Από την οθωμανική περίοδο έως τις γερμανικές αποζημιώσεις, δικαστικά και ιδιωτικά αρχεία έφεραν στο φως πολύτιμα στοιχεία για την κοινωνική και διοικητική ιστορία της Πρέβεζας.
Με επιτυχία ολοκληρώθηκε το Διεθνές Συνέδριο με θέμα «Η ιστορία της Πρέβεζας μέσα από νομικές αρχειακές πηγές», που πραγματοποιήθηκε το Σάββατο στη Θεοφάνειο Αίθουσα Τέχνης, με τη συνεργασία της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και του Δήμου Πρέβεζας.
Το συνέδριο αποτέλεσε ουσιαστικά την πρώτη από τις εκδηλώσεις για την επέτειο της Απελευθέρωσης της Πρέβεζας, ανοίγοντας τον κύκλο των επετειακών δράσεων που θα κορυφωθούν την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, ημέρα κατά την οποία η πόλη τιμά την Απελευθέρωσή της.
Μέσα από τις εργασίες του επιχειρήθηκε μια διαφορετική ανάγνωση της τοπικής ιστορίας, με επίκεντρο τα δικαστικά και νομικά αρχεία. Υποθέσεις, έγγραφα, στατιστικά δεδομένα και ιδιωτικά αρχεία έφεραν στην επιφάνεια γνωστές αλλά και λιγότερο γνωστές πτυχές της κοινωνικής, διοικητικής και καθημερινής ζωής της Πρέβεζας σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους.
Την απογευματινή συνεδρία συντόνισε η Ιωάννα Αθανασοπούλου, Επίκουρη Καθηγήτρια του Ιονίου Πανεπιστημίου, με τις εισηγήσεις να ακολουθούν ουσιαστικά μια ιστορική διαδρομή: από την οθωμανική περίοδο και τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση έως τον Μεσοπόλεμο, την οργάνωση της δικαστικής περιφέρειας και τις υποθέσεις των γερμανικών αποζημιώσεων.
Την αρχή αυτής της διαδρομής έκανε η Φωτεινή Χαιρέτη, Δρ. Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, με την εισήγηση «Δικαστικές υποθέσεις από το οθωμανικό δικαστήριο Πρέβεζης».
Στην παρουσίασή της αναφέρθηκε σε 19 δικαστικές υποθέσεις, μέσα από τις οποίες αναδεικνύονται σημαντικές πτυχές της κοινωνικής και νομικής ζωής της Πρέβεζας κατά την οθωμανική περίοδο. Το αρχειακό υλικό προσφέρει πληροφορίες για μέλη της τοπικής κοινωνίας, επαγγέλματα και συνοικίες της πόλης, αλλά και για τις σχέσεις μεταξύ μουσουλμάνων και μη μουσουλμάνων και τις νομικές πρακτικές της εποχής.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην προσφυγή μη μουσουλμάνων στο αλλόθρησκο δικαστήριο, επιλογή που, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, μπορούσε να συνδέεται με χαμηλότερα δικαστικά τέλη, ταχύτερη διαδικασία και την εξασφάλιση απόφασης ανώτερου δικαστηρίου με δεσμευτική ισχύ. Παράλληλα, παρουσιάστηκαν στοιχεία για το διαφορετικό νομικό πλαίσιο σε ζητήματα οικογενειακού και κληρονομικού δικαίου.
Από την οθωμανική Πρέβεζα, το ενδιαφέρον μεταφέρθηκε στα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση. Η Γιάννα Δημητρίου, ΕΔΙΠ του Ιονίου Πανεπιστημίου, παρουσίασε την εισήγηση «Υποθέσεις κακουργιοδικείου Πρεβέζης 1913-1920», αξιοποιώντας το δικαστικό αρχείο για να φωτίσει την κοινωνική πραγματικότητα μιας περιόδου σημαντικών αλλαγών.
Τα έγγραφα αποτυπώνουν μια μεταβατική εποχή, κατά την οποία επιχειρείται η εμπέδωση της τάξης και της δικαιοσύνης μέσα σε συνθήκες έντονης κοινωνικής πολυμορφίας. Χαρακτηριστικές ήταν οι αναφορές σε ενόρκους διαφορετικών θρησκειών, οι οποίοι ορκίζονταν ο καθένας στο δικό του ιερό βιβλίο, αλλά και σε μάρτυρες και κατηγορουμένους που δεν γνώριζαν ελληνικά και χρειάζονταν μετάφραση από την αλβανική ή τη ρουμανική.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα αριθμητικά στοιχεία των υποθέσεων, ενώ υπογραμμίστηκε η αξία των δικαστικών αρχείων για την άντληση δεδομένων σχετικά με την κοινωνιολογία της εγκληματικότητας, το φύλο, την ηλικία, τον τόπο κατοικίας και την κοινωνική προέλευση των διαδίκων. Έτσι, τα αρχεία δεν περιορίζονται στην καταγραφή εγκλημάτων και δικαστικών διαδικασιών, αλλά αποτελούν πολύτιμα τεκμήρια για την ίδια την κοινωνία της Πρέβεζας στις αρχές του 20ού αιώνα.
Τη χρονική συνέχεια έδωσε η περίοδος του Μεσοπολέμου, μέσα από την εισήγηση της Ιωάννας Αθανασοπούλου με θέμα «Στατιστικές της Δικαιοσύνης για τον Νομό Πρεβέζης κατά τον Μεσοπόλεμο».
Η κ. Αθανασοπούλου παρουσίασε στοιχεία για τις δικαστικές υποθέσεις της Πρέβεζας σε βάθος 12 ετών, αξιοποιώντας διαθέσιμα στατιστικά δεδομένα της ΕΛΣΤΑΤ. Μέσα από την επεξεργασία και τη σύγκρισή τους σκιαγράφησε την εικόνα της απονομής της Δικαιοσύνης στον Νομό Πρέβεζας κατά τον Μεσοπόλεμο, αποτυπώνοντας την εξέλιξη και τα χαρακτηριστικά των υποθέσεων που απασχόλησαν τα δικαστήρια της περιοχής.
Από τις ίδιες τις υποθέσεις και τα στατιστικά δεδομένα, η συζήτηση πέρασε στη συγκρότηση του δικαστικού χάρτη της περιοχής. Ο Χρήστος Μαλέσκος, πτυχιούχος Νομικής ΑΠΘ, παρουσίασε την εισήγηση «Η δικαστική περιφέρεια Πρέβεζης», ανατρέχοντας στο χρονικό της οργάνωσης της Δικαιοσύνης μετά την απελευθέρωση.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, ήδη από τον Απρίλιο του 1913 διορίζεται ειρηνοδίκης στην Πρέβεζα, ενώ την 1η Απριλίου 1914 ξεκινά ουσιαστικά η λειτουργία του Πρωτοδικείου Πρέβεζας. Ακολούθησαν ενέργειες για την οργάνωση της δικαστικής διοίκησης και τη στελέχωση των δικαστηρίων.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην περιοχή του Θεσπρωτικού, με παραδείγματα για τις προσπάθειες που καταβλήθηκαν προκειμένου να ιδρυθεί και να λειτουργήσει Ειρηνοδικείο, αλλά και για την υπαγωγή περιοχών διοικητικά και δικαστικά στην Πρέβεζα. Μέσα από τα στοιχεία αυτά αναδείχθηκαν οι διαδικασίες, οι διεκδικήσεις και οι παρεμβάσεις που συνόδευσαν τη σταδιακή διαμόρφωση της δικαστικής περιφέρειας της Πρέβεζας.
Η ιστορική διαδρομή της απογευματινής συνεδρίας έφτασε, τέλος, σε ένα από τα σημαντικά ζητήματα που άφησε πίσω του ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Ο Θωμάς Πεπόνης, πτυχιούχος Νομικής ΕΚΠΑ και δικηγόρος, παρουσίασε την εισήγηση «Γερμανικές αποζημιώσεις στον Νομό Πρέβεζης».
Κατά την παρουσίασή του παρέθεσε στοιχεία και συγκεκριμένα παραδείγματα υποθέσεων από την περιοχή της Πρέβεζας σχετικά με τις γερμανικές αποζημιώσεις. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η αξιοποίηση υλικού από το δικηγορικό αρχείο του πατέρα του, μέσα από το οποίο αναδείχθηκαν πραγματικές υποθέσεις και πρόσωπα της περιοχής. Η συγκεκριμένη παρουσίαση ανέδειξε ταυτόχρονα τη σημασία που μπορούν να έχουν τα ιδιωτικά δικηγορικά αρχεία ως ιστορικές πηγές, συμπληρώνοντας το υλικό των δημόσιων αρχείων.
Με αυτόν τον τρόπο, οι επιμέρους εισηγήσεις σχημάτισαν ένα ευρύτερο ιστορικό νήμα: από την οθωμανική περίοδο στην απελευθέρωση και την οργάνωση του νέου δικαστικού συστήματος, από εκεί στον Μεσοπόλεμο και, στη συνέχεια, στις συνέπειες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Κοινός παρονομαστής ήταν η αξιοποίηση της Δικαιοσύνης και των αρχείων της ως πηγής για την κατανόηση της ίδιας της κοινωνίας της Πρέβεζας.
Στο συνέδριο βρέθηκαν, μεταξύ άλλων, ο Δήμαρχος Πρέβεζας Νίκος Γεωργάκος, ο Αντιδήμαρχος Λεωνίδας Αργυρός, ο Γενικός Γραμματέας του Δήμου Ιωάννης Βέργος, η ειδική σύμβουλος Αλεξάνδρα Ζιώγα, ο πρώην πρόεδρος του ελεγκτικού Συνεδρίου Γιώργος Κούρτης, δημοτικοί σύμβουλοι, μέλη του δικηγορικού συλλόγου, καθώς και εκπρόσωποι συλλόγων, συγγραφείς και πολίτες που παρακολούθησαν τις εργασίες.
Ιδιαίτερες ευχαριστίες εκφράστηκαν προς τον πρόεδρο του συνεδρίου Αλέξανδρο Λιαρμακόπουλο επίκουρο καθηγητή Νομικής του ΑΠΘ, τον Σπύρο Σκλαβενίτη, προϊστάμενο των Γενικών Αρχείων του Κράτους – Τμήματος Πρέβεζας, για τη συμβολή του στην προσπάθεια ανάδειξης και αξιοποίησης του αρχειακού πλούτου της περιοχής.
Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν με συζήτηση και ερωτήματα προς τους εισηγητές, δίνοντας την ευκαιρία να αναπτυχθεί διάλογος γύρω από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, αλλά και τις δυνατότητες περαιτέρω έρευνας.
Και ίσως αυτή να είναι μία από τις σημαντικότερες παρακαταθήκες του συνεδρίου: ότι μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία μιας μεγαλύτερης προσπάθειας συγκέντρωσης, καταγραφής και μελέτης στοιχείων για την ιστορία της Πρέβεζας. Υλικό που σήμερα βρίσκεται διάσπαρτο σε δικαστικά, δημόσια και ιδιωτικά αρχεία ή παραμένει λιγότερο γνωστό μπορεί να συγκεντρωθεί, να μελετηθεί και να αποτελέσει πολύτιμη βάση για την έρευνα των επόμενων χρόνων.
The post Συνέδριο για την ιστορία της Πρέβεζας: Όταν τα δικαστικά αρχεία «μιλούν» για το παρελθόν appeared first on Preveza Today.
Πηγή: www.prevezatoday.gr