Για δεκαετίες, οι στατίνες αποτελούν τον ακρογωνιαίο λίθο της καρδιαγγειακής πρόληψης σε μεσήλικες, με την ικανότητά τους να μειώνουν τη χοληστερόλη και να προλαμβάνουν εμφράγματα και εγκεφαλικά να είναι καλά τεκμηριωμένη. Ωστόσο, ένα μεγάλο ερώτημα παρέμενε αναπάντητο: μπορούν οι στατίνες να προσφέρουν τα ίδια οφέλη σε ανθρώπους άνω των 70 ετών που δεν έχουν ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου; Η απάντηση έρχεται τώρα από τη μελέτη STAREE, μια από τις μεγαλύτερες και πιο σημαντικές κλινικές δοκιμές που έχουν πραγματοποιηθεί ποτέ σε ηλικιωμένους πληθυσμούς.
Η μελέτη STAREE, τα αποτελέσματα της οποίας παρουσιάστηκαν στο Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Καρδιολογίας το 2026 και δημοσιεύθηκαν ταυτόχρονα στο New England Journal of Medicine, έφερε στο φως εντυπωσιακά ευρήματα. Η ατορβαστατίνη, μια από τις πιο συχνά συνταγογραφούμενες στατίνες, μείωσε κατά 30% τον κίνδυνο μείζονων καρδιαγγειακών επεισοδίων σε ανεξάρτητους ενήλικες άνω των 70 ετών χωρίς γνωστή καρδιαγγειακή νόσο, διαβήτη ή άνοια. Πρόκειται για την πρώτη τυχαιοποιημένη ελεγχόμενη δοκιμή που εξετάζει συστηματικά τη χρήση στατινών για πρωτογενή πρόληψη σε αυτή την ηλικιακή ομάδα, καλύπτοντας ένα κενό που παρέμενε ανοιχτό εδώ και χρόνια.
Η δοκιμή περιελάμβανε 9.971 συμμετέχοντες ηλικίας 70 ετών και άνω, οι οποίοι επιλέχθηκαν από γενικές ιατρικές πρακτικές σε όλη την Αυστραλία, με τη συμμετοχή περισσότερων από 3.400 γενικών ιατρών. Μετά από μια μέση παρακολούθηση 5,9 ετών, τα αποτελέσματα ήταν σαφή: η ομάδα που έλαβε ατορβαστατίνη παρουσίασε σημαντικά χαμηλότερο κίνδυνο καρδιακών προσβολών και εγκεφαλικών επεισοδίων σε σύγκριση με την ομάδα που έλαβε εικονικό φάρμακο. Αυτό το εύρημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό δεδομένου ότι ο κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου αυξάνεται με την ηλικία, καθιστώντας τα άτομα άνω των 70 ετών αυτόματα μια κατηγορία υψηλού κινδύνου, ανεξάρτητα από τον τρόπο ζωής ή άλλους παράγοντες.
Ωστόσο, η μελέτη δεν έδειξε σημαντική βελτίωση στη συνολική επιβίωση χωρίς αναπηρίες, ούτε στη μείωση της άνοιας. Αυτό σημαίνει ότι, παρόλο που οι στατίνες προστατεύουν αποτελεσματικά την καρδιά και τα αγγεία, δεν φαίνεται να επηρεάζουν άλλες κρίσιμες πτυχές της υγιούς γήρανσης. Παράλληλα, παρατηρήθηκε αυξημένος αριθμός παρενεργειών που σχετίζονται με τους μύες, το ήπαρ και τον διαβήτη στην ομάδα της ατορβαστατίνης, αν και οι σοβαρές παρενέργειες παρέμειναν σπάνιες. Αυτό υπογραμμίζει την ανάγκη για προσεκτική αξιολόγηση του οφέλους έναντι του κινδύνου σε κάθε ασθενή ξεχωριστά.
Η επικεφαλής ερευνήτρια, αναπληρώτρια καθηγήτρια Sophia Zoungas από το Πανεπιστήμιο Monash, τόνισε τη σημασία των ευρημάτων για την κλινική πράξη. Όπως δήλωσε, η αναγνώριση ενός ασφαλούς και αποτελεσματικού μέτρου για τη μείωση του κινδύνου εμφράγματος και εγκεφαλικού θα αποτελέσει τεράστια ανακούφιση για τους ηλικιωμένους και τις οικογένειές τους. Η ελπίδα είναι ότι τα νέα αυτά δεδομένα θα οδηγήσουν σε αναθεώρηση των διεθνών κατευθυντήριων οδηγιών, επιτρέποντας στους κλινικούς γιατρούς να λαμβάνουν πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με τη χρήση στατινών σε ηλικιωμένους ασθενείς.
Ο καθηγητής Mark Nelson, συν-συγγραφέας της μελέτης και διακεκριμένος γενικός ιατρός, υπογράμμισε ότι πρόκειται για κρίσιμα στοιχεία που υποστηρίζουν τους γιατρούς πρωτοβάθμιας φροντίδας στη λήψη αποφάσεων. Όπως ανέφερε, υπό το φως αυτών των νέων ευρημάτων, οι ηλικιωμένοι ασθενείς θα πρέπει να συζητήσουν με τον γιατρό τους αν οι στατίνες αποτελούν κατάλληλη θεραπεία για την καρδιαγγειακή τους υγεία, ώστε να παραμείνουν υγιείς και δραστήριοι.
Η μελέτη STAREE αποτελεί ορόσημο στην έρευνα της υγιούς γήρανσης, τοποθετώντας την Αυστραλία στην παγκόσμια πρωτοπορία. Με τον παγκόσμιο πληθυσμό να γηράσκει με πρωτοφανή ρυθμό, η απάντηση σε θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με την υγιή μακροζωία καθίσταται παγκόσμια επιταγή. Η STAREE προσφέρει πλέον ένα στέρεο επιστημονικό θεμέλιο για την καρδιαγγειακή πρόληψη στους ηλικιωμένους, ανοίγοντας τον δρόμο για μια πιο στοχευμένη και αποτελεσματική φροντίδα σε μια από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες πληθυσμιακές ομάδες παγκοσμίως.
Όπως σημείωσε ο καθηγητής Derek Chew, επικεφαλής επιστημονικός και ιατρικός διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Καρδιάς της Αυστραλίας, το οποίο συνέβαλε στη χρηματοδότηση της δοκιμής, για αρκετές δεκαετίες οι στατίνες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη μείωση των καρδιαγγειακών επεισοδίων. Η μελέτη αυτή δείχνει ότι μπορούν να το κάνουν ακόμη και όταν ξεκινούν πολύ αργότερα στη ζωή, προσφέροντας μια νέα, ισχυρή επιλογή για την προστασία της καρδιάς των ηλικιωμένων.
Πηγή: www.zougla.gr