Του Στέφανου Νικολαΐδη
Σε μια περίοδο αυξημένης κινητικότητας στην Ανατολική Μεσόγειο, με επίκεντρο τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου και την προωθούμενη τουρκική νομοθετική πρωτοβουλία για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα», η Αθήνα επιμένει στη στρατηγική της κατοχύρωσης των ελληνικών θέσεων μέσω της άσκησης των δικαιωμάτων που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο και της διαρκούς διπλωματικής κινητοποίησης.
Η έναρξη των ερευνών νοτιοανατολικά της Καρπάθου για τον Great Sea Interconnector, οι αντιδράσεις της Άγκυρας, οι πρόσφατες δηλώσεις του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν για τα Δωδεκάνησα και τη Δυτική Θράκη, αλλά και η αιγυπτιακή ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ για το τουρκολιβυκό μνημόνιο συνθέτουν ένα ευρύτερο διπλωματικό σκηνικό. Η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι η Τουρκία επαναλαμβάνει πάγιες θέσεις της, τις οποίες η Αθήνα δεν αφήνει αναπάντητες, επιδιώκοντας να διατηρεί ενεργή την παρουσία της τόσο στο πεδίο όσο και σε διεθνές επίπεδο.
Η ελληνική άδεια και το μήνυμα Γεραπετρίτη
Στη συζήτηση της Παρασκευής στη Βουλή, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε τη βασική διάσταση της ελληνικής θέσης για τις έρευνες του γαλλικού πλοίου «Abeille Marengo». Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, το ερευνητικό πλοίο βρίσκεται εντός της περιοχής που περιλαμβάνεται στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, με ελληνική άδεια και ελληνική NAVTEX. «Αυτό αρκεί», ήταν η χαρακτηριστική αποστροφή του.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι το έργο εξελίσσεται με άδεια των αρμόδιων ελληνικών αρχών, ενώ η Αθήνα βρίσκεται σε συνεννόηση με τη Γαλλία, την Κυπριακή Δημοκρατία και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. «Η γαλλική συμμετοχή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς γαλλικά συμφέροντα συνδέονται τόσο με την εταιρεία που έχει την πλειοψηφία στο έργο όσο και με τη Nexans, η οποία έχει αναλάβει την υλοποίησή του και στην οποία συμμετέχει το γαλλικό δημόσιο», επισήμανε ο κ. Γεραπετρίτης.
Υπενθυμίζεται ότι το έργο έχει χαρακτηριστεί Ευρωπαϊκού Κοινού Ενδιαφέροντος και έχει λάβει κοινοτική χρηματοδότηση, γεγονός που προσδίδει στην ηλεκτρική διασύνδεση και ευρωπαϊκή διάσταση. Η Αθήνα επιδιώκει, συνεπώς, τον συντονισμό με τους εμπλεκόμενους εταίρους, χωρίς να δημιουργούνται περιθώρια παρερμηνείας ως προς το καθεστώς αδειοδότησης των ερευνών.
Κεντρικό σημείο της ελληνικής επιχειρηματολογίας αποτελεί η γαλλική ρηματική διακοίνωση προς την Τουρκία. Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, η επικοινωνία αυτή πραγματοποιήθηκε αφού είχε ήδη εκδοθεί η ελληνική άδεια και δεν συνιστούσε αίτημα αδειοδότησης προς την Άγκυρα. Η Αθήνα επισημαίνει ότι μια διπλωματική ενημέρωση μεταξύ τρίτων κρατών δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα ως προς τον καθορισμό θαλάσσιων ζωνών ούτε να δημιουργήσει προηγούμενο ή να αποδώσει κυριαρχικά δικαιώματα.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται, παράλληλα, στη διατύπωση της τουρκικής NAVTEX, στην οποία γίνεται αναφορά σε «συγκατάθεση» και όχι σε αδειοδότηση. Για την Αθήνα, η επιλογή της συγκεκριμένης λέξης έχει τη δική της βαρύτητα, καθώς δεν αναγνωρίζει στην Τουρκία αρμοδιότητα να εγκρίνει ή να αδειοδοτεί τις συγκεκριμένες εργασίες.
Σημαντική εξέλιξη για την Αθήνα αποτελεί και η πρόσφατη ρηματική διακοίνωση της Αιγύπτου προς τον ΟΗΕ σχετικά με το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η αιγυπτιακή παρέμβαση έχει ιδιαίτερο διπλωματικό βάρος, δεδομένης της θέσης της χώρας στην Ανατολική Μεσόγειο και των στρατηγικών σχέσεων που διατηρεί με την Ελλάδα.
Το Κάιρο αποτελεί, άλλωστε, κρίσιμο περιφερειακό παράγοντα και η Αθήνα αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη διατήρηση στενής συνεργασίας μαζί της. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η συμφωνημένη πρόθεση των δύο πλευρών να επανεκκινήσουν τις διαβουλεύσεις για την επέκταση της τμηματικής οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών, η οποία είχε συμφωνηθεί το 2020. Σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, υπάρχει κοινή διάθεση να διερευνηθούν τα περιθώρια περαιτέρω προόδου, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει ήδη επιτευχθεί νέα συμφωνία.
Η αιγυπτιακή κίνηση στον ΟΗΕ αποκτά, επομένως, ευρύτερη σημασία, καθώς αναδεικνύει ότι οι τουρκικές διεκδικήσεις δεν αποτελούν αποκλειστικά ελληνοτουρκικό ζήτημα, αλλά επηρεάζουν τις ισορροπίες και τις σχέσεις περισσότερων κρατών της περιοχής.
Το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα»
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται οι πληροφορίες για την προετοιμασία τουρκικού νομοσχεδίου που συνδέεται με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει σαφής εικόνα ούτε για τον χρόνο κατάθεσής του στην τουρκική Εθνοσυνέλευση ούτε για την τελική μορφή των διατάξεών του. Η Αθήνα, ωστόσο, παρακολουθεί την εξέλιξη, υπογραμμίζοντας ότι «η εσωτερική νομοθεσία ενός κράτους δεν μπορεί να καθορίσει θαλάσσιες ζώνες έναντι τρίτων κρατών».
Η ελληνική θέση είναι ότι ο καθορισμός θαλάσσιων ζωνών διέπεται από το Διεθνές Δίκαιο και μπορεί να προκύψει μέσα από συμφωνίες μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές. Μια μονομερής εθνική νομοθετική πράξη δεσμεύει το κράτος που την υιοθετεί, δεν δημιουργεί δικαιώματα έναντι άλλων κρατών και δεν μεταβάλλει τη γεωγραφία ή το ισχύον νομικό πλαίσιο.
Κύκλοι του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών επισημαίνουν ότι το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας» δεν μπορεί να αποτελέσει βάση καθορισμού θαλάσσιων ζωνών και ότι οι σχετικές τουρκικές θέσεις δεν συμβαδίζουν με τις προβλέψεις του Διεθνούς Δικαίου. «Η Αθήνα αναμένει να διαπιστώσει το ακριβές περιεχόμενο και τη μορφή της νομοθετικής πρωτοβουλίας πριν αξιολογήσει τις επιμέρους διατάξεις της», όπως τονίζουν οι ίδιες πηγές μιλώντας στο skai.gr.
Στο μεταξύ, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως και δυτικώς της Κρήτης, εφόσον η Τουρκία προχωρήσει στην κατάθεση του συγκεκριμένου νομοσχεδίου. Πρόκειται για μια παράμετρο που προσθέτει βάρος στη συζήτηση για τις επόμενες κινήσεις της Αθήνας, χωρίς να συνιστά προαναγγελία ειλημμένης απόφασης.
Η αυξημένη τουρκική ρητορική, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην Ανατολική Μεσόγειο. Οι πρόσφατες αναφορές του Χακάν Φιντάν στη Δυτική Θράκη επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα ζήτημα στο οποίο η ελληνική πλευρά επιμένει ότι το νομικό πλαίσιο είναι σαφές.
Αρμόδιες πηγές υπενθυμίζουν ότι η Συνθήκη της Λωζάνης ορίζει τη μειονότητα στη Θράκη ως μουσουλμανική και όχι ως εθνική ή τουρκική. Η Αθήνα απορρίπτει, συνεπώς, τις απόπειρες αμφισβήτησης του συγκεκριμένου χαρακτηρισμού, υπογραμμίζοντας ότι τα μέλη της μουσουλμανικής μειονότητας είναι Έλληνες πολίτες, με τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις όπως όλοι οι υπόλοιποι πολίτες της χώρας.
Η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι η επαναφορά τέτοιων ζητημάτων εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια της Άγκυρας να διατηρεί ενεργές τις πάγιες διεκδικήσεις και θέσεις της. Στην ίδια ανάγνωση εντάσσεται και η εκτίμηση ότι η Τουρκία εισέρχεται σταδιακά σε μια περίοδο αυξημένης εσωτερικής πολιτικής κινητικότητας, η οποία μπορεί να συνοδεύεται από εντονότερη εθνικιστική ρητορική
Στο πλαίσιο αυτό, η Αθήνα υπογραμμίζει ότι η ένταση στο πεδίο δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα κανενός κράτους της περιοχής. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει υποχώρηση από τις ελληνικές θέσεις ή αποδοχή πρακτικών που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν αμφισβητήσεις ως προς την άσκηση των δικαιωμάτων της χώρας.
Το ζητούμενο, λοιπόν, για την ελληνική διπλωματία είναι να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας, χωρίς να επιτρέψει να μετατραπούν οι τουρκικές μονομερείς διεκδικήσεις σε αποδεκτό πλαίσιο συζήτησης.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
Πηγή: www.skai.gr



