ΑΘΗΝΑ. Από τις ιστορικές ρίζες του Ελληνισμού στην Ανατολική Αφρική και τη μακραίωνη παρουσία του στην Αιθιοπία, την Ερυθραία και το Τζιμπουτί, έως τον επαναπατρισμό και την ανάγκη συσπείρωσης γύρω από έναν κοινό φορέα αλληλεγγύης και διεκδίκησης, η πορεία του Συλλόγου Ελλήνων Αιθιοπίας στην Αθήνα αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο στην ιστορία της ελληνικής Ομογένειας.
Με 50 και πλέον χρόνια οργανωμένης δράσης, ο Σύλλογος εξακολουθεί να διαφυλάσσει την ιστορική μνήμη, να ενώνει τις γενιές και να κρατά ζωντανούς τους δεσμούς με τις πατρογονικές εστίες.
Ο πρόεδρος Αλέξανδρος Γκρους μίλησε στον «Εθνικό Κήρυκα» για την ιστορική διαδρομή του Συλλόγου, τις διαχρονικές διεκδικήσεις, την ελληνική παρουσία στις τρεις χώρες και το όραμα για τη συνέχιση μιας πολύτιμης παρακαταθήκης.
1975: Ο επαναπατρισμός και η ίδρυση του Συλλόγου
Το σημερινό Διοικητικό Συμβούλιο του Συλλόγου που συγκροτήθηκε σε σώμα στις 4 Μαρτίου 2026. Από αριστερά διακρίνονται οι: Αποστολά Πολυξένη, Πανάς Θεόδωρος– ταμίας, Μποσκοπούλου Ίρις– Α’ αντιπρόεδρος, Φραγκούλη– Σακελλαροπούλου Αθηνά, Κουρίδης Φίλιππος, Κουμουνδούρου Ναταλία– γενική γραμματέας, Γκρους Αλέξανδρος– πρόεδρος, Στραγάλης Δημήτριος– Β’ αντιπρόεδρος. Φωτογραφία: Ευγενική παραχώρηση ΣΕΑ
Η ίδρυση του Συλλόγου Ελλήνων Αιθιοπίας, στις 25 Απριλίου 1975, δεν ήταν μια τυχαία πρωτοβουλία. Ήταν το αποτέλεσμα δραματικών πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών εξελίξεων που συγκλόνισαν την Αιθιοπία και επηρέασαν καθοριστικά την ελληνική παροικία.
«Η ανατροπή του αυτοκράτορα Χαϊλέ Σελασιέ, τον Σεπτέμβριο του 1974, η εγκαθίδρυση του στρατιωτικού καθεστώτος του Ντεργκ και οι εκτεταμένες εθνικοποιήσεις επιχειρήσεων και περιουσιών το 1975 δημιούργησαν συνθήκες μεγάλης ανασφάλειας. Πολλοί Έλληνες, που επί γενιές είχαν δημιουργήσει επιχειρήσεις, οικογένειες και μια αξιόλογη κοινωνική παρουσία στην Αιθιοπία, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τη χώρα», περιέγραψε στον «Ε.Κ.» ο κ. Γκρους.
Και συμπλήρωσε: «Οι περισσότεροι έφθασαν στην Ελλάδα αντιμετωπίζοντας σοβαρές δυσκολίες: απώλεια περιουσιών, επαγγελματική αβεβαιότητα, προβλήματα στέγασης, εργασίας, κοινωνικής ασφάλισης και προσαρμογής σε μια πατρίδα που αρκετοί γνώριζαν περισσότερο μέσα από την οικογενειακή τους παράδοση παρά από την προσωπική τους εμπειρία. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες γεννήθηκε η ανάγκη δημιουργίας ενός συλλογικού φορέα που θα εκπροσωπούσε τους επαναπατρισθέντες, θα διεκδικούσε τα δικαιώματά τους και θα τους προσέφερε αλληλεγγύη και υποστήριξη».
Φτάνοντας στο σήμερα, σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, ο Σύλλογος αριθμεί 678 μέλη, εκ των οποίων 638 είναι τακτικά μέλη και 40 μέλη-φίλοι, ενώ, ως επεσήμανε ο Πρόεδρος, «ιδιαίτερα ενθαρρυντικό είναι ότι από τον Ιανουάριο του 2026 έχουν εγγραφεί 72 νέα μέλη».
Η αίθουσα «Δημήτριου Μαμαλίγκα» του Συλλόγου Ελλήνων Αιθιοπίας στην Αθήνα. Φωτογραφία: Εθνικός Κήρυξ
50 και πλέον χρόνια Σύλλογος Ελλήνων Αιθιοπίας
Ο Σύλλογος Ελλήνων Αιθιοπίας γιόρτασε πέρυσι τα 50 χρόνια, με τον κ. Γκρους να σημειώνει πως η πενηντάχρονη πορεία του περιλαμβάνει σημαντικούς σταθμούς, που αντανακλούν τόσο τις ανάγκες των μελών όσο και τις μεταβαλλόμενες ιστορικές συνθήκες.
Όπως εξιστόρησε ο ίδιος, ανακαλώντας μερικές από τις στιγμές ορόσημα της μακράς αυτής πορείας: «Το 1975, με την ίδρυσή του, ξεκινά μια οργανωμένη προσπάθεια υποστήριξης των Ελλήνων που εγκατέλειπαν την Αιθιοπία. Ήδη από την έκτακτη Γενική Συνέλευση της 31ης Αυγούστου 1975 συγκροτούνται επιτροπές για την αντιμετώπιση ζητημάτων αποζημιώσεων, υγείας, εργασίας και συντάξεων, αλλά και για την υποστήριξη όσων Ελλήνων παρέμεναν στην Αιθιοπία.
Κατά την περίοδο 1976–1979, ο Σύλλογος αναπτύσσει συστηματικές παρεμβάσεις προς τις ελληνικές Αρχές και διεθνείς οργανισμούς, επιδιώκοντας την αναγνώριση και προστασία των δικαιωμάτων των επαναπατρισθέντων. Παράλληλα, αναζητά συνεργασίες με άλλους συλλόγους Ελλήνων της Αφρικής.
Ο πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αιθιοπίας, Δρ Αλέξανδρος Γκρους. Φωτογραφία: Ευγενική παραχώρηση ΣΕΑ
Στις επόμενες δεκαετίες συνεχίζεται η προσπάθεια για την αποκατάσταση των περιουσιακών απωλειών. Σημαντικός σταθμός αποτελεί το 2007, όταν ολοκληρώνεται και παραδίδεται ειδική εκτίμηση 76 απαιτήσεων αποζημίωσης από την εταιρεία American Appraisal.
Το 2015 συγκροτείται Συντονιστική Επιτροπή Αποζημιώσεων, επιβεβαιώνοντας ότι το ζήτημα παραμένει ανοικτό και αποτελεί διαχρονική διεκδίκηση.
Παράλληλα, ο Σύλλογος αναπτύσσει πολιτιστικές, κοινωνικές και ιστορικές πρωτοβουλίες. Ενδεικτικά, το 2016 παρεμβαίνει για τη διάσωση της ιστορικής μνήμης του Μπολολάκειου Σχολείου στο Ντίρε Ντάουα, ενώ κατά την περίοδο 2022–2024, συνέβαλε στη διάσωση των Ελληνικών Κοινοτικών σχολείων στην Αντίς Αμπέμπα».
Την ίδια ώρα, ιδιαίτερη σημασία για τον Σύλλογο έχει η νέα πρωτοβουλία για την τοποθέτηση Αναμνηστικής Ιστορικής Πινακίδας στην Πλατεία Αβησσυνίας της Αθήνας, με στόχο να αναδειχθούν οι ιστορικοί δεσμοί φιλίας Ελλάδας και Αιθιοπίας.
«Η μεγαλύτερη, όμως, επιτυχία αυτών των 50 χρόνων είναι ότι ο Σύλλογος παρέμεινε ενεργός, διατηρώντας την ενότητα και τη συλλογική ταυτότητα των μελών του, παρά το πέρασμα των γενεών», τόνισε στον «Ε.Κ.» ο Πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αιθιοπίας.
Κάδρα των δύο πρώτων προέδρων του ΣΕΑ, Σταύρου Πλακιώτη και Στέφανου Γερασιμίδη, στον χώρο του Συλλόγου Ελλήνων Αιθιοπίας στην Αθήνα. Φωτογραφία: Εθνικός Κήρυξ
Ένας ζωντανός χώρος συνάντησης, επικοινωνίας, πολιτισμού
Επιδίωξη του Συλλόγου είναι να αποτελεί έναν ζωντανό χώρο συνάντησης, επικοινωνίας, πολιτισμού και δημιουργικής συνεργασίας για τους Έλληνες που προέρχονται από την Αιθιοπία, αλλά και την Ερυθραία και το Τζιμπουτί.
Διοργανώνουν πολιτιστικές εκδηλώσεις, ιστορικά αφιερώματα, παρουσιάσεις βιβλίων, εκθέσεις φωτογραφίας, ομιλίες, συνεστιάσεις, εκδρομές και δραστηριότητες ψυχαγωγίας και κοινωνικής συναναστροφής. Σημαντικά δε εργαλεία επικοινωνίας καθίστανται η ιστοσελίδα, οι ενημερωτικές εκδόσεις, και ειδικότερα η τριμηνιαία εφημερίδα «Κοντά σας», το ιστορικό αρχείο και η βιβλιοθήκη του Συλλόγου.
Σε σχετική ερώτηση ποια είναι τα κυριότερα ζητήματα που απασχολούσαν και απασχολούν τα μέλη του Συλλόγου, ο κ. Γκρους σημείωσε, μεταξύ άλλων, πως «τα πρώτα χρόνια κυριαρχούσαν τα προβλήματα επιβίωσης και επανένταξης στην ελληνική κοινωνία».
«Ιδιαίτερα σημαντικό υπήρξε και παραμένει το ζήτημα των αποζημιώσεων για τις περιουσίες που εθνικοποιήθηκαν ή εγκαταλείφθηκαν, το οποίο, παρά τις μακροχρόνιες προσπάθειες, δεν έχει επιλυθεί συνολικά», τόνισε ο Πρόεδρος του Συλλόγου για να προσθέσει ως ακολούθως ότι «σήμερα, εκτός από τα ζητήματα αυτά, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν η κοινωνική συνοχή, η υποστήριξη των μεγαλύτερων σε ηλικία μελών, η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και η προσέλκυση των νεότερων γενεών».
Κάδρα πρώην προέδρων κοσμούν τοίχο στον χώρο του Συλλόγου Ελλήνων Αιθιοπίας στην Αθήνα. Φωτογραφία: Εθνικός Κήρυξ
«Για τους Έλληνες που προέρχονται από την Αιθιοπία, την Ερυθραία και το Τζιμπουτί υπάρχει ακόμη μία βαθύτερη ανάγκη: να διατηρήσουν ζωντανή τη σχέση τους με τις χώρες στις οποίες γεννήθηκαν ή έζησαν οι οικογένειές τους».
Οι εστίες του Ελληνισμού σε Αιθιοπία, Ερυθραία και Τζιμπουτί σήμερα
«Η ελληνική παρουσία στις τρεις χώρες έχει περιοριστεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν, όταν οι ελληνικές παροικίες αποτελούσαν δραστήρια τμήματα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής», σημείωσε, ερωτηθείς σχετικά, ο Πρόεδρος του Συλλόγου.
Όπως εξήγησε ο κ. Γκρους, στην Αιθιοπία, οι διαθέσιμες εκτιμήσεις αναφέρουν περίπου 200 άτομα ελληνικής καταγωγής, κυρίως στην Αντίς Αμπέμπα και, σε μικρότερο βαθμό, στη Ντίρε Ντάουα. Στην πρωτεύουσα εξακολουθούν να λειτουργούν σημαντικοί θεσμοί, όπως η Ελληνική Κοινότητα, το ελληνικό σχολείο και ο Ιερός Ναός του Αγίου Φρουμεντίου.
Στην Ερυθραία, όπου παλαιότερα υπήρχαν δραστήριες ελληνικές παροικίες στην Ασμάρα, τη Μασσαουά και το Κέρεν, η παρουσία των Ελλήνων είναι σήμερα πολύ μικρότερη. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν οικογένειες και ιστορικά θρησκευτικά και κοινοτικά σημεία αναφοράς. Πρόσφατα, ξεκίνησαν οι επισκευές στον ιερό ναό του Αγίου Ιωάννη στο Κέρεν και στον ιερό ναό της Ευαγγελίστριας στην Ασμάρα. Στο Τζιμπουτί, η ελληνική παρουσία είναι επίσης περιορισμένη, με κύρια εστία την πρωτεύουσα. Η λειτουργία Άμισθου Ελληνικού Προξενείου αποτελεί έναν σημαντικό σύνδεσμο με την Ελλάδα. Για την Ερυθραία και το Τζιμπουτί δεν διατίθενται επαρκώς τεκμηριωμένα, πρόσφατα πληθυσμιακά στοιχεία ώστε να μπορεί να αναφερθεί με βεβαιότητα συγκεκριμένος αριθμός Ελλήνων.
«Για τον Σύλλογό μας αποτελεί σταθερή επιδίωξη η επικοινωνία και η συνεργασία με τους ομογενείς που παραμένουν στις χώρες αυτές», τόνισε ο κ. Γκρους στο πλαίσιο της συνέντευξης.
Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και το όραμα για το αύριο
Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης αποτελεί για τον Σύλλογο, ως εξήγησε στον «Ε.Κ.» ο κ. Γκρους, όχι απλώς υποχρέωση, αλλά βαθιά ηθική ευθύνη απέναντι στις προηγούμενες και τις επόμενες γενιές.
«Σήμερα, καθώς οι γενιές που έζησαν εκεί λιγοστεύουν, υπάρχει ο κίνδυνος να χαθούν πολύτιμες προσωπικές μαρτυρίες, φωτογραφίες, έγγραφα και ιστορικά τεκμήρια.
Ο Ιερός ναός Αγίου Φρουμεντίου στην Αντίς Αμπέμπα. Φωτογραφία: Ευγενική παραχώρηση ΣΕΑ
Γι’ αυτό επιδιώκουμε τη συγκέντρωση, καταγραφή, ψηφιοποίηση και ανάδειξη του ιστορικού υλικού, την πραγματοποίηση εκθέσεων και εκδόσεων, καθώς και τη μεταφορά αυτής της γνώσης στους νεότερους.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η πρωτοβουλία μας για την έκδοση Ιστορικού Αναμνηστικού Λευκώματος των 50 χρόνων από την ίδρυση του Συλλόγου μας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων Αιθιοπίας επεσήμανε πως: «Δεν επιδιώκουμε να διατηρήσουμε απλώς μια νοσταλγική ανάμνηση του παρελθόντος. Θέλουμε να διασώσουμε και να αναδείξουμε ένα σημαντικό κεφάλαιο της ιστορίας του Ελληνισμού, που αξίζει να γίνει γνωστό στις επόμενες γενιές. Γιατί η ιστορία των Ελλήνων της Ανατολικής Αφρικής αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ευρύτερης ιστορίας του απόδημου Ελληνισμού».
«Αν τα πρώτα 50 χρόνια του Συλλόγου χαρακτηρίστηκαν από την ανάγκη της αλληλεγγύης, της επιβίωσης και της διατήρησης των δεσμών μας, τα επόμενα 50 θέλουμε να χαρακτηριστούν από τη δημιουργία, την εξωστρέφεια και τη μεταλαμπάδευση της ιστορικής μας κληρονομιάς», τόνισε ο κ. Γκρους.
Κλείνοντας την συνέντευξή μας ο ίδιος μοιράστηκε την ακόλουθη σκέψη: «Οι παλαιότεροι μάς κληροδότησαν τις μνήμες και τις αξίες τους. Δική μας ευθύνη είναι να τις διαφυλάξουμε και να τις παραδώσουμε ζωντανές στις επόμενες γενιές. Γιατί ο Σύλλογος δεν είναι μόνο το παρελθόν μας. Είναι οι άνθρωποί του, οι δεσμοί τους και το κοινό μας μέλλον».
Πηγή: www.ekirikas.com