Η φετινή περίοδος μετάδοσης του ιού του Δυτικού Νείλου εξελίσσεται σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών, με την Αττική να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς έξαρσης. Σύμφωνα με τα τελευταία επιδημιολογικά δεδομένα του ΕΟΔΥ, έως τις 19 Αυγούστου 2026 είχαν καταγραφεί συνολικά 157 κρούσματα λοίμωξης, εκ των οποίων τα 116 παρουσίασαν σοβαρές εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα (εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα ή οξεία χαλαρή παράλυση). Οι θάνατοι ανήλθαν σε 13, όλοι σε ασθενείς ηλικίας άνω των 65 ετών, με διάμεση ηλικία τα 82 έτη. Μόνο κατά την εβδομάδα 13-20 Αυγούστου καταγράφηκαν 47 νέα κρούσματα και τέσσερις νέοι θάνατοι.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι η γεωγραφική κατανομή: τα δύο τρίτα των συνολικών κρουσμάτων (103 από τα 157) και τα τρία τέταρτα των σοβαρών νευρολογικών περιστατικών (87 από τα 116) εντοπίζονται στην Αττική. Οι δήμοι με τους μεγαλύτερους απόλυτους αριθμούς κρουσμάτων περιλαμβάνουν τα Σπάτα-Αρτέμιδα, το Μαρκόπουλο Μεσογαίας, τη Βάρη-Βούλα-Βουλιαγμένη και την Αγία Παρασκευή. Η Δανάη Περβανίδου, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβάστες του ΕΟΔΥ, περιέγραψε την κατάσταση με μια φράση: «Όλη η Αττική βρίσκεται στο κόκκινο». Εάν συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός καταγραφής κρουσμάτων, η φετινή περίοδος ενδέχεται να ξεπεράσει ακόμη και το 2018, τη χρονιά-ρεκόρ με 317 κρούσματα και 51 θανάτους.
Γιατί η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο
Η μετατόπιση του επιδημικού κέντρου από την Κεντρική Μακεδονία στην Αττική δεν είναι τυχαία. Το 2010, όταν ο ιός έκανε την πρώτη μεγάλη επιδημία στην Ελλάδα, το 95% των κρουσμάτων εντοπιζόταν στη Βόρεια Ελλάδα, σε περιοχές με εκτεταμένους ορυζώνες και υγροτόπους. Φέτος, ωστόσο, η εικόνα έχει αντιστραφεί ριζικά.
Οι αιτίες είναι πολυπαραγοντικές. Ο θερμός χειμώνας του 2025-2026, ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών στην Αττική, δημιούργησε ιδανικές συνθήκες για την επιβίωση και τον πολλαπλασιασμό των κουνουπιών από νωρίς. Οι αυξημένες βροχοπτώσεις και η υγρασία που ακολούθησαν την άνοιξη ευνόησαν περαιτέρω την ανάπτυξη των πληθυσμών τους. Η κλιματική αλλαγή, με τους ολοένα πιο ήπιους χειμώνες και τα πλημμυρικά φαινόμενα, διαμορφώνει ένα περιβάλλον όπου τα κουνούπια μπορούν να αναπαράγονται για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.
Οι επιστήμονες εξετάζουν το ενδεχόμενο να έχει εμφανιστεί ένα νέο στέλεχος του ιού, με αυξημένη μεταδοτικότητα. Οι εργαστηριακές αναλύσεις, συμπεριλαμβανομένων φυλογενετικών μελετών, θα πραγματοποιηθούν στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης για να διαπιστωθεί αν τα στελέχη που κυκλοφορούν φέτος διαφέρουν γενετικά από εκείνα προηγούμενων ετών.
Ποια συμπτώματα πρέπει να μας ανησυχήσουν
Ο ιός του Δυτικού Νείλου παρουσιάζει μια ευρεία κλίμακα συμπτωμάτων. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, περίπου το 80% των ατόμων που μολύνονται παραμένουν ασυμπτωματικά, ενώ το 20% εμφανίζει ήπια νόσο με πυρετό, πονοκέφαλο, κόπωση, μυαλγίες και ναυτία. Λιγότεροι από ένας στους 100 ασθενείς (λιγότερο από 1%) αναπτύσσουν σοβαρή νευροδιεισδυτική νόσο.
Το «καμπανάκι» για πιθανές σοβαρές επιπλοκές είναι η εμφάνιση νευρολογικών συμπτωμάτων: δυσκαμψία στον αυχένα, σύγχυση, αποπροσανατολισμός, ασυνήθιστη υπνηλία, τρόμος ή σπασμοί, αστάθεια στη βάδιση, έντονη μυϊκή αδυναμία και διαταραχές όρασης. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Όπως εξήγησε ο καθηγητής Μικροβιολογίας του ΕΚΠΑ, Αθανάσιος Τσακρής, όταν ο οργανισμός δεν μπορεί να αντεπεξέλθει στη λοίμωξη, προσβάλλεται το κεντρικό νευρικό σύστημα, με αποτέλεσμα αναπνευστική ανεπάρκεια, αιμοδυναμική αστάθεια και άλλες καταστάσεις που είναι ιδιαίτερα δύσκολες για ένα ηλικιωμένο άτομο να ξεπεράσει.
Οι ομάδες υψηλού κινδύνου
Η μεγάλη ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για σοβαρή νόσηση και θανατηφόρες επιπλοκές. Αυξημένο κίνδυνο έχουν επίσης τα άτομα με ανοσοκαταστολή και εκείνα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα, όπως καρκίνο, σακχαρώδη διαβήτη, υπέρταση και νεφρική νόσο. Καθώς μεγαλώνουμε, μεταβάλλεται η λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος και η ικανότητά του να ελέγξει αποτελεσματικά μια λοίμωξη, ενώ παράλληλα μειώνονται οι δυνατότητες του οργανισμού να ανταποκριθεί σε σοβαρές επιπλοκές.
Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, όσοι ανήκουν σε αυτές τις κατηγορίες πρέπει να λαμβάνουν ατομικά μέτρα προστασίας από τα κουνούπια με ιδιαίτερη συνέπεια. Οι θάνατοι που έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής αφορούν όλοι ασθενείς ηλικίας άνω των 65 ετών, γεγονός που αναδεικνύει τη συνεχιζόμενη κυκλοφορία του ιού και την ανάγκη αυξημένης επαγρύπνησης για τις ευάλωτες ομάδες.
Μέτρα προστασίας – Τι πρέπει να κάνουμε
Η πρόληψη παραμένει το ισχυρότερο όπλο απέναντι στον ιό του Δυτικού Νείλου, καθώς δεν υπάρχει εγκεκριμένη θεραπεία ή εμβόλιο. Ο ΕΟΔΥ συστήνει την τήρηση ατομικών μέτρων προστασίας σε όλη την επικράτεια, καθ’ όλη την περίοδο κυκλοφορίας των κουνουπιών.
- Ατομικά μέτρα προστασίας:
- Χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών στο σώμα και στο χώρο, σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης
- Τοποθέτηση σητών σε πόρτες και παράθυρα, χρήση κουνουπιέρων
- Χρήση μακριών ρούχων, ιδιαίτερα από το σούρουπο έως την αυγή, όταν τα κουνούπια που μεταδίδουν τον ιό είναι πιο δραστήρια
- Χρήση κλιματιστικών ή ανεμιστήρων, που μπορούν να περιορίσουν την παρουσία των κουνουπιών
- Εξάλειψη εστιών αναπαραγωγής:
- Απομάκρυνση στάσιμων νερών από αυλές, κήπους, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα
- Αναποδογύρισμα ή κάλυψη όλων των αντικειμένων που μαζεύουν νερό
- Ανανέωση του νερού σε μπολ και ποτίστρες τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα
- Καθαρισμός υδρορροών, φρεατίων και λουκιών
- Κάλυψη με σήτα των αγωγών εξαερισμού των βόθρων
Η περίοδος μετάδοσης εκτιμάται ότι θα συνεχιστεί έως το τέλος Σεπτεμβρίου, με την κορύφωση να υπολογίζεται στα τέλη Αυγούστου. Οι ειδικοί προβλέπουν έντονη κυκλοφορία για τουλάχιστον έναν ακόμη μήνα. Η τήρηση των μέτρων προστασίας, η ενημέρωση και η εγρήγορση αποτελούν τα ισχυρότερα όπλα απέναντι σε έναν ιό που έχει πλέον εγκατασταθεί στη χώρα μας και του οποίου η φετινή έξαρση υπενθυμίζει με τον πιο σκληρό τρόπο ότι η κλιματική αλλαγή και οι περιβαλλοντικές συνθήκες διαμορφώνουν νέα δεδομένα για τη δημόσια υγεία.
Πηγή: www.zougla.gr