Υπάρχει κάτι αρκετά αστείο όταν ακούς την ιστορία του Κυριάκου Πογιατζή. Αν γυρνούσε κανείς πίσω στα παιδικά του χρόνια στη Λευκωσία, δύσκολα θα φανταζόταν ότι το αγόρι που του άρεσε να σκαλίζει το χώμα, να χαζεύει τον πατέρα του στον κήπο και να φυτεύει λουλουδάκια στο σχολείο θα κατέληγε μια μέρα γενικός πρόξενος της Κυπριακής Δημοκρατίας στη Νέα Υόρκη. Για πολύ καιρό πίστευε πως θα γινόταν γεωπόνος. Η ζωή όμως, όπως συνηθίζει να κάνει, είχε διαφορετικά σχέδια και αποφάσισε να τον στείλει από τα παρτέρια και τους κήπους, στις αίθουσες της διπλωματίας. Και αυτή η διαδρομή δεν έγινε από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά μέσα από σημαντικούς σταθμούς που διαμόρφωσαν τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο. Το πρώτο του πόστο ήταν στη Βηρυτό (2014–2018), με παράλληλη διαπίστευση στη Συρία, σε μια περίοδο ιδιαίτερα δύσκολη, με τον πόλεμο να βρίσκεται σε εξέλιξη. Ακολούθησε η επιστροφή του στην Κύπρο (2018–2021), ενώ στη συνέχεια μετατέθηκε ως γενικός πρόξενος στην Αγία Πετρούπολη της Ρωσικής Ομοσπονδίας, όπου υπηρέτησε για τέσσερα χρόνια. Από εκεί ήρθε στη Νέα Υόρκη. Κι όμως, αν το καλοσκεφτεί κανείς, η Γεωπονία και η Διπλωματία δεν απέχουν όσο φαίνεται με την πρώτη ματιά. Στη μία περίπτωση καλλιεργείς τη γη, στην άλλη καλλιεργείς σχέσεις, συνεργασίες και δεσμούς εμπιστοσύνης. Και παρακολουθώντας τον Κυριάκο Πογιατζή να κινείται με άνεση ανάμεσα σε ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών, απόψεων και καταβολών, έχει κανείς την αίσθηση, ότι τελικά η έμφυτη κλίση του προς την καλλιέργεια δεν χάθηκε ποτέ, απλά βρήκε ένα διαφορετικό πεδίο να ανθίσει.
Με το άγχος λοιπόν να «μην στήσω» τον πρόξενο στο ραντεβού μας έφτασα στο κυπριακό Γενικό Προξενείο της Νέας Υόρκης στην προκαθορισμένη ώρα για τη συνέντευξή μας. Περιμένοντάς τον στο γραφείο του, ένα γραφείο που μαρτυρά την αγάπη του για τα βιβλία και τη γνώση, άρχισα να ξεφυλλίζω ενημερωτικά έντυπα για την κυπριακή γαστρονομία. Σελίδα τη σελίδα, η Κύπρος ξεδιπλωνόταν μπροστά μου τόσο ζωντανά, που για λίγο οι ουρανοξύστες έξω από το γραφείο του προξένου θόλωσαν. Ανάμεσα στα λουκούμια, το γλυκό τριαντάφυλλο και τις παραδόσεις αιώνων, το μυαλό μου εγκατέλειψε τη Νέα Υόρκη και περιπλανιόταν κάπου ανάμεσα στη Λευκωσία, τον Αγρό και τη Γεροσκήπου.
Ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης Ζόραν Μαμντάνι με τον γενικό πρόξενο της Κύπρου Κυριάκο Πογιατζή.
Με επανέφερε στην πραγματικότητα ένα μεγάλο κουτί με δέκα Dunkin’ Donuts που δέσποζε πάνω στο τραπέζι. Μέσα σ’ αυτή την κωμική αντίθεση μπήκε ο γενικός πρόξενος στο γραφείο χαμογελαστός. Χωρίς να ακολουθήσω το πρωτόκολλο μιας επίσημης γνωριμίας, του είπα πειρακτικά: «Καλά, κύριε γενικέ, τόσα υπέροχα γλυκά έχετε στην Κύπρο! Χάθηκε ένα λουκουμάκι; Ένα γλυκό τριαντάφυλλο; Dunkin’ Donuts φέρατε να με κεράσετε;». Δεν χρειάστηκε ούτε δευτερόλεπτο να σκεφτεί την απάντησή του. «Η διπλωματία», μου είπε γελώντας, «είναι και θέμα προσαρμογής. Αν ήμουν στη Λευκωσία, θα σας περίμεναν λουκούμια. Στη Νέα Υόρκη, θεώρησα σωστό να σεβαστώ τα τοπικά έθιμα!».
Κάπως έτσι «έσπασε ο πάγος». Και κάπως έτσι κατάλαβα από τα πρώτα κιόλας λεπτά γιατί ο Κυριάκος Πογιατζής είναι τόσο αγαπητός στην Ομογένεια και στους ανθρώπους που συνεργάζονται μαζί του, παρότι βρίσκεται στη Νέα Υόρκη μόλις έναν χρόνο. Γιατί διαθέτει έναν σπάνιο συνδυασμό ευγένειας, παιδείας και αυθεντικότητας και μια κουλτούρα που ξεπερνά κατά πολύ τα στενά όρια της διπλωματίας. Οι σπουδές του στην Ιστορία δεν αποτελούν απλώς μια γραμμή στο βιογραφικό του, αλλά έναν τρόπο σκέψης. Προσεγγίζει τον κόσμο με ιστορική συνείδηση, με σεβασμό στη μνήμη και με την πεποίθηση ότι οι κοινωνίες, τα κράτη και οι άνθρωποι γράφουν καθημερινά τη συνέχεια μιας μεγάλης αφήγησης που ξεκίνησε πολύ πριν από εμάς. Φεύγοντας από το γραφείο του, σκέφτηκα ότι η διπλωματία τελικά δεν βρίσκεται μόνο στις επίσημες δεξιώσεις, στα πρωτόκολλα και στις διεθνείς σχέσεις, αλλά κρύβεται σε κάτι πολύ πιο απλό: στην ικανότητα να κάνεις τον συνομιλητή σου να νιώθει ευπρόσδεκτος, να τον ακούς με ειλικρινές ενδιαφέρον και να δημιουργείς εμπιστοσύνη. Και τότε μου ήρθαν πάλι στο μυαλό τα Dunkin’ Donuts. Ίσως τελικά να είχε δίκιο. Η καλή διπλωματία, όπως και τα καλά γλυκά, δεν κρίνονται από την προέλευσή τους, αλλά από τη γεύση που αφήνουν πίσω τους. Και η γεύση που μου άφησε αυτή η συνάντηση ήταν αναμφίβολα κυπριακή: αυθεντική, ζεστή και αξέχαστη.
Τι εικόνες σας έχουν μείνει από τη Λευκωσία όπου μεγαλώσατε;
Γεννήθηκα στη Λευκωσία το 1983, τότε που το τραύμα του πολέμου ήταν ακόμα πάρα πολύ νωπό, ένα τραύμα που παραμένει ανοιχτό. Ήμασταν η πρώτη γενιά του πολέμου. Η οικογένειά μου δεν είναι πρόσφυγες, δεν έχασαν ανθρώπους ή τις ζωές τους, αλλά ήμασταν όλοι μέλη μιας κοινωνίας που βίωνε το σοκ ακόμα της εισβολής και της κατοχής που συνεχίζεται ακόμα. Μεγαλώναμε με περιορισμούς. Με πάντα ορατό το όριο. Θυμούμαι από το παράθυρο της αδερφής μου να βλέπεις το βουνό απέναντι το Πενταδάχτυλο, με την τουρκική σημαία μέχρι να σκοτεινιάσει. Δυστυχώς, χρόνια μετά υπήρξε η «φαεινή» ιδέα, να φωταγωγείται, οπότε τώρα τη βλέπουμε συνέχεια.
Ξέρεις, μεγαλώνοντας, αυτά τα πράγματα τα επεξεργάζεσαι διαφορετικά. Βλέπεις ένα βουνό που δεν ξέρεις πόσο απέχει, στο οποίο δεν έχεις πρόσβαση. Ή δρόμους στην παλιά πόλη της Λευκωσίας που οδηγούν σε αδιέξοδα. Όλα αυτά τότε μου φαίνονταν ακατανόητα. Το να υπάρχει αυτό το όριο.
Γιατί σε ένα νησί, το όριο της στεριάς με τη θάλασσα είναι φυσικό. Το να υπάρχει όμως όριο μέσα στη στεριά είναι κάτι πολύ παράξενο. Και αυτό το όριο, δυστυχώς, υπάρχει ακόμη. Ελπίζουμε να πάψει να υπάρχει. Το τραύμα του πολέμου, κάποια στιγμή, να επουλωθεί.
Φωτογραφία από το δείπνο του δικτύου Γυναικών του Παγκυπρίου, τον Μάρτιο 2025, κατά την βράβευση της κ. Ευτυχίας Πυλαρινού-Πάιπερ, προέδρου του Εκτελεστικού Διοικητικού Συμβουλίου του Ελληνοαμερικανικού Εμπορικού Επιμελητηρίου. Από αριστερά, ο Φίλιπ Κρίστοφερ, η Σάβη Άσπρου, πρόεδρος του γυναικείου τμήματος του Παγκυπρίου Συνδέσμου (WIN), η Ευτυχία Πυλαρινού-Πάιπερ, η γενική πρόξενος Ιφιγένεια Καναρά και ο γενικός πρόξενος της Κύπρου Κυριάκος Πογιατζής. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΝΑΓΟΣ
Ποια ήταν η προσωπική διαδρομή που σας οδήγησε στη διπλωματία;
Αν έπρεπε να το συνοψίσω σε μία λέξη, θα έλεγα: περιέργεια. Πάντα ήθελα να καταλάβω τι συμβαίνει «εκεί έξω», όχι με την έννοια του Διαστήματος, δεν ονειρεύτηκα ποτέ να γίνω αστροναύτης. Η δική μου περιέργεια ήταν στραμμένη στους ανθρώπους και στις ιστορίες τους. Αυτή η ανάγκη εμφανίστηκε νωρίς. Θυμάμαι τον εαυτό μου, γύρω στα δώδεκα, να ηχογραφώ τη γιαγιά μου καθώς μου αφηγούνταν ιστορίες από το Καϊμακλί της Λευκωσίας. Ήταν μια ισχυρή προσωπικότητα, σχεδόν μητριαρχική φιγούρα στη γειτονιά της. Μέσα από εκείνην άρχισα να αντιλαμβάνομαι πώς λειτουργούν οι κοινωνίες μας: φαινομενικά πατριαρχικές, αλλά συχνά με δυναμικές γυναίκες να κινούν τα νήματα. Στην πορεία, οι σκέψεις μου για το επάγγελμα άλλαζαν. Αρχικά ήθελα να γίνω γεωπόνος, με γοήτευε η επαφή με τη γη. Αργότερα με συνεπήρε η Αρχαιολογία, με μια σχεδόν εμμονική επιθυμία να ανακαλύψω τον τάφο του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Πέρασα στο Ιστορικό-Αρχαιολογικό στη Θεσσαλονίκη, αλλά ήδη από τον πρώτο χρόνο κατάλαβα ότι αυτό που με ενδιέφερε περισσότερο δεν ήταν η στατικότητα της γνώσης, αλλά η ρευστότητα της ιστορίας, η καταγεγραμμένη, η σχολική, αλλά και η προσωπική, βιωματική.
Έτσι, κράτησα την Αρχαιολογία ως αγάπη και στράφηκα στην Ιστορία και στον άνθρωπο. Και μέσα από αυτή τη διαρκή περιέργεια για τον κόσμο και τις κοινωνίες, οδηγήθηκα τελικά στον χώρο της Διπλωματίας.
Η διπλωματία απαιτεί συχνά ισορροπία ανάμεσα στο εθνικό συμφέρον και την ανθρώπινη επαφή. Τι είναι αυτό που σας κρατάει συνδεδεμένο με αυτή την αποστολή;
Για μένα, αυτά τα δύο δεν βρίσκονται σε αντιπαράθεση, ούτε απαιτούν κάποια ισορροπία· είναι αλληλένδετα. Στην Κύπρο υπάρχει μια σοφή λαϊκή ρήση: «ο τόπος είναι ο άνθρωπος». Πιστεύω βαθιά ότι το συμφέρον της πατρίδας και η ευημερία των ανθρώπων που υπηρετεί κανείς αποτελούν δύο όψεις της ίδιας πραγματικότητας.
Αυτό που με κρατά σταθερά προσηλωμένο στην αποστολή μου είναι η συνείδηση ότι αποτελώ μέρος μιας κοινότητας πολύ μεγαλύτερης από τον εαυτό μου. Μιας κοινότητας που υπήρχε πριν από εμένα και θα συνεχίσει να υπάρχει πολύ μετά από εμένα. Μιας κοινότητας που κουβαλά ιστορία, μνήμες, αγώνες, αξίες και πολιτισμό. Η σκέψη αυτή γεννά όχι μόνο αίσθημα ευθύνης, αλλά και βαθύ νόημα. Μου υπενθυμίζει ότι η προσφορά δεν αφορά απλώς το παρόν, αλλά τη διατήρηση και τη συνέχιση μιας κοινής πορείας που συνδέει το παρελθόν με το μέλλον. Και αυτό είναι που με εμπνέει καθημερινά: η δυνατότητα να συμβάλλω, έστω και λίγο, σε κάτι που ξεπερνά το άτομό μου και υπηρετεί το κοινό μας πεπρωμένο.
Μιλώντας στην εκδήλωση του A.G.A.P.W. τον Νοέμβριο του 2025, όπου και δόθηκαν υποτροφίες σε ελληνικής καταγωγής φοιτήτριες (The Association of Greek American Professional Women (A.G.A.P.W.). (Φωτογρα-φία Μαρία Τόλιος)
Είναι η πρώτη σας θητεία στη Νέα Υόρκη. Ποια είναι η πρώτη εικόνα που σχηματίσατε για την πόλη και ειδικά για την κυπριακή Ομογένεια εδώ;
Ήρθα τον Ιούλιο του 2025 και δεν ήταν μόνο η πρώτη μου θητεία στη Νέα Υόρκη, αλλά και η πρώτη μου φορά στην Αμερική. Δεν είχα ξαναπάρει ποτέ βίζα για τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς οι Κύπριοι πολίτες χρειαζόμαστε θεώρηση εισόδου για να εισέλθουμε στις ΗΠΑ, δεν συμμετέχουμε στο Visa Waiver Program, όπως η Ελλάδα και άλλες χώρες της ΕΕ.
Θυμάμαι τον κύριο Πάρη, τον καλό οδηγό του Προξενείου, ο οποίος βρίσκεται στην Αμερική από το 1975, όταν ήρθε να με πάρει από το αεροδρόμιο στο Νιούαρκ. Βλέπω κάποια δέντρα μπροστά μου και τον ρωτώ: «Είναι το Σέντραλ Παρκ;». Και μου απαντά: «Όχι, όχι, είναι απλώς κάτι δέντρα στο Νιού Τζέρσεϋ. Πίσω από εδώ γεννήθηκε και ο Φρανκ Σινάτρα». Σκεφτείτε τώρα: να βλέπω δέντρα στο Νιού Τζέρσεϋ και να ρωτώ αν είναι το Σέντραλ Παρκ. Πού να ήξερα; Βέβαια, θα μου πείτε, τα γνωρίζουμε από τις ταινίες, αλλά όταν τα ζεις πρώτη φορά, όλα μοιάζουν τόσο αλλιώτικα.
Οι δύο πρώτοι μήνες ήταν έντονοι: έψαχνα για σπίτι, προσπαθούσα να εγκατασταθώ και να γνωρίσω ανθρώπους. Ήταν απαιτητικό, αλλά ταυτόχρονα υπήρχε ο ενθουσιασμός τού να ζεις τα πράγματα για «πρώτη φορά», αυτός ο πυρετός που σε κάνει να νιώθεις ζωντανός. Μέσα στην πρώτη εβδομάδα είχα και την πρώτη επαφή με την κυπριακή κοινότητα εδώ και κατόπιν με την ελληνική. Πολλά άτομα της κυπριακής Ομογένειας τα γνώριζα ήδη, μέσα από την τηλεόραση και τα γραπτά τους, όπως τον κ. Φίλιπ Κρίστοφερ. Δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα τους γνωρίσω από κοντά, πόσο μάλλον ότι θα καθίσω στο ίδιο τραπέζι μαζί τους ή ότι θα απευθύνω χαιρετισμό μετά από αυτούς. Είναι εμπειρίες που δεν είχα ποτέ σκεφτεί ότι θα ζήσω, και είμαι ευγνώμων στην υπηρεσία μου για τις ευκαιρίες που μου δίνονται. Από τη δική μου πλευρά υπάρχει αγάπη για τους ανθρώπους της Κύπρου, θέλω να πιστεύω ότι και από τη δική τους πλευρά υπάρχουν αντίστοιχα όμορφα συναισθήματα.
Είστε Νέα Υόρκη λοιπόν για πρώτη φορά. Πόσο διαφορετικό είναι να υπηρετεί κανείς εδώ σε σχέση με άλλες αποστολές;
Το πρώτο μου πόστο ήταν στη Βηρυτό, την περίοδο 2014–2018, με παράλληλη διαπίστευση στη Συρία εν μέσω πολέμου. Στη συνέχεια, από το 2018 έως το 2021, επέστρεψα στην Κύπρο και κατόπιν μετατέθηκα ως γενικός πρόξενος στην Αγία Πετρούπολη της Ρωσικής Ομοσπονδίας για τέσσερα χρόνια. Από εκεί ήρθα στη Νέα Υόρκη. Η Νέα Υόρκη είναι πάρα πολλά πράγματα μαζί και πολλές φορές αντιφατικά μεταξύ τους. Ανάμεσα σε αυτά είναι και μια παγκόσμια πρωτεύουσα της διπλωματίας. Ταυτόχρονα, όμως, είναι ένας τόπος με αμέτρητες εικόνες, διαφορετικές κοινότητες και πολλαπλές ταχύτητες. Υπάρχουν τόσες πολλές και διαφορετικές συγκεντρώσεις ανθρώπων, που είναι δύσκολο να απομονώσεις ένα μόνο χαρακτηριστικό που να την ορίζει.
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα το Γενικό Προξενείο Κύπρου στη Νέα Υόρκη;
Μία από τις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει το Γενικό Προξενείο της Κύπρου είναι να στεκόμαστε στο ύψος των απαιτήσεων και να είμαστε αντάξιοι των προσδοκιών των Κυπρίων της Ανατολικής Ακτής των ΗΠΑ. Οι άνθρωποι αυτοί θέλουν, και δικαίως, να βλέπουν το Προξενείο στο επίπεδο που το έχουν ανάγκη. Αυτό σημαίνει, στην πράξη, να ανταποκρινόμαστε με συνέπεια και αποτελεσματικότητα στα αιτήματά τους σε μια σειρά ζητημάτων προξενικής φύσης, όπως οι πολιτογραφήσεις, η έκδοση δελτίων ταυτότητας και διαβατηρίων. Η προξενική προστασία δεν αποτελεί συχνό ζήτημα, όμως η καθημερινή εξυπηρέτηση και η ποιότητα της επαφής με τον κόσμο είναι συνεχής πρόκληση. Η βασική μας επιδίωξη, ως ομάδα, είναι να ανταποκρινόμαστε καθημερινά σε αυτές τις απαιτήσεις και ελπίζω, στον βαθμό του εφικτού, να το πετυχαίνουμε. Γνωρίζω ότι δεν είναι πάντα εύκολο.
Θέλω, ωστόσο, να γνωρίζουν οι αναγνώστες σας και πιστεύω ότι το γνωρίζουν όσοι έχουν έρθει σε επαφή μαζί μας, ότι καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια και δίνουμε τον καλύτερό μας εαυτό. Αυτούς τους ανθρώπους υπηρετούμε και γι’ αυτούς βρισκόμαστε εδώ.
Πέρα από τα τυπικά προξενικά καθήκοντα, ποιος θεωρείτε ότι είναι ο ουσιαστικός ρόλος ενός γενικού προξένου, απέναντι στην Ομογένεια;
Ξέρετε, χθες είχα μια συνάντηση εδώ στο γραφείο για ένα προξενικό θέμα με έναν πολύ γνωστό Κύπριο γιατρό. Μου περιέγραφε την ειδικότητά του και τις επεμβάσεις που πραγματοποιεί, και τον ρώτησα αν θεωρεί ότι στο μέλλον η Ιατρική ή ακόμη και ο ίδιος ο γιατρός, μπορεί να αντικατασταθεί από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Μου απάντησε ότι οι επεμβάσεις είναι τόσο περίπλοκες, που πάντα θα χρειάζεται το ανθρώπινο χέρι. Του είπα τότε, χαριτολογώντας, ότι αναρωτιέμαι τι θα γίνει με τη δουλειά του προξένου. Θα μπορούσε άραγε να αντικατασταθεί από την Τεχνητή Νοημοσύνη; Και μου έδωσε μια πολύ ουσιαστική απάντηση: ότι ίσως η γραφειοκρατία να μπορεί να ψηφιοποιηθεί και πράγματι γίνεται προσπάθεια προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά το ανθρώπινο στοιχείο δεν μπορεί να αντικατασταθεί. Και το βλέπω αυτό καθημερινά. Πριν από λίγο, για παράδειγμα, μια κυρία, περίπου στην ηλικία των γονιών μου, ήρθε για ένα προξενικό ζήτημα και μου ανέφερε το χωριό της, τον Κάτω Δρυ. Της είπα κάποια πράγματα που γνώριζα για τον τόπο της, ακόμη και για μια γυναίκα που φτιάχνει μαρμελάδες εκεί. Και μου απάντησε με έκπληξη: «Μα αυτή η γυναίκα μένει στο σπίτι μου που της το νοικιάζω!». Αυτή η στιγμή σύνδεσης ήταν πολύ συγκινητική. Τελικά, αυτό είναι και το ουσιαστικό: το ανθρώπινο συναίσθημα και η αίσθηση ότι ανήκουμε σε μια κοινότητα. Αυτό δεν μπορεί να αντικατασταθεί από καμία τεχνολογία. Κάθε φορά που συνομιλώ με ένα μέλος της κοινότητάς μας, όσο κουρασμένος κι αν είμαι, η ιστορία που κουβαλά ο καθένας μου δίνει ενέργεια.
Κατάθεση λουλουδιών στο χιονισμένο κοιμητήριο Piskaryovskoye της Αγίας Πετρούπολης, Ιανουάριος 2024, για το τέλος της πολιορκίας του Λένινγκραντ το 1944 κατά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στα δεξιά η κα Χρυσούλα Κωνσταντινίδη από το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας
Ποια είναι η σχέση της κυπριακής Διασπορά, στις ΗΠΑ με την πατρίδα; Έχει αλλάξει η σχέση των νεότερων γενιών με την Κύπρο;
Θα ξεκινήσω από το δεύτερο σκέλος της ερώτησης. Η ζωή σημαίνει αλλαγή. Σκεφτείτε μια λίμνη στην οποία δεν φτάνει φρέσκο νερό από την πηγή στο βουνό, θα βαλτώσει. Όση εσωτερική αντίσταση κι αν έχουμε στις αλλαγές, το «ζω» σημαίνει «αλλάζω». Επομένως, ναι, η σχέση έχει αλλάξει· δεν θα μπορούσε να μην αλλάξει. Ωστόσο, χάρη στους γονείς, στην κοινότητα, στα απογευματινά σχολεία, στο μεράκι των ανθρώπων, αλλά και στις προσπάθειες της Πολιτείας και της Υπηρεσίας Αποδήμων, στην οποία συμβάλλουμε κι εμείς, οι γέφυρες επικοινωνίας με την πατρίδα παραμένουν ανοιχτές. Έτσι, μπορεί η σχέση να μεταβάλλεται με τον χρόνο, αλλά δεν παύει να υφίσταται. Και αυτό είναι το ουσιαστικό: η αγάπη για την πατρίδα, το δέσιμο. Παράλληλα, το γεγονός ότι οι Κύπριοι ζουν και δραστηριοποιούνται στην Αμερική, είτε ως δεύτερη είτε ως πρώτη πατρίδα, το θεωρώ κέρδος. Ζουν ανάμεσα σε δύο κόσμους και έχουν τη δυνατότητα να αντλούν το καλύτερο από δύο διαφορετικούς πολιτισμούς και νοοτροπίες.
Τι σας λένε περισσότερο οι Κύπριοι της Αμερικής όταν έρχονται στο Προξενείο; Ποια είναι τα βασικά ζητήματα ή οι αγωνίες που αντιμετωπίζουν;
Δυστυχώς, στον πυρήνα όλων βρίσκεται ένα ζήτημα: το Κυπριακό. Βεβαίως, υπάρχουν και επιμέρους θέματα, ανάλογα με το αίτημα του καθενός προς το Προξενείο ή τις υπηρεσίες στην Κύπρο. Ωστόσο, το Κυπριακό παραμένει άλυτο και η έγνοια αυτή διαπερνά τα πάντα. Υπάρχουν άνθρωποι που μετανάστευσαν όταν η Κύπρος ήταν ακόμη υπό βρετανική κυριαρχία, άλλοι στα πρώτα χρόνια της Ανεξαρτησίας, και πολλοί μετά την εισβολή του 1974. Πολλοί από αυτούς έχασαν τα πάντα. Όσο το ζήτημα παραμένει ανεπίλυτο, το τραύμα παραμένει ζωντανό. Μπορεί στην καθημερινότητα να αποσπάται κανείς από άλλες έγνοιες, όμως στον πυρήνα βρίσκεται πάντα ο τόπος και η επιθυμία για επανένωση και λύση. Και ως προς τα επιμέρους προβλήματα, προξενικής φύσεως, που ανακύπτουν, θα το πω απλά: «Αν δεν κυλούν τα πράγματα, τα αναγκάζουμε να κυλήσουν».
Σε μια εποχή όπου οι μικρές χώρες προσπαθούν να ακουστούν διεθνώς, πόσο σημαντική είναι η «ήπια ισχύς» της Κύπρου μέσα από τον πολιτισμό και τη Διασπορά;
Ξέρετε, είναι μια πολύ ουσιαστική ερώτηση, γιατί η Κύπρος, όπως και άλλες χώρες, διαθέτει αυτό που ονομάζουμε «ήπια ισχύ» στη φαρέτρα της. Πρόκειται για ένα πολιτισμικό βάθος αιώνων ή και χιλιετιών, καθώς η Κύπρος είναι ένας τόπος με αδιάλειπτη κατοίκηση από το 9.000 π.Χ. Δεν είναι πολλοί οι τόποι που μπορούν να το πουν αυτό, ότι δηλαδή στοιχεία του παρελθόντος τους επιβιώνουν τόσο έντονα στο παρόν. Μέχρι και τις δεκαετίες του ’50 και του ’60, η ζωή στην Κύπρο δεν είχε διαφοροποιηθεί ουσιαστικά. Η μεγάλη αλλαγή ήρθε με τον εκσυγχρονισμό και την παγκοσμιοποίηση. Ωστόσο, αυτή η συνέχεια παραμένει ένα ισχυρό πολιτισμικό κεφάλαιο. Χαρακτηριστική είναι η αναφορά του Γιώργου Σεφέρη, ο οποίος, υπηρετώντας στη Βηρυτό τη δεκαετία του 1950, στην εκεί Πρεσβεία της Ελλάδας, ανέπτυξε βαθιά σχέση με την Κύπρο. Στο «Ημερολόγιο Καταστρώματος Γ΄» γράφει: «Κύπρος, ένας τόπος όπου το θαύμα λειτουργεί ακόμα», επισημαίνοντας στοιχεία ελληνικότητας που αλλού είχαν εκλείψει. Ακόμη και σε αρχαιολογικό επίπεδο, στην Κύπρο διατηρήθηκαν πρακτικές που στον υπόλοιπο ελληνικό χώρο χάθηκαν. Οι νησιωτικές κοινωνίες, όπως έχουν δείξει ανθρωπολόγοι και αρχαιολόγοι, συχνά διατηρούν πιο έντονα την παράδοση. Γι’ αυτό και ο πολιτισμός αποτελεί ουσιαστικό εργαλείο ήπιας ισχύος. Όπως έχει ειπωθεί για την Ελλάδα ότι ο πολιτισμός είναι «βαριά βιομηχανία», το ίδιο μπορεί να ισχύσει και για την Κύπρο. Η Πολιτεία και οι διπλωματικές αποστολές επενδύουν σε αυτό. Ενδεικτικά, τον Μάρτιο του 2026, στο πλαίσιο της Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, πραγματοποιήθηκε στην Ουάσιγκτον συναυλία με την εξαίρετη Αλέξια, μια χαρακτηριστική πράξη πολιτιστικής διπλωματίας.
Εκδήλωση με το εκλεγμένο Συμβούλιο της κυπριακής κοινότητας Λιβάνου, στη Βηρυτό
Η Νέα Υόρκη είναι επίσης έδρα των Ηνωμένων Εθνών. Νιώθετε ότι το Κυπριακό εξακολουθεί να έχει πραγματικό διπλωματικό βάρος στους διεθνείς οργανισμούς ή έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα;
Οι προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού τελούν πάντοτε υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Επομένως, δεν θεωρώ ότι έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα. Υπάρχει η Ειρηνευτική Δύναμη του ΟΗΕ στην Κύπρο, η UNFICYP (United Nations Peacekeeping Force in Cyprus), ενώ οι συνομιλίες διεξάγονται επίσης υπό την αιγίδα των Ηνωμένων Εθνών. Η εντολή της ειρηνευτικής δύναμης ανανεώνεται κάθε χρόνο από το Συμβούλιο Ασφαλείας, γεγονός που καταδεικνύει ότι το Κυπριακό παραμένει ενεργό και απασχολεί σταθερά τον ΟΗΕ. Παράλληλα, αποτελεί ζήτημα που βρίσκεται και στην ατζέντα των διεθνών οργανισμών, συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην οποία ανήκουμε ως πλήρες κράτος- μέλος από το 2004. Για την Κυπριακή Δημοκρατία και διαχρονικά για κάθε κυβέρνηση, το Κυπριακό αποτελεί το πρωταρχικό ζήτημα προς επίλυση. Παρά τα χρόνια που έχουν περάσει από την εισβολή, η συνεχιζόμενη κατοχή καθιστά το ζήτημα αυτό επίκαιρο και ουσιαστικό. Ως εκ τούτου, το Κυπριακό παραμένει ένα διεθνές ζήτημα που απαιτεί λύση, και ως τέτοιο επιδιώκουμε να αντιμετωπίζεται από όλους τους διεθνείς δρώντες.
Πώς εξηγείτε σε Αμερικανούς ή ξένους συνομιλητές τι πραγματικά σημαίνει το Κυπριακό σήμερα;
Η ουσία του Κυπριακού είναι, στον πυρήνα της, πάρα πολύ απλή: πρόκειται για ζήτημα εισβολής και συνεχιζόμενης κατοχής. Στο σημερινό διεθνές περιβάλλον, όπου παρατηρούνται μετατοπίσεις και αναζητούνται νέες ισορροπίες, ο βασικός κανόνας του Διεθνούς Δικαίου παραμένει σαφής: η κατοχή ξένου εδάφους είναι παράνομη. Η εδαφική ακεραιότητα των χωρών είναι αδιαπραγμάτευτη. Βεβαίως, ένας ξένος συνομιλητής μπορεί να ακούσει και την τουρκική εκδοχή. Είναι αναμενόμενο κάθε πλευρά να παρουσιάζει τη δική της αφήγηση. Ωστόσο, οι αποφάσεις και οι εκθέσεις διεθνών οργανισμών καταγράφουν με σαφήνεια την ευθύνη της Τουρκίας για όσα συνέβησαν και εξακολουθούν να συμβαίνουν στην Κύπρο, από την κατοχή εδάφους μέχρι ζητήματα περιουσιών και ανθρωπίνων απωλειών. Ενδεικτικά, υπάρχουν σχετικές αποφάσεις στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης και ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ), όπως η Τέταρτη Διακρατική Προσφυγή της Κύπρου κατά της Τουρκίας, που αποτυπώνουν αυτή την πραγματικότητα, και σαφώς τα περί Κύπρου Ψηφίσματα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Μάλιστα, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι όροι «εισβολή» και «κατοχή» έχουν αποκτήσει ακόμη πιο άμεσο και κατανοητό περιεχόμενο για πολλούς ξένους συνομιλητές. Ανεξαρτήτως του υπόβαθρού τους, μπορούν πλέον πιο εύκολα να αντιληφθούν τι σημαίνουν αυτές οι έννοιες στην πράξη.
Πόσο επηρεάζουν οι οικονομικές πιέσεις, το κόστος ζωής και το στεγαστικό την πολιτική σταθερότητα στην Κύπρο;
Στην Κύπρο υπάρχει πολιτική σταθερότητα. Πρόσφατα, στις 23 Μαΐου, είχαμε βουλευτικές εκλογές. Τα ζητήματα που αναφέρετε όντως αποτέλεσαν, πιστεύω, παράγοντες που καθόρισαν την επιλογή των ψηφοφόρων και επηρέασαν το αποτέλεσμα της ψήφου τους. Ωστόσο, δεν μπορούμε να μιλάμε για αναταραχή της πολιτικής σταθερότητας ή για κάτι ανάλογο. Οι εκλογές αποτελούν ακριβώς ασκήσεις δημοκρατίας, που κάνουν τη δημοκρατία και τους δημοκρατικούς θεσμούς πιο ισχυρούς. Ένα στέρεο οικοδόμημα, ακόμη κι αν δεχθεί εργοτάξιο στο ισόγειο, παραμένει στέρεο, εφόσον έχει γερά θεμέλια. Άρα, σε καμία περίπτωση δεν θα χρησιμοποιούσα τέτοιους όρους. Η εκλογική διαδικασία είναι, όπως είπα πιο πριν, άσκηση δημοκρατίας και ελευθερίας, και ως τέτοια είναι απολύτως σεβαστή και επιθυμητή.
Φωτογραφία από την εκδήλωση μνήμης – συναυλία που πραγματοποιήθηκε για την 71η επέτειο της έναρξης του Απελευθερωτικού Αγώνα της Κύπρου, ΕΟΚΑ 1955-1959, που πραγματοποιήθηκε τον περασμένο Μάρτιο. Στις φωτογραφίες απεικονίζονται, από αριστερά προς τα δεξιά: Φίλιπ Κρίστοφερ, Σάββας Τσίβικος, μαέστρος Φύτος Στρατής, π. Ευαγόρας Κωνσταντινίδης, η χορωδία του Παγκυπρίου, ο ΓΠ Κύπρου, η ΜΑ στον ΟΗΕ Μαρία Μιχαήλ, στρατιωτικός ακόλουθος Ανδρέας Tρύφωνος, Κυριάκος Παπαστυλιανού – πρόεδρος της Ομοσπονδίας Κυπριακών Οργανώσεων Αμερικής, π. Ανάργυρος Σταυρόπουλος – ο προϊστάμενος του Αγίου Δημητρίου και ο πρέσβης επί τιμή Ανδρέας Κακουρής. (Φωτογραφία Δημήτρης Πανάγος)
Πώς βλέπετε τον ρόλο της Κύπρου μέσα στη σημερινή γεωπολιτική πραγματικότητα της Ανατολικής Μεσογείου;
Ξέρετε, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται στην καρδιά των γεγονότων: η Κύπρος αποτελεί πάντοτε κομμάτι της λύσης και όχι του προβλήματος. Τι εννοώ; Υπάρχει ανάγκη εκκένωσης πληθυσμού από χώρες της Μέσης Ανατολής, και αυτή η διαδικασία γίνεται μέσω της Κύπρου. Η Κύπρος συνομιλεί με όλες τις πλευρές. Για παράδειγμα, σήμερα και χθες (σ.σ. στις 26 και 27 Μαΐου), στο πλαίσιο της κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, φιλοξενήθηκε στη Λεμεσό το άτυπο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, με τη συμμετοχή των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, της ανώτατης εκπροσώπου της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική και την πολιτική ασφάλειας, καθώς και των Υπουργών Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας και της Ινδίας. Το γεγονός αυτό από μόνο του λέει πολλά. Η Κύπρος, ως μέλος του ΟΗΕ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και ως το πιο ανατολικό κράτος-μέλος της ΕΕ, είναι σε θέση να κατανοεί τις ιδιαιτερότητες της περιοχής της Μέσης Ανατολής. Γι’ αυτό και πάντα επαναλαμβάνουμε στους συνομιλητές μας: η Κύπρος ήταν και παραμένει ένας έντιμος διαμεσολαβητής ανάμεσα σε όλες τις πλευρές, έτοιμη να προσφέρει λύσεις. Να σας θυμίσω τον ανθρωπιστικό διάδρομο «Αμάλθεια» προς τη Γάζα, που πραγματοποιήθηκε μετά την 7η Οκτωβρίου 2023. Η Κύπρος αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για την επίλυση ανθρωπιστικών ζητημάτων που αφορούν γειτονικές χώρες, καθώς και για τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Τα σύνορα τα έχουν χαράξει οι άνθρωποι, η φύση όμως δεν γνωρίζει σύνορα. Όταν υπάρχει πυρκαγιά στη γειτονική χώρα, η Κύπρος είναι έτοιμη να συνδράμει. Και το αντίστροφο: όταν είχαμε την καταστροφική πυρκαγιά πέρυσι στη Λεμεσό, δεχθήκαμε τη συνδρομή φιλικών χωρών. Δεν υπάρχουν μεμονωμένα προβλήματα, άρα δεν μπορούν να υπάρχουν ούτε μεμονωμένες λύσεις. Μέρος αυτής της συλλογικής προσέγγισης σε ό,τι ζήτημα ανακύπτει είναι και θα είναι η Κύπρος.
Αν σας ζητούσα να περιγράψετε με μία φράση τη μεγαλύτερη πρόκληση αλλά και τη μεγαλύτερη ελπίδα της Κύπρου σήμερα, ποιες θα ήταν αυτές;
Με την έννοια της πρόκλησης, όλα καταλήγουν σε μία λέξη, σε μία φράση: το Κυπριακό και το τραύμα που γέννησε, ένα τραύμα που πια είναι διαγενεακό. Μιλώντας με όλους τους ανθρώπους της κοινότητάς μας, οι περισσότερες ιστορίες, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, παραπέμπουν στο Κυπριακό. Αυτή είναι η μεγαλύτερη πρόκληση που έχει να επιλύσει η Κύπρος σήμερα. Όσο για την ελπίδα, μεγάλη ή μικρή, υπάρχει μία και μόνο: οι άνθρωποι. Διότι χωρίς ανθρώπους που νοιάζονται για τον τόπο, είτε μείνουν μόνιμα στην Κύπρο, είτε ζουν στο εξωτερικό, είτε στην Αμερική ή αλλού, δεν υπάρχει τέλος ούτε τόπος. Ο τόπος είμαστε εμείς όλοι: οι ιστορίες που κουβαλάμε, οι μνήμες μας, οι προσδοκίες μας για το μέλλον. Όλα, ακόμα και τα θλιβερά που μας συνέβησαν ή τα ευτυχισμένα, μας έχουν διαμορφώσει και θα συνεχίσουν να μας διαμορφώνουν στο μέλλον, ακόμα και όταν πολλοί από εκείνους που τα προκάλεσαν θα έχουν ήδη εκλείψει.
Θα ήθελα να σας ευχαριστήσω θερμά γι’ αυτή μας τη συνομιλία. Θέλω να ξέρετε πως τη χάρηκα ιδιαίτερα, με κάνατε και «παρασύρθηκα» και ξέχασα την παρουσία του μαγνητοφώνου. Σας εύχομαι καλή τύχη και υπομονή με την απομαγνητοφώνηση. Αν σας κούρασα, δεν ήταν στις προθέσεις μου! (σ.σ. γελάει).
Πηγή: www.ekirikas.com