ΑΘΗΝΑ. Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της παγκόσμιας επιστημονικής έρευνας. Ο Νίκος Κυρπίδης, ένας από τους πλέον αναγνωρισμένους Έλληνες επιστήμονες διεθνώς στον χώρο της Μικροβιολογίας, της Γονιδιωματικής και της Βιοπληροφορικής, έχει αφιερώσει τη ζωή του στην κατανόηση του μικροβιόκοσμου που επηρεάζει την ανθρώπινη υγεία και την εξέλιξη της Βιοχαρτικής. Σήμερα ηγείται ερευνητικών πρωτοβουλιών στον χώρο της γονιδιωματικής μικροοργανισμών και του μικροβιώματος στο Joint Genome Institute του Lawrence Berkeley National Laboratory στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια έχει στρέψει ένα σημαντικό μέρος της ενέργειάς του στην Ελλάδα, ως συνιδρυτής του BioInnovation Greece, μιας μη κερδοσκοπικής πρωτοβουλίας που έχει στόχο να δημιουργήσει γέφυρες ανάμεσα στην επιστημονική έρευνα, την επιχειρηματικότητα, τις επενδύσεις και την πολιτική για την καινοτομία.
Με αφορμή το BioInnovation Greece Forum, ο κ. Κυρπίδης μίλησε στον «Ε.Κ.» για τις δυνατότητες αλλά και τις αδυναμίες του ελληνικού οικοσυστήματος έρευνας, επισημαίνοντας ότι η χώρα διαθέτει εξαιρετικό ανθρώπινο δυναμικό, αλλά χρειάζεται μια διαφορετική στρατηγική προσέγγιση.
«Η έρευνα δεν είναι πολυτέλεια – είναι εθνική επένδυση για το μέλλον της χώρας»
Ο κ. Κυρπίδης εκφράζει την άποψη ότι η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την έρευνα περισσότερο ως κόστος και λιγότερο ως στρατηγική επένδυση. «Όταν μια χώρα θεωρεί κάτι σημαντικό, το στηρίζει. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει σεβασμός, υπάρχει αναγνώριση της αξίας του. Στην πατρίδα μας, η έρευνα σήμερα δεν έχει την αντιμετώπιση που θα έπρεπε, και αυτός είναι ο κύριος λόγος της μεγάλης διαρροής εγκεφάλων στο εξωτερικό».
Όπως σημειώνει, η χώρα διαθέτει σημαντικά ερευνητικά κέντρα και εξαιρετικούς επιστήμονες, όμως το σύστημα αντιμετωπίζει χρόνιες παθογένειες. «Δεν αρκεί να πληρώνεις μισθούς. Η έρευνα χρειάζεται σταθερή χρηματοδότηση και μακροχρόνιο σχεδιασμό».
Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η έλλειψη συνέχειας. «Η επιστημονική κοινότητα δεν ζητά απλώς περισσότερα χρήματα για την έρευνα. Ζητά σταθερότητα. Να γνωρίζει ότι υπάρχει ένα χρηματοδοτικό πρόγραμμα σήμερα και ότι θα υπάρχει η δυνατότητα να συνεχιστεί αύριο».
Ο Νίκος Κυρπίδης σε συζήτηση με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΕΥΓΕΝΙΚΗ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ
«Το brain drain είναι πρωτίστως ζήτημα ευκαιριών, όχι απολαβών»
Ο διεθνής επιστήμονας απορρίπτει την απλουστευμένη αντίληψη ότι οι Έλληνες επιστήμονες εγκαταλείπουν τη χώρα μόνο λόγω χαμηλότερων απολαβών. «Οι άνθρωποι δεν φεύγουν απλά για έναν καλύτερο μισθό. Φεύγουν κατά κύριο λόγο επειδή θέλουν να δημιουργήσουν. Θέλουν να βρεθούν σε ένα περιβάλλον που τους επιτρέπει να ονειρευτούν, να αναπτύξουν τις ιδέες τους και να έχουν τα μέσα και τις ευκαιρίες να τις κάνουν πραγματικότητα.
BioInnovation Greece: «Θέλουμε να ενώσουμε το εργαστήριο με την αγορά»
Το BioInnovation Greece δημιουργήθηκε ακριβώς για να αντιμετωπίσει αυτό το κενό. Το Forum συγκεντρώνει επιστήμονες, επιχειρηματίες, επενδυτές, startups και ανθρώπους που χαράσσουν πολιτική, δημιουργώντας έναν κοινό χώρο διαλόγου. «Δεν οργανώνουμε απλώς ένα συνέδριο. Προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ένα οικοσύστημα βασιζόμενοι στην εμπειρία μας αλλά και το πρόθυμο ανθρώπινο δυναμικό της διασποράς μας». Πίσω από το BioInnovation Greece βρίσκεται μια εξαιρετική ομάδα ανθρώπων που μοιράζονται το ίδιο όραμα και εργάζονται συλλογικά για να το κάνουν πραγματικότητα. Θα ήθελα να αναφέρω ιδιαίτερα τους συνεργάτες μου, Μιχάλη Χατζηθωμά, Γεωργία Κοκαράκη, Ιωάννα Μιχαλοπούλου, Γιώργο Παυλόπουλο, Γρηγόρη Ρουμελιώτη και Νεκτάριο Ταβερναράκη. Το BiG δεν είναι προσπάθεια ενός ανθρώπου, αλλά το αποτέλεσμα της συλλογικής δουλειάς, της αφοσίωσης και της κοινής πίστης όλων μας σε αυτό που προσπαθούμε να δημιουργήσουμε».
Όπως εξηγεί, υπάρχουν δύο βασικά κενά που πρέπει να καλυφθούν. Το πρώτο αφορά τη χρηματοδότηση της πρώιμης φάσης μιας επιστημονικής ιδέας. «Υπάρχει ένα τεράστιο κενό ανάμεσα στην ανακάλυψη στο εργαστήριο και στη δημιουργία μιας εταιρείας που μπορεί να προσελκύσει επενδυτές. Εκεί χρειάζεται χρηματοδότηση proof of concept». Το δεύτερο αφορά τη δημιουργία θερμοκοιτίδων καινοτομίας μέσα στα πανεπιστήμια. «Στις Ηνωμένες Πολιτείες κάθε μεγάλο πανεπιστήμιο έχει incubators. Εκεί γεννιούνται οι νέες εταιρείες. Στην Ελλάδα αυτό δεν υπάρχει ακόμα και πρέπει να δημιουργηθεί άμεσα».
«Η Ελλάδα μπορεί να γίνει παγκόσμιος παίκτης στη Βιοτεχνολογία, αρκεί να το πιστέψει και να επενδύσει στην έρευνα»
Για τον κ. Κυρπίδη, η Ελλάδα δεν χρειάζεται να ακολουθεί άκριτα κάθε νέα παγκόσμια τεχνολογική τάση, αλλά να διαμορφώσει μια μακροπρόθεσμη στρατηγική, επενδύοντας σε τομείς όπου διαθέτει πραγματικά συγκριτικά πλεονεκτήματα. «Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ένα εξαιρετικά ισχυρό εργαλείο, αλλά δεν είναι αυτοσκοπός. Δεν πρέπει να βάζουμε την καρότσα μπροστά από το άλογο. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να επενδύσουμε στην AI επειδή αποτελεί την κυρίαρχη τεχνολογική τάση, αλλά να αξιοποιήσουμε τις δυνατότητές της για να αναπτύξουμε τομείς στους οποίους μπορούμε πραγματικά να πρωταγωνιστήσουμε». Ένας τέτοιος τομέας, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η Βιοτεχνολογία όπου η σύγκλιση της Βιολογίας με την Τεχνητή Νοημοσύνη δημιουργεί πρωτοφανείς ευκαιρίες για επιστημονικές ανακαλύψεις και καινοτομία.
Ο διεθνώς αναγνωρισμένος επιστήμονας Νίκος Κυρπίδης. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: ΕΥΓΕΝΙΚΗ ΠΑΡΑΧΩΡΗΣΗ
Η ελληνική Διασπορά ως δύναμη επιστροφής
Ο κ. Κυρπίδης μιλά με ιδιαίτερη έμφαση για τον ρόλο της ελληνικής ομογένειας. «Η ελληνική Διασπορά έχει τεράστιες δυνατότητες. Υπάρχουν άνθρωποι σε όλο τον Κόσμο που θέλουν να βοηθήσουν την Ελλάδα». Ωστόσο, επισημαίνει ότι χρειάζεται μεγαλύτερη συνεργασία. «Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι πολλές φορές δεν δουλεύουμε μαζί. Λείπει πολύ αυτό που στο εξωτερικό ονομάζουμε ‘the power of We’. Αν όμως ενώσουμε δυνάμεις, η διαφορά μπορεί να είναι τεράστια». Όπως λέει χαρακτηριστικά: «Δεν χρειάζεται όλοι να κάνουν τα πάντα μόνοι τους. Χρειάζεται να δημιουργήσουμε μηχανισμούς συνεργασίας».
«Σε δέκα χρόνια θέλω να δω ελληνικές εταιρείες παγκόσμιας εμβέλειας»
Το όραμά του για το μέλλον είναι ξεκάθαρο. «Θέλω να δω εταιρείες Βιοτεχνολογίας να δημιουργούνται στην Ελλάδα και να ανταγωνίζονται διεθνώς. Να μην πιστεύουμε ότι η επιτυχία απαιτεί να φύγεις από τη χώρα». Παράλληλα, θεωρεί ότι ακόμη και η δημιουργία αρκετών μικρότερων επιτυχημένων επιχειρήσεων μπορεί να αλλάξει την οικονομία. «Δεν χρειάζεται όλες οι εταιρείες να γίνουν κολοσσοί. Αν όμως δημιουργηθεί ένας μεγάλος αριθμός εταιρειών που θα αποκτήσουν διεθνή αξία, η επίδραση θα είναι τεράστια».
Από τη διεθνή επιστήμη στην επόμενη μεγάλη πρόκληση
Μιλώντας για το μέλλον της Βιοτεχνολογίας, ο Νίκος Κυρπίδης εμφανίζεται αισιόδοξος ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται μπροστά σε νέες μεγάλες ανακαλύψεις. Όπως εξηγεί, οι σημαντικότερες επιστημονικές επαναστάσεις συχνά προκύπτουν από τη συνάντηση της βασικής έρευνας με την εφαρμογή, πολλές φορές μετά από δεκαετίες συστηματικής προσπάθειας. Αναφέρεται χαρακτηριστικά στην τεχνολογία CRISPR, η οποία άλλαξε τα δεδομένα στη Γενετική Μηχανική, επιτρέποντας την ακριβέστερη τροποποίηση του DNA, αλλά και στις νέες προοπτικές που ανοίγονται στους τομείς των νευροεκφυλιστικών ασθενειών, όπως το Αλτσχάιμερ και το Πάρκινσον, καθώς και στη μελέτη του ανθρώπινου μικροβιώματος. «Ανακαλύψεις γίνονται συνέχεια και πολλές φορές έρχονται από εκεί που δεν τις περιμένουμε», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ότι η επιστήμη προχωρά μέσα από τη συσσώρευση γνώσης και τη δημιουργική αξιοποίησή της σε νέες εφαρμογές.
Για τον ίδιο, όμως, η επόμενη μεγάλη πρόκληση δεν αφορά μόνο την επιστημονική έρευνα, αλλά και τη σχέση του με την Ελλάδα. Μετά από περισσότερα από 30 χρόνια παρουσίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο διακεκριμένος Έλληνας επιστήμονας δηλώνει ότι αναζητά διαρκώς τρόπους να βρίσκεται πιο κοντά στη χώρα του και να προσφέρει στην ελληνική επιστημονική κοινότητα. «Θέλω να προσφέρω στη χώρα μου», αναφέρει χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η ενεργή συμμετοχή του στο BioInnovation Greece αποτελεί έναν τρόπο δημιουργίας γεφυρών ανάμεσα στην ελληνική διασπορά και το εγχώριο οικοσύστημα καινοτομίας.
Από τον Νοέμβριο, ο Νίκος Κυρπίδης θα ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στην επιστημονική του πορεία, αναλαμβάνοντας την θέση καθηγητή Υπολογιστικής Βιολογίας στο πρώτο Πανεπιστήμιο Τεχνητής Νοημοσύνης στον Κόσμο, το Mohamed bin Zayed University of Artificial Intelligence (MBZUAI) στο Άμπου Ντάμπι. Εκεί, ένας από τους βασικούς του στόχους είναι η δημιουργία ενός πρωτοποριακού Κέντρου Μελέτης του Ανθρώπινου Μικροβιώματος, το οποίο θα αξιοποιεί τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης και θα συνδέει τη μελέτη του μικροβιώματος με μεγάλης κλίμακας πρωτοβουλίες ανάλυσης του ανθρώπινου γονιδιώματος και βιοτραπεζών. Η καινοτομία αυτής της προσέγγισης, όπως εξηγεί, βρίσκεται στην ολοκληρωμένη μελέτη του ανθρώπινου γονιδιώματος και του μικροβιώματος το οποίο συχνά χαρακτηρίζεται ως το δεύτερο «γονιδίωμα» του ανθρώπου. Πρέπει να κατανοήσουμε και τον τεράστιο μικροβιακό κόσμο που ζει μέσα και πάνω στο σώμα μας, καθώς και τις αλληλεπιδράσεις του με τον ανθρώπινο οργανισμό», εξηγεί. Η συνδυαστική ανάλυση αυτών των δεδομένων, με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης, μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους για την κατανόηση των ασθενειών, την πρόληψη και την ανάπτυξη εξατομικευμένων θεραπειών.
Πηγή: www.ekirikas.com