Συναγερμός σήμανε στην Κρήτη μετά τον εντοπισμό κρούσματος βακτηριακής μηνιγγίτιδας σε μαθήτρια Λυκείου στο ΕΠΑΛ Μοιρών. Η μαθήτρια φέρεται να είναι σε καλή κατάσταση υγείας, ωστόσο το σχολείο παρέμεινε κλειστό την Δευτέρα 11 Μαΐου, για προληπτικούς λόγους, προκειμένου να πραγματοποιηθεί απολύμανση και να τηρηθούν τα προβλεπόμενα υγειονομικά πρωτόκολλα. Η απόφαση του Δήμου Φαιστού ελήφθη με γνώμονα την προστασία της υγείας μαθητών και εκπαιδευτικών, ενώ οι αρμόδιες αρχές βρίσκονται σε συνεργασία για τον περαιτέρω συντονισμό των ενεργειών τους. Αντιδήμαρχος του Δήμου Φαιστού, Βασιλεία Αρμουτάκη Ροδουσάκη, ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι το σχολείο κλείνει αυστηρά για προληπτικούς λόγους και ότι η μαθήτρια είναι σε καλή κατάσταση. Παράλληλα, ο Δήμος έχει ξεκινήσει απολύμανση στους χώρους του ΕΠΑΛ Μοιρών αλλά και εφαρμόζει όλα τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα.
Η εμφάνιση ενός κρούσματος μηνιγγίτιδας, όπως αυτό στην Κρήτη, θέτει πάντα σε εγρήγορση την τοπική κοινωνία. Η ασθένεια είναι σοβαρή, ωστόσο, η έγκαιρη διάγνωση και η χορήγηση της κατάλληλης αντιβιοτικής αγωγής μπορεί να σώσουν ζωές. Η ενημέρωση είναι το πρώτο βήμα για να αντιμετωπιστούν οι φόβοι και να ληφθούν τα σωστά μέτρα. Το κρούσμα αυτό είναι μια υπενθύμιση ότι οι σχολικές μονάδες αποτελούν χώρους όπου είναι εφικτή η μετάδοση λόγω της στενής επαφής μεταξύ των μαθητών.
Τι είναι η βακτηριακή μηνιγγίτιδα;
Μηνιγγίτιδα είναι η φλεγμονή των μηνίγγων, δηλαδή των μεμβρανών που περιβάλλουν τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Πρόκειται για μια δυνητικά απειλητική για τη ζωή νόσο, η οποία αποτελεί ιατρικό επείγον περιστατικό. Ενώ υπάρχουν και ιογενείς μορφές που είναι συνήθως ηπιότερες, η βακτηριακή μηνιγγίτιδα είναι ιδιαίτερα σοβαρή και απαιτεί άμεση νοσηλεία και ενδοφλέβια αντιβιοτική αγωγή. Η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας είναι ο πιο κρίσιμος παράγοντας για την έκβαση της νόσου, καθώς χωρίς αυτήν η θνητότητα ή οι μόνιμες νευρολογικές βλάβες είναι πολύ υψηλές.
Ποια βακτήρια την προκαλούν;
Τα πιο συχνά αίτια βακτηριακής μηνιγγίτιδας είναι τρία: ο μηνιγγιτιδόκοκκος (Neisseria meningitidis), ο πνευμονιόκοκκος (Streptococcus pneumoniae) και ο αιμόφιλος ινφλουέντζας τύπου Β (Haemophilus influenzae type b). Αυτά ευθύνονται για περισσότερα από τα τρία τέταρτα (75%) όλων των κρουσμάτων και για το 90% των περιστατικών στα παιδιά.
Ο μηνιγγιτιδόκοκκος είναι το βακτήριο που συνήθως ενοχοποιείται σε κρούσματα που εμφανίζονται σε σχολικές μονάδες, στρατόπεδα ή πανεπιστημιακές εστίες, κυρίως λόγω της στενής και παρατεταμένης επαφής. Θεωρείται μεταδοτικό, ωστόσο, ο μικροοργανισμός δεν μεταδίδεται εύκολα και απαιτείται στενή επαφή για τη μετάδοση (π.χ. φιλιά, συγκατοίκηση, κοινά ποτήρια).
Πώς μεταδίδεται;
Η μετάδοση γίνεται από άτομο σε άτομο, κυρίως μέσω των αναπνευστικών σταγονιδίων. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται στενή επαφή με έναν φορέα του βακτηρίου. Η καραντίνα δεν ενδείκνυται γενικά για την αντιμετώπιση των κρουσμάτων, εκτός κι αν υπάρχει ειδική σύσταση από τις αρμόδιες υγειονομικές αρχές.
Ποια είναι τα συμπτώματα;
Η πρώιμη αναγνώριση των συμπτωμάτων είναι ζωτικής σημασίας. Τα τρία πιο χαρακτηριστικά συμπτώματα που δημιουργούν άμεσα υποψία μηνιγγίτιδας είναι:
-
Υψηλός πυρετός (άνω των 38°C).
-
Έντονος, επίμονος πονοκέφαλος.
-
Δυσκαμψία στον αυχένα (δυσκολία ή πόνος όταν ο ασθενής προσπαθεί να ακουμπήσει το πηγούνι στο στήθος).
Αυτά μπορεί να συνοδεύονται από:
-
Βίαιοι εμετοί: Συχνά χωρίς προηγούμενη ναυτία (οι λεγόμενοι «ρουκετοειδείς» εμετοί).
-
Φωτοφοβία και ηχοφοβία (δυσανεξία στο έντονο φως και τους δυνατούς θορύβους).
-
Υπνηλία, σύγχυση, δυσκολία στην αφύπνιση.
-
Σε περιπτώσεις μηνιγγιτιδοκοκκικής σηψαιμίας, μπορεί να εμφανιστεί ένα χαρακτηριστικό μικροκηλιδώδες (petechial) εξάνθημα, που μοιάζει με μικρές βελόνες και δεν εξαφανίζεται πιέζοντάς το.
Σε βρέφη και μικρά παιδιά, τα συμπτώματα μπορεί να είναι πιο άτυπα, όπως αδυναμία, ευερεθιστότητα, κακό βάρος, άρνηση λήψης τροφής, απότομο κλάμα και διόγκωση του fontanelle (το μαλακό σημείο στο κρανίο).
Πώς αντιμετωπίζεται;
Η διάγνωση τίθεται με οσφυονηστιδική παρακέντηση (σπονδυλική παρακέντηση), όπου λαμβάνεται δείγμα εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) για ανάλυση. Αυτή είναι η πλέον καθοριστική εξέταση για την επιβεβαίωση της νόσου, τον εντοπισμό του βακτηρίου και τη διενέργεια αντιβιογράμματος.
Η θεραπεία της βακτηριακής μηνιγγίτιδας γίνεται αποκλειστικά σε νοσοκομείο. Περιλαμβάνει την άμεση χορήγηση ενδοφλεβίων αντιβιοτικών υψηλής δόσης και, συχνά, κορτικοστεροειδών για τη μείωση της φλεγμονής και την πρόληψη επιπλοκών. Η υποστήριξη των ζωτικών λειτουργιών μπορεί επίσης να χρειαστεί σε βαριές περιπτώσεις.
Πρόληψη (Χημειοπροφύλαξη και Εμβόλια)
1. Χημειοπροφύλαξη (για στενές επαφές)
Αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά μέτρα για τον περιορισμό της διασποράς μετά από ένα κρούσμα. Η χημειοπροφύλαξη συνίσταται στη χορήγηση προφυλακτικής αντιβιοτικής αγωγής (π.χ. ριφαμπικίνη, σιπροφλοξασίνη) μόνο στα άτομα που είχαν στενή επαφή με τον ασθενή.
-
Πότε: Η προφύλαξη πρέπει να χορηγηθεί το συντομότερο δυνατόν, ιδανικά εντός 24 ωρών από τη διάγνωση, και το αργότερο εντός 10 ημερών από την τελευταία επαφή.
-
Ποιοι θεωρούνται στενές επαφές: Συνήθως, τα άτομα που ζουν στο ίδιο σπίτι ή κοιμήθηκαν στον ίδιο χώρο με τον ασθενή, τα μέλη της οικογένειας, οι στενοί φίλοι και οι συμμαθητές που κάθονταν δίπλα ή αμέσως μπροστά-πίσω στην τάξη (ανάλογα με τις οδηγίες του ΕΟΔΥ). Στην περίπτωση της μαθήτριας, οι υγειονομικές αρχές θα πρέπει να έχουν ήδη αξιολογήσει ποιοι συμμαθητές και καθηγητές χρήζουν χημειοπροφύλαξης.
-
Καραντίνα δεν εφαρμόζεται ρουτίνας για στενές επαφές, εκτός αν εμφανίσουν συμπτώματα.
2. Εμβολιασμός
Ο εμβολιασμός είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος μακροπρόθεσμης πρόληψης. Υπάρχουν ασφαλή και αποτελεσματικά εμβόλια για τους κύριους τύπους βακτηρίων:
-
Κατά του μηνιγγιτιδόκοκκου: Υπάρχουν εμβόλια για τις οροομάδες A, C, W, Y (συζευγμένα) και για την οροομάδα Β (π.χ. Bexsero, Trumenba). Το εμβόλιο για την ομάδα Β έχει ενταχθεί στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού σε πολλές χώρες.
-
Κατά του πνευμονιόκοκκου: Το συζευγμένο εμβόλιο (PCV) είναι μέρος του βασικού παιδικού εμβολιασμού και προστατεύει από σοβαρές πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις, συμπεριλαμβανομένης της μηνιγγίτιδας.
-
Κατά του αιμόφιλου ινφλουέντζας τύπου Β (Hib): Είναι επίσης ένα βασικό παιδικό εμβόλιο, που έχει οδηγήσει σε δραματική μείωση της νόσου.
Τι γίνεται στην πράξη μετά από ένα κρούσμα σε σχολείο;
-
Επικοινωνία: Οι σχολικές μονάδες επικοινωνούν άμεσα με τον ΕΟΔΥ (Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας) ή την τοπική Διεύθυνση Υγείας. Ακολουθείται το προβλεπόμενο σχέδιο δράσης.
-
Ενημέρωση: Οι οικογένειες των μαθητών και το προσωπικό ενημερώνονται για το συμβάν και τις οδηγίες, χωρίς πανικό.
-
Εντοπισμός επαφών: Οι υγειονομικές αρχές καταγράφουν τις στενές επαφές του κρούσματος χρησιμοποιώντας ειδικά έντυπα, όπως και έγινε στο ΕΠΑΛ Μοιρών. «Ο δήμος βρίσκεται σε συνεργασία με τις αρμόδιες υγειονομικές αρχές και θα ακολουθηθούν όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες», αναφέρουν χαρακτηριστικά.
-
Χορήγηση χημειοπροφύλαξης: Το αντιβιοτικό χορηγείται άμεσα στις στενές επαφές (όπως προβλέπεται).
-
Απολύμανση: Γίνεται ταυτόχρονος σχολαστικός καθαρισμός και απολύμανση των χώρων του σχολείου, αν και αυτό δεν αντικαθιστά την ανάγκη για χημειοπροφύλαξη.
Συμπέρασμα
Η περίπτωση της μαθήτριας στην Κρήτη είναι μια υπενθύμιση της σημασίας της εγρήγορσης και της άμεσης αντίδρασης. Η έγκαιρη διάγνωση και η άμεση έναρξη θεραπείας είναι που έδωσαν στην κοπέλα τη δυνατότητα να είναι σε καλή κατάσταση, ενώ η προληπτική διακοπή λειτουργίας του σχολείου και η απολύμανση των χώρων αποτελούν βασικά βήματα για την προστασία της υπόλοιπης σχολικής κοινότητας. Για τον γενικό πληθυσμό, τα μηνύματα που πρέπει να κρατήσουμε είναι:
-
Ο εμβολιασμός (ειδικά των βρεφών, μικρών παιδιών και εφήβων) είναι ο πυλώνας της πρόληψης.
-
Τα ύποπτα συμπτώματα (πυρετός, αυχενική δυσκαμψία, έντονος πονοκέφαλος) πρέπει να οδηγούν σε άμεση ιατρική αξιολόγηση.
-
Μετά από κρούσμα, ακολουθούμε πιστά τις οδηγίες των υγειονομικών αρχών, οι οποίες είναι επιστημονικά τεκμηριωμένες.
-
Η χημειοπροφύλαξη αφορά μόνο συγκεκριμένες στενές επαφές και δεν χρειάζεται να τίθεται σε εφαρμογή ούτε πανικός στον ευρύτερο πληθυσμό.
Πηγή: www.zougla.gr