Πρωταγωνίστρια της βραδιάς θα είναι, φυσικά, η περίφημη σαρδέλα , η οποία θα ψηθεί στα κάρβουνα και θα προσφερθεί στους επισκέπτες μαζί με κηπευτικά προϊόντα της πρεβεζάνικης γης και άφθονο κρασί.
Η Σαρδέλα δεν αποτελεί απλώς ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αλιεύματα της περιοχής. Είναι ένα προϊόν στενά συνδεδεμένο με την ιστορία, την οικονομία, τη γαστρονομία και την καθημερινή ζωή των ανθρώπων που κατοικούν γύρω από τον κόλπο.
Η ξεχωριστή γεύση της αποδίδεται στα ιδιαίτερα φυσικά χαρακτηριστικά του Αμβρακικού. Σύμφωνα με τους ντόπιους αλιείς, η Σαρδέλα Αμβρακικού διατηρεί αυξημένο περισπλαχνικό λίπος ακόμη και κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Το χαρακτηριστικό αυτό συνδέεται με την ευτροφικότητα του κόλπου και τη συνεχή διαθεσιμότητα τροφής καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Την ιδιαίτερη φήμη του προϊόντος ενισχύει και ο ίδιος ο τόπος προέλευσής του. Ο Αμβρακικός είναι ένας από τους σημαντικότερους υγροτόπους της χώρας, γνωστός για τη μεγάλη βιοποικιλότητα και τα προστατευόμενα είδη του. Το βόρειο τμήμα του προστατεύεται από τη διεθνή Σύμβαση Ραμσάρ, ενώ στην ευρύτερη περιοχή περιλαμβάνονται ζώνες του δικτύου Natura 2000 και περιοχές Corine.
Ιστορικά στοιχεία από το επίσημο έγγραφο του Υπουργείου
Τα ιστορικά στοιχεία που παρουσιάζονται για τη φήμη της Σαρδέλας Αμβρακικού και τη διαχρονική σχέση της με την Πρέβεζα προέρχονται από το επίσημο έγγραφο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για την κατοχύρωση της ονομασίας «Σαρδέλα Αμβρακικού».
Στον συγκεκριμένο φάκελο περιλαμβάνονται ιστορικές πηγές, επιστημονικές εργασίες, παλαιότερα δημοσιεύματα και μαρτυρίες που τεκμηριώνουν τη σημασία της αλιείας για την οικονομία, την κοινωνία και την παράδοση της περιοχής.
Μεταξύ των τεκμηρίων περιλαμβάνεται και παλιό δημοσίευμα του τοπικού Τύπου, το οποίο αποδεικνύει ότι η Γιορτή της Σαρδέλας ξεκίνησε το 1975 και είχε ήδη από τα πρώτα χρόνια της μαζικό χαρακτήρα.
Η συγκεκριμένη αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιβεβαιώνει επίσημα την αφετηρία ενός θεσμού που συμπληρώνει πλέον περισσότερες από πέντε δεκαετίες αδιάλειπτης παρουσίας στην κοινωνική και πολιτιστική ζωή της Πρέβεζας.
Μια αλιευτική παράδοση αιώνων
Η σχέση των κατοίκων της Πρέβεζας και των γύρω περιοχών με τη θάλασσα χάνεται στα βάθη των αιώνων. Για πολλά χρόνια, άλλωστε, το πλοίο αποτελούσε τον βασικό τρόπο μετάβασης προς και από την πόλη, καθιστώντας την εξοικείωση με το θαλάσσιο στοιχείο αναπόσπαστο μέρος της ζωής των κατοίκων.
Η αλιεία αποτέλεσε σημαντική πηγή τροφής, εργασίας και εισοδήματος για εκατοντάδες οικογένειες. Στην προσπάθεια συμμετείχαν ολόκληρες οικογένειες: οι άνδρες ψάρευαν, ενώ οι γυναίκες και τα παιδιά βοηθούσαν στην περισυλλογή, στο πάστωμα και στη διάθεση των αλιευμάτων. Οι γυναίκες της Κορωνησίας, μάλιστα, θεωρούνταν ιδιαίτερα επιδέξιες στην κατασκευή και την επιδιόρθωση των διχτυών.
Όπως καταγράφεται στο επίσημο έγγραφο του Υπουργείου, ιστορικές πηγές αναφέρουν ότι ήδη από τα τέλη του 16ου αιώνα τα αλιεύματα του Αμβρακικού ταξίδευαν από τα λιμάνια της Πρέβεζας, της Κόπραινας και της Σαλαώρας προς την Κέρκυρα και, στη συνέχεια, προς το Ότραντο, τη Σικελία, τη Βενετία, τη Φλωρεντία, την Κρήτη και την Κωνσταντινούπολη.
Από τον 15ο αιώνα, τα ψάρια και τα υπόλοιπα αλιεύματα αποτελούσαν σημαντική πηγή εσόδων τόσο για τους Βενετούς όσο και για τους Οθωμανούς, μέσω του εμπορίου, της φορολόγησης και της εκμετάλλευσης των ιχθυοτροφείων. Στις αρχές του 19ου αιώνα, τα Επτάνησα εισήγαγαν αλιεύματα του Αμβρακικού, τα οποία εξάγονταν από το λιμάνι της Πρέβεζας.
Η θαλάσσια ζωή της περιοχής αποτυπώνεται ακόμη και στα ψηφιδωτά της αρχαίας Νικόπολης. Παραστάσεις ψαράδων, ψαριών, δελφινιών, χταποδιών, καλαμαριών και γαρίδων μαρτυρούν τον διαχρονικό δεσμό του τόπου με τη θάλασσα και τον πλούτο των νερών του.
Η σαρδέλα του Αμβρακικού μέσα στις ιστορικές πηγές
Μία από τις σημαντικότερες ιστορικές αναφορές που παρατίθενται στο επίσημο έγγραφο του Υπουργείου συναντάται στο πεντάτομο έργο «Ταξίδι στην Ελλάδα» του Γάλλου φιλέλληνα και προξένου στα Ιωάννινα Φραγκίσκου Πουκεβίλ, το οποίο εκδόθηκε στο Παρίσι το 1820.
Περιγράφοντας την ιχθυοπανίδα του Αμβρακικού, ο Πουκεβίλ κατέτασσε τις σαρδέλες ανάμεσα στα βασικά είδη του κόλπου. Η καταγραφή αυτή δείχνει ότι ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα η σαρδέλα είχε ιδιαίτερη σημασία για την τοπική οικονομία και ήταν γνωστή στους ξένους περιηγητές.
Περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, σε δημοσίευμα του περιοδικού «ΤΗΛΕΘΕΑΤΗΣ» της 12ης Οκτωβρίου 1980, με τίτλο «Η κρυφή γοητεία της Πρέβεζας», αναφερόταν χαρακτηριστικά ότι «η Πρέβεζα φημίζεται για την εκλεκτή σαρδέλα της». Η αναφορά αποτυπώνει τη φήμη που είχε ήδη αποκτήσει το προϊόν πέρα από τα στενά όρια της περιοχής.
Η σαρδέλα βρήκε τη θέση της και στη λογοτεχνία. Ο καθηγητής Λαογραφίας Βαγγέλης Αυδίκος έκανε την παπαλίνα πρωταγωνίστρια στο διήγημά του «Είμαι η παπαλίνα, η γόησσα του Αμβρακικού». Παπαλίνα ονομάζουν οι ντόπιοι αλιείς και κάτοικοι τη νεαρή, μικρότερου μεγέθους σαρδέλα.
Παράλληλα, στο βιβλίο «Η αλιευτική παράδοση στον Αμβρακικό κόλπο» αναφέρεται ότι η σαρδέλα αποτελούσε επί δεκαετίες βασική τροφή των φτωχότερων κατοίκων της περιοχής και ιδιαίτερα της Πρέβεζας. Ένα προσιτό ψάρι, βαθιά ριζωμένο στην καθημερινή διατροφή, το οποίο με την πάροδο του χρόνου αναδείχθηκε σε γαστρονομικό σύμβολο ολόκληρου του τόπου.
Από το 1975 μέχρι σήμερα
Η Γιορτή της Σαρδέλας ξεκίνησε στην Πρέβεζα το 1975, με σκοπό να αναδείξει τους άρρηκτους δεσμούς των κατοίκων με τη θάλασσα και την αλιευτική παράδοση.
Την ιστορική έναρξη και τη μαζικότητα του θεσμού τεκμηριώνει το παλιό δημοσίευμα του τοπικού Τύπου που περιλαμβάνεται στον επίσημο φάκελο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για την κατοχύρωση της Σαρδέλας Αμβρακικού.
Πενήντα και πλέον χρόνια αργότερα, η γιορτή αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα λαϊκά και παραδοσιακά πανηγύρια της Πρέβεζας και της ευρύτερης περιοχής της Ηπείρου, προσελκύοντας κάθε καλοκαίρι χιλιάδες επισκέπτες.
Τα κάρβουνα ανάβουν από νωρίς και η μυρωδιά της ψημένης σαρδέλας απλώνεται στον χώρο. Τα ντόπια κηπευτικά, το άφθονο δωρεάν κρασί, η μουσική, το τραγούδι και ο χορός συμπληρώνουν μια γιορτή που κρατά ζωντανό το κέφι μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες.
Πίσω, όμως, από τη γεύση και το γλέντι βρίσκεται κάτι βαθύτερο: η σχέση μιας ολόκληρης πόλης με τη θάλασσα που τη διαμόρφωσε.
Η Σαρδέλα Αμβρακικού κουβαλά τις ιστορίες των ψαράδων, τη ζωή των οικογενειών που μεγάλωσαν κοντά στον κόλπο, τις παλιές εμπορικές διαδρομές και τη μνήμη των ανθρώπων που έμαθαν να ζουν από τον πλούτο των νερών του.
Απόψε, Κυριακή στις 9 το βράδυ, η Πρέβεζα τιμά για ακόμη μία χρονιά αυτό το ξεχωριστό προϊόν και συνεχίζει έναν θεσμό που γεννήθηκε το 1975 και παραμένει αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας και της ταυτότητάς της.
The post Απόψε η μεγάλη Γιορτή της Σαρδέλας στην Πρέβεζα- Από την καταγραφή του Πουκεβίλ το 1820 στη μεγάλη γιορτή appeared first on Preveza Today.
Πηγή: www.prevezatoday.gr