ΒΟΥΔΑΠΕΣΤΗ. Πώς είναι οργανωμένη σήμερα η ελληνική κοινότητα στην Ουγγαρία; Ποιες προκλήσεις αντιμετωπίζει και τι αλλάζει μετά τις πρόσφατες πολιτικές εξελίξεις; Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ελληνικής εθνότητας, Αλέξανδρος Πούρος (Alexandrosz Purosz), απαντά σε μια συνέντευξη για την ταυτότητα, τους θεσμούς και το μέλλον των Ελλήνων της Ουγγαρίας.
«Η συντριπτική πλειονότητα της ουγγρικής κοινωνίας επέλεξε τη δημοκρατία αντί της αυταρχικής διακυβέρνησης. Στην Ουγγαρία δεν πραγματοποιήθηκε απλώς μια αλλαγή κυβέρνησης, αλλά αλλαγή του πολιτικού συστήματος. Σήμερα, τόσο στην ουγγρική κοινωνία γενικά όσο και στην ελληνική κοινότητα επικρατεί κλίμα αισιοδοξίας και ελπίδας», σημειώνει χαρακτηριστικά ο κ. Πούρος.
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του Κοινοβουλευτικού Εκπροσώπου των Ελλήνων Ουγγαρίας, Αλέξανδρου Πούρου, στον «Εθνικό Κήρυκα»:
«Εθνικός Κήρυκας»: Πόσοι Έλληνες ζουν σήμερα στην Ουγγαρία και πώς είναι οργανωμένη η κοινότητα;
Αλέξανδρος Πούρος: Στην Ουγγαρία, σύμφωνα με τα επίσημα στατιστικά στοιχεία, ο αριθμός των ατόμων που ανήκουν στην ελληνική εθνότητα είναι μεγαλύτερος από εκείνον που τα ίδια τα μέλη της ελληνικής κοινότητας θεωρούν ότι αποτελεί τον πραγματικό αριθμό, πράγμα που, νομίζω, χρειάζεται μια σύντομη εξήγηση.
Ο Αλέξανδρος Πούρος (Alexandrosz Purosz). Φωτογραφία: Ευγενική παραχώρηση του ίδιου
Κατά τις απογραφές οι πολίτες μπορούν να δηλώσουν σχετικά και με την εθνική τους ταυτότητα. Όποιος δηλώσει ότι αισθάνεται πως ανήκει στην ελληνική εθνότητα ή ότι μητρική του γλώσσα είναι η ελληνική ή ότι χρησιμοποιεί την ελληνική γλώσσα στην οικογένεια ή μεταξύ φίλων, καταγράφεται επισήμως ως άτομο που ανήκει στην ελληνική εθνότητα.
Με βάση αυτόν τον ευρύτερο ορισμό, ο αριθμός τους ανέρχεται περίπου στις 6.000. Στην ερώτηση, όμως, πόσοι θεωρούν τον εαυτό τους μέλος της ελληνικής εθνότητας, απάντησαν τελευταία περίπου 4.000 άτομα, μεταξύ τους, προφανώς, και σύζυγοι ή φίλοι που δεν έχουν ελληνική καταγωγή. Οπότε, ίσως, η σωστότερη απάντηση στην ερώτηση «πόσοι Έλληνες ζουν στην Ουγγαρία» είναι ότι μερικές χιλιάδες. Οι Έλληνες της Ουγγαρίας είναι λίγοι μεν στον αριθμό, αλλά εξαιρετικά καλά οργανωμένοι.
«Ε.Κ.»: Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι Έλληνες στην Ουγγαρία;
ΑΠ: Η απάντησή μου ίσως θα φανεί παράξενη. Στην Ουγγαρία, το να αισθάνεσαι και να δηλώνεις Έλληνας δεν αποτελεί ιδιαίτερη πρόκληση. Αντιθέτως, η ουγγρική κοινωνία είναι πλήρως δεκτική απέναντι στους Έλληνες, ενώ το κράτος παρέχει ουσιαστική στήριξη για τη διατήρηση της εθνικής τους ταυτότητας. Μέσα σε ένα τόσο ευνοϊκό περιβάλλον, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η αφομοίωση. Οι νεότερες γενιές νιώθουν λιγότερο την ανάγκη να διαφέρουν από την πλειοψηφία.
Κατά τα άλλα, οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες της Ουγγαρίας είναι οι ίδιες με εκείνες που αντιμετωπίζει συνολικά η ουγγρική κοινωνία.
Ο Αλέξανδρος Πούρος (Alexandrosz Purosz). Φωτογραφία: Ευγενική παραχώρηση του ίδιου
«Ε.Κ.»: Η ελληνική εθνότητα αναγνωρίστηκε στην Ουγγαρία το 1993. Τι άλλαξε τότε στην πράξη και, φτάνοντας στο σήμερα, υπάρχουν ζητήματα που χρειάζονται ακόμη βελτίωση;
ΑΠ: Μειονότητες αναγνωρίζονταν και πριν. Ωστόσο, ο νόμος του 1993 για τα δικαιώματα των εθνικών και εθνοτικών μειονοτήτων ήταν εκείνος που τις κατονόμασε συγκεκριμένα και καθόρισε τα ατομικά και συλλογικά δικαιώματα που εγγυάται το κράτος στα μέλη τους. Το 2011, ο νόμος περί των δικαιωμάτων των εθνοτήτων (στα ουγγρικά: εθνικοτήτων) διεύρυνε περαιτέρω το σχετικό θεσμικό πλαίσιο. Χάρη στην ισχύουσα νομοθεσία, οι εθνότητες της Ουγγαρίας μπορούν, μεταξύ άλλων, να συγκροτούν αυτοδιοικήσεις, οι οποίες αναλαμβάνουν δράσεις για τη διατήρηση της εθνικής τους ταυτότητας, καθώς και να ιδρύουν εκπαιδευτικά, πολιτιστικά και άλλα ιδρύματα με κρατική χρηματοδότηση.
Οι ελληνικές κοινότητες έχουν ιδρύσει 37 τοπικές αυτοδιοικήσεις και μία εθνική (πανουγγρική) η οποία λειτουργεί δύο σχολεία, και δύο πολιτιστικά-μορφωτικά κέντρα.
Παράλληλα, το Σύνταγμα της Ουγγαρίας (Θεμελιώδης Νόμος ονομάζεται επίσημα) ορίζει ότι οι εθνότητες αποτελούν συστατικά στοιχεία του κράτους και αναπόσπαστο μέρος του ουγγρικού πολιτικού έθνους. Η εθνική ταυτότητα κάθε πολίτη μπορεί να δηλώνεται ελεύθερα και δεν μπορεί να αμφισβητηθεί από κανέναν.
Όσον αφορά στα προβλήματα, αυτά δεν απορρέουν από την πολιτική του κράτους απέναντι στις εθνότητες, αλλά από το δεσποτικό σύστημα που επικράτησε μέχρι πρόσφατα και το οποίο επηρέασε αναπόφευκτα και τη θέση των εθνοτήτων.
«Ε.Κ.»: Η πρόσφατη πολιτική αλλαγή στην Ουγγαρία σηματοδότησε μια νέα εποχή για τη χώρα. Ως Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος των Ελλήνων της Ουγγαρίας, πώς πιστεύετε ότι αυτή η αλλαγή θα επηρεάσει τη θέση και τα δικαιώματα των αναγνωρισμένων εθνικών κοινοτήτων, και ειδικότερα της ελληνικής;
Ο Αλέξανδρος Πούρος (Alexandrosz Purosz). Φωτογραφία: Ευγενική παραχώρηση του ίδιου
ΑΠ: Το πρόβλημα δεν ήταν τα δικαιώματα, αλλά το γεγονός ότι οι δημοκρατικοί θεσμοί είχαν αποδυναμωθεί και ουσιαστικά αδειάσει από το περιεχόμενό τους. Το κράτος επιχειρούσε να οργανώσει την κοινωνία από πάνω. Η ουσιαστική εκπροσώπηση των συμφερόντων δεν ήταν εφικτή. Tο μόνο που μπορούσε να κάνει κανείς ήταν να προβαίνει σε συνεχείς πολιτικούς ελιγμούς.
Αυτό ίσχυε ιδιαίτερα για την κοινοβουλευτική εκπροσώπηση των εθνοτήτων, όπου, ανάλογα με την κρίση του καθενός, κυριαρχούσε ο πραγματισμός ή, κατά αυστηρότερη κρίση, η δουλοπρέπεια. Εγώ προσωπικά ανήκω στους επικριτές ως προς την αξιολόγηση.
Τα μέλη της ελληνικής κοινότητας και οι εκπρόσωποι των ελληνικών οργανώσεων προσδοκούν, σε πολύ μεγάλο βαθμό, ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις. Από εμένα αναμένουν να αναλάβω πρωτοβουλίες και να συμβάλω ενεργά στην προώθησή τους.
Η συντριπτική πλειονότητα της ουγγρικής κοινωνίας επέλεξε τη δημοκρατία αντί της αυταρχικής διακυβέρνησης. Στην Ουγγαρία δεν πραγματοποιήθηκε απλώς μια αλλαγή κυβέρνησης, αλλά αλλαγή του πολιτικού συστήματος.
Σήμερα, τόσο στην ουγγρική κοινωνία γενικά όσο και στην ελληνική κοινότητα επικρατεί κλίμα αισιοδοξίας και ελπίδας. Έχει ανοίξει μια ιστορική ευκαιρία που παρουσιάζεται πολύ σπάνια. Θα ήταν τεράστιο λάθος να μην την αξιοποιήσουμε.
«Ε.Κ.»: Ποιες είναι οι τρεις βασικές προτεραιότητες που έχετε θέσει ως Κοινοβουλευτικός Εκπρόσωπος της ελληνικής εθνότητας;
ΑΠ: Θα αναφέρω δύο τομείς που είναι εύκολα κατανοητοί από όλους: το εκλογικό σύστημα και το σύστημα χρηματοδότησης. Και οι δύο εγείρουν ιδιαίτερα ευαίσθητα ζητήματα, καθώς τα συμφέροντα της ηγεσίας των εθνοτήτων δεν ταυτίζονται πάντοτε με τα συμφέροντα των ίδιων των κοινοτήτων.
Το ισχύον εκλογικό σύστημα των εθνοτήτων δεν είναι δημοκρατικό. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, όσοι είναι εγγεγραμμένοι στον εκλογικό κατάλογο μιας εθνότητας στερούνται, κατά τις βουλευτικές εκλογές, του δικαιώματος να ψηφίσουν κομματική λίστα. Παράλληλα, δεν έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν μεταξύ διαφορετικών υποψηφίων της εθνότητάς τους. Στην πραγματικότητα, με την ψήφο τους απλώς επικυρώνουν την επιλογή του προσώπου που έχει οριστεί από την αντίστοιχη Εθνική Αυτοδιοίκηση ως κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της εθνότητας. Επιπλέον, το ίδιο το εκλογικό σύστημα αφήνει περιθώρια για καταχρήσεις. Είναι, λοιπόν, ένας τομέας που χρειάζεται ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις. Προσωπικά έχω ήδη καταρτίσει συγκεκριμένες προτάσεις, τις οποίες σκοπεύω να καταθέσω σύντομα στο Κοινοβούλιο.
Όσον αφορά στο σύστημα χρηματοδότησης, στόχος μου είναι να καταργηθούν τα προνόμια και να θεσπιστεί ένα πλαίσιο που θα χαρακτηρίζεται από διαφάνεια και προβλεψιμότητα. Εργαζόμαστε ήδη πάνω στις σχετικές προτάσεις και σύντομα θα τις παρουσιάσουμε δημόσια.
«Ε.Κ.»: Υπάρχει συνεργασία μεταξύ των 13 αναγνωρισμένων εθνικών κοινοτήτων της Ουγγαρίας;
ΑΠ: Το προηγούμενο πολιτικό σύστημα δεν είχε συμφέρον να ενθαρρύνει τη στενή συνεργασία μεταξύ των εθνοτήτων. Και οι ίδιοι οι κοινοβουλευτικοί εκπρόσωποι των εθνοτήτων περιόριζαν την δραστηριότητά τους στην προώθηση των συμφερόντων της δικής τους κοινότητας. Δεν έθιγαν θεσμικά ζητήματα, κατά συνέπεια ούτε πρότειναν οποιεσδήποτε μεταρρυθμίσεις. Απλούστατα, δεν έχει διαμορφωθεί μια τέτοια παράδοση. Θα ήθελα να επισημάνω σχετικά ότι η Επιτροπή των Εθνοτήτων είναι το μοναδικό όργανο στο Ουγγρικό Κοινοβούλιο του οποίου η σύνθεση δεν είναι αποτέλεσμα της βούλησης των εκλογέων.
Υπάρχουν, όμως, και θετικά παραδείγματα. Εγώ πήγα στο Κοινοβούλιο από το Σέγκεντ, μια πόλη όπου λειτουργούν δύο ομοσπονδίες-ομπρέλα εθνοτικών οργανώσεων. Η μία από αυτές αριθμεί είκοσι οργανώσεις-μέλη. Έρχομαι, λοιπόν, από ένα περιβάλλον όπου η συνεργασία μεταξύ των εθνοτήτων, η κοινή εκπροσώπηση των συμφερόντων τους, καθώς και η κοινή σκέψη αποτελούν καθιερωμένη πρακτική. Αυτή η εμπειρία επηρέασε καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνομαι σήμερα τον ρόλο μου.
«Ε.Κ.»: Τι σημαίνει για εσάς να εκπροσωπείτε κοινοβουλευτικά τους Έλληνες της Ουγγαρίας;
ΑΠ: Τιμή και ευθύνη. Ποτέ δεν φανταζόμουν ότι θα έμπαινα σε τέτοιο ρόλο.
«Ε.Κ.»: Πείτε μας λίγα λόγια για τη δική σας ιστορία. Από πού είναι η καταγωγή σας και πώς διαμορφώθηκε η σχέση σας με την ελληνική κοινότητα της Ουγγαρίας;
ΑΠ: Οι γονείς μου βρέθηκαν στην Ουγγαρία παιδιά κατά τον εμφύλιο πόλεμο. Γνωρίστηκαν, ερωτεύτηκαν και δημιούργησαν οικογένεια στην νέα πατρίδα με την δυνατότητα της πρώτης επίσκεψης στην παλιά τρεις δεκαετίες αργότερα.
Η γενιά η δική μου μεγάλωσε με την επιθυμία να διατηρήσει την ελληνική της ταυτότητα, έχοντας ταυτόχρονα πλήρη επίγνωση ότι πατρίδα της πλέον είναι η Ουγγαρία, μια χώρα στην οποία οφείλει πολλά.
Κατά τη διάρκεια των πανεπιστημιακών μου σπουδών ασχολήθηκα με την Ιστορία και την Ελληνική Φιλολογία. Από το 1995 είμαι επικεφαλής ελληνικών οργανώσεων. Έτυχε να γνωρίσω τη λειτουργία τους τόσο σε τοπικό όσο και σε εθνικό επίπεδο.
«Ε.Κ.»: Κλείνοντας, θα θέλατε να στείλετε κάποιο μήνυμα για τους Έλληνες της Ουγγαρίας και τον Απανταχού Ελληνισμό;
ΑΠ: Ίσως η πιο δύσκολη ερώτηση από όλες. Βέβαια θα αποτελούσε ιδιαίτερη τιμή για μένα να στείλω κάποιο μήνυμα. Επειδή όμως δεν μου αρέσουν οι κοινοτοπίες, το μόνο που θα έλεγα, πιστεύοντας ότι θα συμφωνούν όλοι, ότι το να είμαστε Έλληνες πέρα από την υπερηφάνεια συνοδεύεται και από ευθύνη.
Πηγή: www.ekirikas.com