ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Στο Εθνικό Προσκύνημα του Αγίου Νικολάου στο Σημείο Μηδέν, ένα οικοδόμημα-σύμβολο της Ορθοδοξίας στην Αμερική, που ανεγέρθηκε στη θέση του ιστορικού ελληνορθόδοξου ναού που καταστράφηκε κατά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, εστιάζει μεταξύ άλλων ο αρχιτεκτονικός κριτικός των «New York Times», Μάικλ Κίμελμαν (Michael Kimmelman), σε εκτενές δημοσίευμά του για την εικόνα και το μέλλον του Παγκόσμιου Κέντρου Εμπορίου, 25 χρόνια μετά την τραγωδία.
Στο άρθρο, ο Κίμελμαν επιστρέφει στο Σημείο Μηδέν προκειμένου να εξετάσει κατά πόσο η μεγάλη ανοικοδόμηση των τελευταίων δυόμισι δεκαετιών έχει κατορθώσει να εντάξει ουσιαστικά την περιοχή στον αστικό ιστό της Νέας Υόρκης. Αφετηρία της περιήγησής του αποτελεί ο Άγιος Νικόλαος, για τον οποίο υπενθυμίζει πως άνοιξε τις πύλες του το 2022, αντικαθιστώντας τον παλαιό ναό που βρισκόταν επί περίπου έναν αιώνα στην περιοχή και χάθηκε με την κατάρρευση των Δίδυμων Πύργων.
Αρχικά, ο Κίμελμαν περιγράφει την εικόνα που συνάντησε ένα πρωινό έξω από τον ναό, όπου τουρίστες περίμεναν να ανοίξουν οι πόρτες του κάτω από τα δέντρα του πάρκου, ενώ στο βάθος ακουγόταν ο χαρακτηριστικός ήχος των καταρρακτών του Μνημείου.
Η συγκεκριμένη σκηνή, όπως σημειώνει, του δημιούργησε για λίγο την αίσθηση μιας πραγματικής συνοικίας, σε αντίθεση με την εικόνα που θεωρεί ότι εξακολουθεί να παρουσιάζει μεγάλο μέρος του Σημείου Μηδέν: ένα εντυπωσιακό μεν συγκρότημα σύγχρονων κτιρίων, το οποίο όμως παραμένει σε σημαντικό βαθμό αποκομμένο από την καθημερινή ζωή του υπόλοιπου Κάτω Μανχάταν.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην αρχιτεκτονική του Εθνικού Προσκυνήματος, έργο του Σαντιάγο Καλατράβα (Santiago Calatrava). Ο Κίμελμαν χαρακτηρίζει τον ναό ένα βυζαντινό-μοντέρνο οικοδόμημα, κατασκευασμένο από λευκό πεντελικό μάρμαρο, με το κόστος του έργου να ανέρχεται στα 85 εκατομμύρια δολάρια. Υπενθυμίζει παράλληλα ότι η κατασκευή του πέρασε από μια δύσκολη και μακρά διαδρομή, με καθυστερήσεις, δικαστικές διαμάχες και σημαντική αύξηση του κόστους, πριν τελικά ολοκληρωθεί.
Σύμφωνα με τους «New York Times», ο Άγιος Νικόλαος, μαζί με το πολιτιστικό κέντρο Perelman Performing Arts Center, αποτέλεσαν δύο από τις σημαντικότερες προσπάθειες να αποκτήσει το ανακατασκευασμένο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου λειτουργίες πέρα από τα μεγάλα κτίρια γραφείων, το Μνημείο και Μουσείο της 11ης Σεπτεμβρίου και το Oculus. Παρά την παρουσία τους, ο Κίμελμαν εκτιμά ότι μέχρι σήμερα δεν έχουν καταφέρει από μόνα τους να μετατρέψουν την περιοχή σε ολοκληρωμένο πολιτιστικό κέντρο ή σε μια ζωντανή συνοικία, την ώρα που ο πληθυσμός του ευρύτερου Κάτω Μανχάταν έχει υπερδιπλασιαστεί μέσα στα τελευταία 25 χρόνια.
Το δημοσίευμα συνδέει παράλληλα τον σημερινό ναό με την ιστορική παρουσία του Αγίου Νικολάου στην περιοχή. Φωτογραφία του 1996 παρουσιάζει τον μικρό ελληνορθόδοξο ναό κάτω από τους επιβλητικούς Δίδυμους Πύργους, αποτυπώνοντας τη μεγάλη αντίθεση ανάμεσα στο μέγεθος της εκκλησίας και τους ουρανοξύστες που την περιέβαλλαν.
Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι, παρά τα αυστηρά μέτρα ασφαλείας που εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν το Σημείο Μηδέν, υπάρχουν παραδείγματα από άλλες μεγάλες πόλεις για το πώς χώροι ιδιαίτερου συμβολισμού μπορούν παράλληλα να ενσωματώνονται στην καθημερινή ζωή. «Η Αστυνομία και τα κολωνάκια ασφαλείας δεν πρόκειται να φύγουν», αναφέρει, σημειώνοντας ωστόσο ότι σε πόλεις «από το Τόκιο έως τη Βιέννη, την Αθήνα, την Ιερουσαλήμ και την Πόλη του Μεξικού», δρόμοι και πεζοδρόμια γύρω από ιερούς χώρους και μνημεία συνδυάζουν την ασφάλεια με την κίνηση πεζών, οχημάτων και την εμπορική δραστηριότητα. Πρόκειται για ένα μείγμα «φαγητού, πολιτισμού, μνήμης και εμπορίου», το οποίο, σύμφωνα με τους «New York Times», δεν έχει ακόμη επιτευχθεί πλήρως στο World Trade Center, παρά την παρουσία του Perelman Performing Arts Center και του Αγίου Νικολάου.
Ωστόσο, η εικόνα γύρω από το Εθνικό Προσκύνημα δίνει μια ένδειξη των δυνατοτήτων που υπάρχουν. «Πήρα μια μικρή γεύση από το τι είναι δυνατό, στεκόμενος έξω από την εκκλησία εκείνο το πρωινό», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο δημοσίευμα. Λίγοι Νεοϋορκέζοι έφταναν στον Άγιο Νικόλαο για να προσευχηθούν καθ’ οδόν προς την εργασία τους, ενώ τουρίστες επισκέπτονταν το Προσκύνημα για να δουν τις αγιογραφίες που φιλοτεχνήθηκαν από μοναχό του Αγίου Όρους. «Συζητούσαμε μέσα στο καλοκαιρινό αεράκι», αναφέρει το δημοσίευμα, για να καταλήξει: «Ήταν μια σπάνια, ευπρόσδεκτη εμπειρία στο Σημείο Μηδέν. Ήταν η αίσθηση της κανονικότητας».
Πηγή: www.ekirikas.com