Eνα σημαντικό βήμα προς τη θεσμική αναγνώριση και τη χρηματοδότηση των λίθινων αναβαθμών στα ελληνικά νησιά αποτέλεσε η ημερίδα με τίτλο «Λίθινοι αναβαθμοί σε εφήμερα νησιωτικά ρέματα», που διοργάνωσε το Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο (MedINA) σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής. Στην εκδήλωση αναδείχθηκε η σημασία της αξιοποίησης της παραδοσιακής γνώσης σε συνδυασμό με τη σύγχρονη επιστήμη, ως αποτελεσματικό εργαλείο για τη διαχείριση των υδατικών πόρων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των νησιωτικών οικοσυστημάτων.
Κατά τη διάρκεια της ημερίδας, η Πολιτεία δια μέσου της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, γνωστοποίησε την πρόθεσή της να προχωρήσει στην υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας μεταξύ του υπουργείου και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.
Στόχος είναι η διαμόρφωση ενός θεσμικού πλαισίου και ενός οδικού χάρτη που θα οδηγήσουν στην ένταξη της πρακτικής των λίθινων αναβαθμών σε έργα και τοπικές στρατηγικές στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο Ενοποιημένο Σχέδιο Κυβερνητικής Πολιτικής και στο Σχέδιο Δράσης του υπουργείου για το 2026, γεγονός που ενισχύει τον θεσμικό χαρακτήρα των σχετικών ενεργειών.
Εκπρόσωποι της κυβέρνησης, της επιστημονικής κοινότητας, της τοπικής αυτοδιοίκησης και της δημόσιας διοίκησης συμφώνησαν ότι οι λίθινοι αναβαθμοί αποτελούν μια ουσιαστική λύση βασισμένη στη φύση (Nature-based Solution). Η εφαρμογή τους συμβάλλει στη σωστή διαχείριση των υδάτων, στη μείωση της διάβρωσης του εδάφους, στην αντιπλημμυρική προστασία και στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας στα νησιά.
Στο επιστημονικό σκέλος της ημερίδας επισημάνθηκε ότι η Μεσόγειος συγκαταλέγεται στις περιοχές που επηρεάζονται περισσότερο από την κλιματική αλλαγή, με εκτιμώμενη αύξηση της θερμοκρασίας στο Αιγαίο κατά 2 έως 4,5 βαθμούς Κελσίου έως το 2060.
Παρουσιάστηκαν, επίσης, εφαρμογές της πρακτικής σε νησιά όπως τα Κύθηρα, η Πάρος, η Ίος και η Σίφνος. Ειδική αναφορά έγινε στο έργο που υλοποιήθηκε στην Ίο, όπου το 2024 κατασκευάστηκαν 50 λίθινοι αναβαθμοί στο ρέμα Μαυρουδή, συμβάλλοντας ήδη στην αντιπλημμυρική προστασία και στην ενίσχυση του υδροφόρου ορίζοντα. Παράλληλα, μετά τις πυρκαγιές του 2025 στα Κύθηρα, κατασκευάστηκαν 290 αναβαθμοί ως αντιδιαβρωτικό μέτρο, σε μια πρώτη εφαρμογή της πρακτικής από την Πολιτεία με συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές. Τέλος, υπογραμμίστηκε η ανάγκη εκπαίδευσης νέων τεχνιτών και μηχανικών, ώστε η τεχνική της ξερολιθιάς να διαδοθεί και να αξιοποιηθεί ευρύτερα στο πλαίσιο έργων βιώσιμης διαχείρισης του τοπίου και των υδατικών πόρων στα ελληνικά νησιά.
Πηγή: www.ypaithros.gr