ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ. Σε συνέχεια του πρόσφατους δημοσιεύματος στο φύλλο του Σαββατοκύριακου, ο «Εθνικός Κήρυκας» παραθέτει στοχευμένα αποσπάσματα από την συνέντευξη του αείμνηστου πρώην πρέσβη των ΗΠΑ στην Αθήνα, Τόμας Νάιλς (Thomas M.T. Niles), προερχόμενα από την μακροσκελή συνέντευξη που παραχώρησε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ μετά την συνταξιοδότησή του (Thomas M.T. Niles, Foreign Affairs Oral History Project ADST), Library of Congress. Τα αποσπάσματα αποτελούν τις βασικές τοποθετήσεις του Νάιλς για θέματα που σημάδεψαν την Ιστορία της μεταπολίτευσης, όπως το όνομα της Μακεδονίας, τα Ίμια και οι εσωτερικές πολιτικές συγκρούσεις.
Το παρασκήνιο στο θέμα της Μακεδονίας
«Νομίζαμε ότι είχαμε καταλήξει σε συμφωνία με τους Έλληνες στις αρχές Δεκεμβρίου. Πιστεύαμε ότι θα αντιτάσσονταν στην αναγνώριση Κροατίας και Σλοβενίας στο Μάαστριχτ (…) Στο τέλος, όμως, οι Έλληνες προσχώρησαν, ίσως απρόθυμα, στη συναίνεση υπέρ της αναγνώρισης. Αποδείχθηκε ότι είχαν κάνει μια συμφωνία. Ο υπουργός Εξωτερικών Αντώνης Σαμαράς συμφώνησε ότι, αν οι Ευρωπαίοι δεσμεύονταν να μην αναγνωρίσουν την ανεξαρτησία της Μακεδονίας, θα μπορούσαν να προχωρήσουν με την Κροατία και τη Σλοβενία (…) Ήταν μια ανόητη συμφωνία από ελληνικής πλευράς, επειδή σήμαινε πως το ζήτημα της ανεξαρτησίας της Μακεδονίας θα ερχόταν αυτομάτως στο προσκήνιο εφόσον αναγνωριζόταν ότι η Γιουγκοσλαβική
Ομοσπονδία δεν υπήρχε πλέον. (…) Οι Έλληνες αντιτάχθηκαν στη χρήση του ονόματος ‘Μακεδονία’, επειδή θεωρούσαν ότι υποδήλωνε αλυτρωτισμό από την πλευρά των ανθρώπων των Σκοπίων, οι οποίοι επιδίωκαν να αποκτήσουν τη Θεσσαλονίκη και την ελληνική Μακεδονία. Ορισμένοι στη Μακεδονία άρχισαν ανόητα να μιλούν για τον εαυτό τους ως κληρονόμους του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ενώ δεν είναι.
Τον Νοέμβριο του 1993, σε μια στιγμή πραγματικά απίστευτης ανικανότητας, η κυβέρνηση Παπανδρέου ανακοίνωσε ότι αποχωρούσε από τον διάλογο υπό τον Σάιρους Βανς, επειδή δεν οδηγούσε πουθενά. Θεώρησα ότι αυτό ήταν τρέλα και δεν μπορούσα να διακρίνω κανένα όφελος για την Ελλάδα (…) Τον Ιανουάριο του 1994, παρά τη σύστασή μου, στην Ουάσιγκτον αποφάσισαν να προχωρήσουν στην αναγνώριση της ΠΓΔΜ. Αντιτάχθηκα, αλλά πρόσθεσα ότι, αν επρόκειτο να το κάνουμε, θα έπρεπε να εξασφαλίσουμε κάτι ως αντάλλαγμα, όπως να πείσουμε τη Μακεδονία να αλλάξει τη σημαία της. Η αμερικανική αναγνώριση ήταν πραγματική βόμβα.
Τελικά καταλήξαμε σε μια ενδιάμεση συμφωνία: οι Μακεδόνες συμφώνησαν να αλλάξουν τη σημαία τους, οι Έλληνες ήραν το εμπάργκο και οι δύο πλευρές συμφώνησαν να απέχουν από εχθρική προπαγάνδα και να διαπραγματευθούν για το όνομα».
Γιουγκοσλαβία και Κωνσταντίνος Μητσοτάκης
«Οι Έλληνες πιστεύουν στις συνωμοσίες. Είναι συνωμότες και θεωρούν ότι όλοι οι άλλοι είναι επίσης. Μου παρουσίασαν μια περίπλοκη θεωρία για όσα συνέβησαν στη Γιουγκοσλαβία, με το Βατικανό, τους Γερμανούς και τους Τούρκους. Όμως οι Έλληνες δεν είχαν εντελώς άδικο ως προς τον ρόλο του Βατικανού και των Γερμανών.
Εκείνος που, κατά τη γνώμη μου, ενήργησε πιο υπεύθυνα από ελληνικής πλευράς ήταν ο πρώην πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Προσπάθησε επανειλημμένα να πείσει τον Μιλόσεβιτς να σταματήσει στη Βοσνία. Δεν είχε αυταπάτες για τη συμπεριφορά των Σέρβων. Ήξερε ότι ο Μιλόσεβιτς ήταν εγκληματίας».
Κρίση των Ιμίων και αμερικανική στάση
«Στην αρχή δεν είχαμε ιδέα για το νομικό υπόβαθρο. Δεν είχαμε ακούσει ποτέ για τα Ίμια. Αναθέσαμε στους νομικούς μας να εξετάσουν τα ιστορικά στοιχεία. Το πρωτόκολλο του Δεκεμβρίου 1932 περιλάμβανε τα Ίμια ανάμεσα στα μικρότερα νησιά που αναγνωρίζονταν ως ιταλικά.
Προσωπικά πιστεύω ότι αυτό ήταν μεγάλο λάθος. Όταν πήραμε αυτή τη θέση, γνωρίζαμε ήδη ότι οι Έλληνες είχαν δίκιο στο επιχείρημα περί κυριαρχίας. Οι Τούρκοι γνώριζαν ότι ξέραμε πόσο αδύναμη ήταν η θέση τους. Όταν αρνηθήκαμε να πάρουμε θέση, στείλαμε μήνυμα στους Τούρκους ότι ήμασταν έτοιμοι να ανεχθούμε την επιθετική τουρκική συμπεριφορά απέναντι στους Έλληνες σε εδαφικά ζητήματα του Αιγαίου. Δεν θέλαμε να προσβάλουμε έναν σημαντικό σύμμαχο, την Τουρκία».
Ανδρέας Παπανδρέου και ελληνοαμερικανικές σχέσεις
«Ο Ανδρέας Παπανδρέου ανέλαβε το 1981 υποσχόμενος ότι η Ελλάδα θα αποχωρούσε από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα και το ΝΑΤΟ και ότι θα απομακρύνονταν οι αμερικανικές βάσεις. Όταν έφυγε από την εξουσία το 1989, η Ελλάδα παρέμενε στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και είχαμε υπογράψει συμφωνία για τις βάσεις. Δεν πλήρωσε πραγματικό πολιτικό τίμημα για αυτή την υποκρισία.
Του είπα ότι ο πρόεδρος Κλίντον και ο υπουργός Εξωτερικών Κρίστοφερ ήθελαν να βελτιώσουν τις σχέσεις ΗΠΑ–Ελλάδας, χωρίς να κουβαλούν τις αρνητικές εμπειρίες της δεκαετίας του 1980.
Ο Παπανδρέου με κοίταξε, χαμογέλασε και είπε: Κύριε πρέσβη, οι καιροί έχουν αλλάξει. Του είπα ότι θέλαμε να κοιτάξουμε μπροστά, αφήνοντας τα περασμένα πίσω μας, και συμφώνησε. Πρέπει να πω ότι είχα εξαιρετική προσωπική σχέση μαζί του».
Δήμητρα Λιάνη και Πρωθυπουργικό Γραφείο
«Το μόνο ασυνήθιστο στοιχείο της κυβέρνησης ήταν ότι η σύζυγός του ήταν επικεφαλής του γραφείου του. Ωστόσο, συνεργαστήκαμε πολύ καλά μαζί της και τη βρήκα τόσο ικανή όσο και ευχάριστη. Μπορούσα πάντοτε να δω τον Πρωθυπουργό όταν το χρειαζόμουν και συναντιόμασταν περίπου μία φορά τον μήνα.
Το φθινόπωρο του 1995 δημοσιεύθηκαν στην ‘Αυριανή’ πολύ προσωπικές φωτογραφίες της. Ήταν φρικτό. Νομίζω ότι αυτό συνέβαλε στην κρίση υγείας που τελικά οδήγησε στον θάνατο του Παπανδρέου, επειδή της ήταν αφοσιωμένος. Εκείνη τον είχε φροντίσει ώσπου να ανακτήσει την υγεία του μετά την εγχείρηση καρδιάς».
ΠΑΣΟΚ και διαδοχή
«Ο Γιώργος Γεννηματάς, παλιός συνεργάτης του Παπανδρέου, πέθαινε τραγικά από καρκίνο του πνεύμονα. Πέθανε τον Απρίλιο του 1994 και αντικαταστάθηκε από έναν νεότερο και ικανότερο άνθρωπο, τον Γιάννο Παπαντωνίου. Ο Γιώργος Παπανδρέου ήταν υπουργός Παιδείας και συνεργάστηκα πολύ μαζί του για τα αμερικανικά σχολεία στην Ελλάδα. Συνεργάστηκα επίσης πολύ στενά με τον Γεράσιμο Αρσένη.
Ο Σημίτης συνεργαζόταν με δυσαρεστημένα ανώτερα στελέχη του ΠΑΣΟΚ -τη Βάσω Παπανδρέου, τον Θεόδωρο Πάγκαλο και τον Αυγερινό- σε μια σαφώς αντιπαπανδρεϊκή προσπάθεια. Οι εφημερίδες τους αποκαλούσαν ‘συμμορία των τεσσάρων’. Δεν έκαναν καμία προσπάθεια να κρύψουν τη δράση τους.
Ουσιαστικά ο Σημίτης διατήρησε τα καλύτερα μέλη της κυβέρνησης Παπανδρέου και αντικατέστησε τα λιγότερο ικανά. Συνολικά η κυβέρνησή του ήταν πολύ πιο ικανή
Ο Σημίτης, ο Αρσένης και ο Τσοχατζόπουλος χρησιμοποίησαν το Ελληνοαμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο για ομιλίες έναρξης της προσπάθειάς τους για τη διαδοχή. Δεν αφορούσαν το εμπόριο ή την Οικονομία».
Κυπριακό και μεταστροφή του Νάιλς
«Όταν έφτασα στην Ελλάδα ήμουν υποστηρικτής της θέσης της κυβέρνησής μας ότι έπρεπε να επιδιώξουμε μια διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία. Πρέπει όμως να σας πω ότι επέστρεψα έπειτα από τέσσερα χρόνια στην Αθήνα αμφιβάλλοντας σοβαρά αν αυτό θα μπορούσε ποτέ να αποτελέσει αντικείμενο συμφωνίας και, ακόμη και αν συμφωνούνταν, αν θα λειτουργούσε. Η μόνη λύση που βλέπω είναι μια επίσημη διχοτόμηση της Κύπρου με δεσμούς μεταξύ των δύο κοινοτήτων».
Η απογοήτευση από τη θητεία στην Ελλάδα
«Αγαπώ την Ελλάδα, αλλά είναι ένας εξαιρετικά απογοητευτικός τόπος για να εργαστεί κανείς. Δεν έφυγα με αίσθημα ανακούφισης. Έφυγα με αίσθημα απογοήτευσης για τις εκκρεμότητες που άφησα πίσω. Νομίζω ότι οι πρέσβεις θα έπρεπε να παραμένουν σε μια χώρα περισσότερο από τέσσερα χρόνια, αλλά δεν ζητούσα να μείνω περισσότερο. Αν είχα παραμείνει οκτώ χρόνια, πιθανότατα θα αισθανόμουν το ίδιο».
Πηγή: www.ekirikas.com