Σοβαρές δυσλειτουργίες και έντονες ανισορροπίες στην αγροδιατροφική αλυσίδα της Γαλλίας αποκαλύπτει η έκθεση της εξεταστικής επιτροπής της Γερουσίας για τα περιθώρια κέρδους των σούπερ μάρκετ και των βιομηχανιών τροφίμων. Η επιτροπή, που συστάθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, ολοκλήρωσε μετά από έξι μήνες έρευνας ένα εκτενές πόρισμα, στο οποίο καταγγέλλονται «αρπακτικές πρακτικές» εκ μέρους των μεγάλων αλυσίδων λιανεμπορίου, αλλά και ένα συνολικό σύστημα πίεσης που, όπως υποστηρίζεται, λειτουργεί εις βάρος των παραγωγών και των μεταποιητικών επιχειρήσεων.
Κατά τη διάρκεια των εργασιών της, η επιτροπή πραγματοποίησε 73 ακροάσεις και συγκέντρωσε μαρτυρίες από σχεδόν 190 εκπροσώπους της αγοράς, μεταξύ των οποίων αγρότες, συνεταιρισμοί, βιομηχανίες τροφίμων, στελέχη σούπερ μάρκετ, ενώσεις καταναλωτών και αρμόδιες ελεγκτικές αρχές. Το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης είναι ότι η ισορροπία δυνάμεων στην αγορά έχει μετατοπιστεί δραματικά υπέρ του λιανεμπορίου, κυρίως λόγω της υπερσυγκέντρωσης του τομέα γύρω από λίγες ισχυρές αγοραστικές συμμαχίες.Τρεις μεγάλες συμμαχίες ελέγχουν, σήμερα, σχεδόν το σύνολο της αγοράς τροφίμων στη χώρα, η Concordis (Carrefour και Coopérative U), η Aura Retail (Intermarché, Auchan και Casino) και η E.Leclerc. Σύμφωνα με τους γερουσιαστές, η κυριαρχία αυτών των σχημάτων επιτρέπει στα σούπερ μάρκετ να επιβάλλουν σκληρούς εμπορικούς όρους στους προμηθευτές, συχνά μέσω πιέσεων και εκφοβισμού.
Εκφοβισμοί και απειλές ακόμη και για απομακρύνσεις προϊόντων από τα ράφια
Η πρόεδρος της επιτροπής, Αν-Κατρίν Λουαζιέ, σύμφωνα με την ιστοσελίδα Freshplaza που αναδεικνύει το θέμα, δήλωσε ότι κατά τις ακροάσεις επικρατούσε, μάλιστα, «κλίμα φόβου» μεταξύ των παραγωγών και των βιομηχανιών. Πολλοί εκπρόσωποι του αγροδιατροφικού τομέα ζήτησαν οι συναντήσεις να πραγματοποιούνται κεκλεισμένων των θυρών, καθώς φοβούνταν αντίποινα από τις αλυσίδες λιανεμπορίου. Η έκθεση αναφέρεται ακόμη και σε περιπτώσεις πιέσεων μέσω γραπτών μηνυμάτων πριν από τις καταθέσεις προμηθευτών στην επιτροπή.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι καταγγελίες για απειλές απομάκρυνσης προϊόντων από τα ράφια, προκειμένου οι προμηθευτές να αποδεχθούν μειώσεις τιμών ή δυσμενείς εμπορικούς όρους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι πρακτικές αυτές αφορούσαν ευπαθή προϊόντα, προκαλώντας ζημιές εκατομμυρίων ευρώ σε επιχειρήσεις τροφίμων.
Και ευρωπαϊκά «κέντρα προμηθειών» στο στόχαστρο
Στο στόχαστρο της επιτροπής βρίσκονται επίσης τα ευρωπαϊκά «κέντρα υπηρεσιών» που έχουν δημιουργήσει οι μεγάλες αλυσίδες. Μέσω αυτών, τιμολογούνταν στους προμηθευτές διάφορες υπηρεσίες, όπως προωθητικές ενέργειες ή συναντήσεις υψηλόβαθμων στελεχών, με υπέρογκα ποσά που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνούν τις 350.000 ευρώ. Σύμφωνα με τις καταγγελίες, το συνολικό κόστος αυτών των υπηρεσιών μπορεί να φτάνει έως και το 40% του κύκλου εργασιών ορισμένων επιχειρήσεων, περιορίζοντας δραστικά τη δυνατότητα επενδύσεων και ανάπτυξης.
Η έκθεση επικρίνει, επίσης, το μοντέλο του διαρκούς «πολέμου τιμών» μεταξύ των σούπερ μάρκετ, το οποίο παρουσιάζεται ως μέσο προστασίας της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών. Όπως επισημαίνεται, η στρατηγική αυτή οδηγεί σε συμπίεση των αγροτικών εισοδημάτων και σε στρεβλές πρακτικές τιμολόγησης. Οι λιανέμποροι χρησιμοποιούν ορισμένα προϊόντα ως «κράχτες» με ελάχιστο περιθώριο κέρδους, ανακτώντας στη συνέχεια τα κέρδη τους από άλλα προϊόντα, συχνά εις βάρος των τοπικών παραγωγών.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η περίπτωση του συνεταιρισμού Eureden, ο οποίος ανακοίνωσε το κλείσιμο μονάδας επεξεργασίας αγκινάρας, λόγω έλλειψης κερδοφορίας. Ως αποτέλεσμα, οι Γάλλοι παραγωγοί αναγκάζονται πλέον να εξάγουν το προϊόν τους για επεξεργασία στο εξωτερικό και στη συνέχεια να το επανεισάγουν στη γαλλική αγορά.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο νομοθετικών παρεμβάσεων
Η επιτροπή ζητά ενίσχυση της διαφάνειας στις εμπορικές σχέσεις, καλύτερο έλεγχο των οικονομικών ροών μεταξύ λιανεμπορίου και προμηθευτών, καθώς και μέτρα για την ενίσχυση της διαπραγματευτικής δύναμης των αγροτών και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Παράλληλα, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων νομοθετικών παρεμβάσεων για την προστασία της εγχώριας παραγωγής και τη δικαιότερη κατανομή της αξίας στην αγροδιατροφική αλυσίδα.
Πηγή: www.ypaithros.gr