαλύτερους αριθμούς κρουσμάτων περιλαμβάνουν τα Σπάτα-Αρτέμιδα, το Μαρκόπουλο Μεσογαίας, τη Βάρη-Βούλα-Βουλιαγμένη, την Αγία Παρασκευή και τη Λάρισα.
Συνολικά, κρούσματα έχουν καταγραφεί σε 44 δήμους της χώρας, με τους 29 να βρίσκονται στην Αττική. Επιπλέον, δέκα δήμοι χαρακτηρίζονται ως περιοχές «υψηλού κινδύνου», ανεβάζοντας σε 54 τον συνολικό αριθμό των περιοχών που τελούν υπό αυξημένη επιτήρηση. Η διασπορά του ιού δεν περιορίζεται πλέον στην Αττική, αλλά επεκτείνεται και στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, στην Κεντρική Μακεδονία, στην Πελοπόννησο, στη Στερεά Ελλάδα και στην Κρήτη. Νέο κρούσμα αναφέρθηκε και στον Δήμο Αλεξάνδρειας Ημαθίας.
Ο ρόλος των πτηνών
Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται στον άνθρωπο κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κουνουπιών. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τραφούν από μολυσμένα πτηνά, τα οποία αποτελούν τη φυσική δεξαμενή του ιού. Σε αντίθεση με τα πτηνά, τα κουνούπια δεν νοσούν από τον ιό και μπορούν να τον μεταδώσουν για αρκετές ημέρες έως και εβδομάδες μετά τη μόλυνσή τους. Ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας, που βρίσκεται σε διαδρομές μετακίνησης αποδημητικών πτηνών, καθιστά τη χώρα ιδιαίτερα ευάλωτη. Σύμφωνα με τους ειδικούς, ο ιός μπορεί να ανιχνευθεί τόσο σε άγρια αποδημητικά πουλιά όσο και σε είδη που συναντάμε στην Αττική, όπως τα κορακοειδή, οι καρακάξες, οι κίσσες, ακόμη και τα σπουργίτια. Κάποιες χρονιές, τα μεταναστευτικά πουλιά φέρνουν τον ιό και από εκεί δημιουργούνται εστίες.
Οι ευθύνες των δήμων
Η φετινή έξαρση αποδίδεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων. Ο θερμός χειμώνας του 2025-2026, ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών στην Αττική, δημιούργησε ευνοϊκές συνθήκες για την επιβίωση και τον πολλαπλασιασμό των κουνουπιών από νωρίς. Οι αυξημένες βροχοπτώσεις την άνοιξη άφησαν στάσιμα νερά σε πολλές περιοχές της Αττικής, δημιουργώντας νέες εστίες αναπαραγωγής. Η κλιματική αλλαγή, με τους ολοένα πιο ήπιους χειμώνες, διαμορφώνει ένα περιβάλλον όπου τα κουνούπια μπορούν να αναπαράγονται για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.
Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας είναι η καταγραφή κουνουπιών θετικών στον ιό κατά τη χειμερινή περίοδο, γεγονός που δείχνει ότι ο κύκλος μετάδοσης του ιού δεν περιορίζεται πλέον αποκλειστικά στους θερμούς μήνες. Αυτό σημαίνει ότι ο ιός έχει πλέον εγκατασταθεί στην κοινότητα και η αντιμετώπισή του απαιτεί συνεργασία μεταξύ περιφερειών, δήμων και πολιτών καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Σε ό,τι αφορά την ευθύνη των δήμων, η εικόνα είναι ανάμεικτη. Ενώ ορισμένοι δήμοι έχουν εντείνει τους ψεκασμούς και εφαρμόζουν συστηματικά προγράμματα καταπολέμησης, άλλοι υστερούν σημαντικά. Η απουσία ενεργών προγραμμάτων καταπολέμησης από ορισμένους δήμους αποτελεί σοβαρό πρόβλημα, με την αντιμετώπιση του ζητήματος να επαφίεται συχνά στις δράσεις της περιφέρειας. Η Περιφέρεια Αττικής πραγματοποιεί συστηματικούς ψεκασμούς από τις αρχές Μαρτίου, με επαναλήψεις κάθε 10 με 15 ημέρες. Όταν εντοπίζεται κρούσμα, οι ψεκασμοί επεκτείνονται σε ακτίνα τουλάχιστον 300 μέτρων. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα αυτών των παρεμβάσεων εξαρτάται και από τη συνεργασία των δήμων.
Δεν είναι επιδημία
Παρά την ανησυχητική αύξηση των κρουσμάτων, ο υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους, σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ, διευκρίνισε ότι «δεν μιλάμε για επιδημία», καθώς ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά μέσω του τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού. Ο υφυπουργός ανέφερε ότι, παρότι τα κρούσματα είναι αυξημένα, δεν παρατηρείται πίεση στα νοσοκομεία. Επισήμανε επίσης ότι έχουν γίνει ψεκασμοί και ότι υπάρχει αύξησή τους, σύμφωνα με το πρωτόκολλο που προβλέπεται όταν καταγράφεται κρούσμα.
Ο καθηγητής Λοιμωξιολογίας Νίκος Σύψας, μιλώντας στον ΣΚΑΪ, χαρακτήρισε τη φετινή επιδημιολογική εικόνα του ιού του Δυτικού Νείλου «μάλλον κακή» και τη μεγαλύτερη συρροή κρουσμάτων από το 2018. Τόνισε ότι δεν πρόκειται για επιδημία με την κλασική έννοια, καθώς ο ιός δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο αλλά μέσω των κουνουπιών. Υπογράμμισε την ανάγκη εντατικοποίησης των μέτρων πρόληψης, με έμφαση στους συστηματικούς ψεκασμούς και την απομάκρυνση των στάσιμων υδάτων, ιδιαίτερα στην Αττική όπου οι πολλές βροχές του χειμώνα δημιούργησαν ευνοϊκές συνθήκες. Ο κ. Σύψας ζήτησε μια πιο ολιστική και συντονισμένη αντιμετώπιση, με συνεχή αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων, ενώ εξέφρασε την ανησυχία του για τις απώλειες ανθρώπινων ζωών, σημειώνοντας ότι η φετινή περίοδος πρέπει να αποτελέσει μάθημα για το μέλλον.
Ο υφυπουργός Υγείας, Μάριος Θεμιστοκλέους, ανέφερε ότι παρότι τα κρούσματα είναι αυξημένα, δεν υπάρχει πίεση στα νοσοκομεία, και ότι δεν υφίσταται λόγος να μιλάμε για επιδημία, καθώς ο ιός του Δυτικού Νείλου δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, αλλά μέσω του τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού. Ωστόσο, η σοβαρότητα της κατάστασης γίνεται ορατή μέσα από τις νοσηλείες σε ΜΕΘ και τους θανάτους σε ηλικιωμένους ασθενείς. Η κορύφωση των κρουσμάτων αναμένεται στα τέλη Αυγούστου, ενώ η κυκλοφορία του ιού θα συνεχιστεί τουλάχιστον έως τα τέλη Σεπτεμβρίου.
Τι μπορούμε να κάνουμε
Η πρόληψη παραμένει το ισχυρότερο όπλο. Οι πολίτες καλούνται να λαμβάνουν σχολαστικά ατομικά μέτρα προστασίας, όπως η χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο σώμα και σε εσωτερικούς χώρους, η χρήση μακρυμάνικων ρούχων ιδίως τις ώρες της αυγής και του σούρουπου, και η τοποθέτηση σητών σε πόρτες και παράθυρα. Παράλληλα, κρίσιμη είναι η εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής των κουνουπιών σε ιδιωτικούς χώρους. Οι πολίτες θα πρέπει να απομακρύνουν λιμνάζοντα νερά από αυλές, κήπους, υδρορροές, βεράντες και άλλους χώρους, καθώς αποτελούν σημεία ανάπτυξης των κουνουπιών.
Πηγή: www.zougla.gr