Σε τροχιά πλήρους απαξίωσης και οικονομικού αδιεξόδου βρίσκεται ο ελαιοκομικός τομέας στην Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας. Το εκρηκτικό μείγμα του αυξημένου κόστους παραγωγής, των ανοιχτών τιμών διάθεσης και της κατακόρυφης πτώσης των τιμών της βρώσιμης ελιάς δημιουργεί ασφυκτικό περιβάλλον για τους καλλιεργητές. Την ίδια ώρα, οι ελλείψεις σε βασικές αρδευτικές υποδομές επιταχύνουν την εγκατάλειψη της γης και τη δημογραφική ερήμωση των χωριών.
Την κρίσιμη αυτή κατάσταση μετέφεραν στην Περιφέρεια Θεσσαλίας εκπρόσωποι των παραγωγικών φορέων της περιοχής, καταθέτοντας αναλυτικό υπόμνημα αιτημάτων στον αντιπεριφερειάρχη Πρωτογενούς Τομέα και Αγροτικής Οικονομίας, Δημήτρη Τσέτσιλα.
Στη συνάντηση συμμετείχαν εκπρόσωποι της Ενωτικής Ομοσπονδίας Αγροτικών Συλλόγων Νομού Λάρισας, του Αγροτοκτηνοτροφικού Συλλόγου Νέσσωνος – Ελάτειας, της Ομάδας Παραγωγών Ελιάς Πουρναρίου «Το Λιόδεντρο» και του Αγροτικού Συνεταιρισμού «ΕΛΗΑΣ – Ομ.Π.», καθώς και πλήθος ελαιοπαραγωγών.
«Η ελαιοκομία πεθαίνει», υπογραμμίζει με δραματικό τόνο ο γραμματέας του Αγροτοκτηνοτροφικού Συλλόγου Νέσσωνος – Ελάτειας, Σπύρος Πράπας, περιγράφοντας το αδιέξοδο στο οποίο έχουν περιέλθει οι παραγωγοί. Όπως εξηγεί, το πρόβλημα δεν είναι πρόσκαιρο ούτε περιορίζεται στις φετινές τιμές, αλλά αφορά συνολικά τη δυνατότητα επιβίωσης των αγροτών και τη διασφάλιση ενός βιώσιμου εισοδήματος.
Το κόστος παραγωγής παραμένει στα ύψη, ενώ οι παραγωγοί καλούνται να συγκομίσουν χωρίς να γνωρίζουν την τελική τιμή διάθεσης του προϊόντος τους. Ιδιαίτερα βαρύ είναι το πλήγμα στη βρώσιμη ελιά, καθώς η τιμή της έχει καταποντιστεί, εξανεμίζοντας κάθε προσδοκία για θετικό οικονομικό απολογισμό τη φετινή χρονιά.
Από τα 40.000 στρέμματα καλλιεργείται μόλις το 20%
Πέρα από την οικονομική πίεση, οι διαχρονικές ελλείψεις σε έργα υποδομής επιβαρύνουν περαιτέρω την καλλιέργεια. Σύμφωνα με τον κ. Πράπα, η λειψυδρία και η παντελής έλλειψη κρίσιμων αρδευτικών έργων –με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα το φράγμα Πουρναρίου, οι εργασίες για το οποίο παραμένουν επί χρόνια στάσιμες, θυμίζοντας το «γεφύρι της Άρτας»– έχουν οδηγήσει σε δραματική συρρίκνωση της παραγωγής.
Από τα περίπου 40.000 στρέμματα ελαιοκαλλιέργειας που υπήρχαν στο παρελθόν στην ευρύτερη περιοχή, σήμερα εκτιμάται ότι καλλιεργείται ενεργά μόλις το 20%, καθώς η πλειονότητα των παραγωγών αδυνατεί πλέον να ανταποκριθεί στα καθημερινά έξοδα συντήρησης των καλλιεργειών.
Η κρίση στον πρωτογενή τομέα αποτυπώνεται άμεσα και στον κοινωνικό ιστό της υπαίθρου. Τα στοιχεία των απογραφών είναι αποκαλυπτικά: από τους 3.000 κατοίκους το 2001, ο πληθυσμός της περιοχής μειώθηκε στους 1.700 το 2021, με το μεγαλύτερο μέρος των κατοίκων που έχουν απομείνει να είναι άνω των 60 ετών.
Η εγκατάλειψη της ελαιοκομίας στερεί από τους νέους τη δυνατότητα να παραμείνουν στον τόπο τους, επιταχύνοντας τη δημογραφική συρρίκνωση.
Τα ελαιοτριβεία ξαναδίνουν ζωή στα χωριά
Παρά τις ασφυκτικές συνθήκες, η περίοδος της ελαιοσυλλογής εξακολουθεί να κρατά ζωντανή τη σύνδεση των ανθρώπων με τη γενέθλια γη. Ετεροδημότες από την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και άλλα αστικά κέντρα επιστρέφουν κάθε φθινόπωρο στα χωριά τους για να συγκομίσουν τις ελιές τους και να εξασφαλίσουν το λάδι της χρονιάς.
Τα τοπικά ελαιοτριβεία μετατρέπονται αυτή την περίοδο σε κυψέλες συνάντησης και κοινωνικής συναναστροφής, αποδεικνύοντας ότι η ελαιοκαλλιέργεια αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους συνδετικούς κρίκους της τοπικής κοινωνίας.
Τα αιτήματα των παραγωγών
- Για να ανακοπεί η πορεία παρακμής, οι ελαιοπαραγωγοί διεκδικούν:
- Θεσμοθέτηση κατώτερων εγγυημένων τιμών, που να καλύπτουν το κόστος παραγωγής.
- Αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος για τη φετινή καλλιεργητική περίοδο.
- Σχεδιασμό και υλοποίηση ολοκληρωμένου προγράμματος δακοπροστασίας.
- Άμεση δημοπράτηση και κατασκευή των αναγκαίων αρδευτικών έργων, με αιχμή το φράγμα Πουρναρίου.
- Για τους ανθρώπους του μόχθου, ο αγώνας για τη στήριξη της ελαιοκομίας δεν αφορά απλώς τη φετινή σοδειά, αλλά την ίδια την επιβίωση των χωριών της θεσσαλικής υπαίθρου.
Πηγή: www.ypaithros.gr