Μια πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό BMJ Military Health έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη λιθαράκι στη συζήτηση γύρω από τη χρήση της βιταμίνης C σε κρίσιμες κλινικές καταστάσεις. Εξετάζοντας δεδομένα από έξι μελέτες που περιλάμβαναν συνολικά 5.171 ασθενείς με τραύματα, οι ερευνητές κατέληξαν σε ενθαρρυντικά, αλλά όχι οριστικά, συμπεράσματα: η ενδοφλέβια χορήγηση υψηλών δόσεων βιταμίνης C φαίνεται να μειώνει τη θνησιμότητα εντός 30 ημερών, να συντομεύει τη διάρκεια νοσηλείας σε ΜΕΘ και νοσοκομείο, καθώς και να περιορίζει τον κίνδυνο σήψης και πολυοργανικής ανεπάρκειας.
Ωστόσο, πριν η θεραπεία αυτή ενταχθεί σε επίσημα πρωτόκολλα, απαιτείται προσοχή. Οι ίδιοι οι συγγραφείς υπογραμμίζουν τους σοβαρούς περιορισμούς της ανασκόπησης. Ο αριθμός των μελετών είναι μικρός, οι μισές εξ αυτών είναι παρατηρησιακές και όχι τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές – που αποτελούν το «χρυσό πρότυπο» της κλινικής έρευνας.
Επιπλέον, οι μελέτες παρουσιάζουν σημαντική ετερογένεια ως προς τις δόσεις, τα κλινικά χαρακτηριστικά των ασθενών, τις παράλληλες θεραπείες και τον τρόπο καταγραφής των αποτελεσμάτων. Κανένα από τα πρωτόκολλα δεν εξέτασε την ενδοφλέβια βιταμίνη C ως μεμονωμένη παρέμβαση, γεγονός που καθιστά εξαιρετικά δύσκολο να απομονωθεί η αυτόνομη επίδρασή της.
Παρά ταύτα, το ενδιαφέρον για τη βιταμίνη C δεν είναι τυχαίο. Πρόκειται για ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό, απαραίτητο για τη σύνθεση κολλαγόνου, τη λειτουργία των λευκοκυττάρων και την προστασία των αγγείων. Σε καταστάσεις οξέος τραύματος ή σήψης, τα αποθέματα βιταμίνης C στον οργανισμό εξαντλούνται ραγδαία. Η ενδοφλέβια χορήγηση επιτρέπει την επίτευξη πολύ υψηλότερων συγκεντρώσεων στο αίμα σε σχέση με την από του στόματος λήψη, παρακάμπτοντας τους φυσιολογικούς περιορισμούς της εντερικής απορρόφησης. Έτσι, η θεραπευτική λογική έχει βάση, αλλά η κλινική απόδειξη παραμένει ανεπαρκής.
Αυτό που αξίζει να κρατήσουμε είναι η διάκριση ανάμεσα στη θεραπεία και την πρόληψη. Τα ευρήματα αφορούν αποκλειστικά ασθενείς σε κρίσιμη κατάσταση μέσα σε νοσοκομειακό περιβάλλον και δεν μπορούν να μεταφερθούν στην καθημερινή ζωή. Η λήψη βιταμίνης C μέσω τροφίμων ή συμπληρωμάτων σε υγιείς ανθρώπους δεν έχει αποδείξει ανάλογα οφέλη και, σε ορισμένες περιπτώσεις, υψηλές δόσεις αντιοξειδωτικών μπορεί να είναι ακόμη και επιβλαβείς μακροπρόθεσμα.
Εν ολίγοις, η ανασκόπηση του BMJ Military Health προσφέρει μια πρώτη, πολλά υποσχόμενη ένδειξη ότι η ενδοφλέβια βιταμίνη C μπορεί να έχει θέση στην αντιμετώπιση του τραυματία ασθενούς. Ωστόσο, απέχουμε πολύ από το να μιλάμε για θεραπεία ρουτίνας. Οι ερευνητές τονίζουν ότι ακόμη και μικρές μειώσεις στη θνησιμότητα ή στις επιπλοκές θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν τη χρήση της, αλλά τονίζουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες, καλά σχεδιασμένες τυχαιοποιημένες μελέτες για να επιβεβαιωθεί η ωφέλεια και να προσδιοριστεί το βέλτιστο κλινικό πλαίσιο εφαρμογής. Μέχρι τότε, η επιστημονική κοινότητα οφείλει να κρατά μια στάση ενεργητικής αναμονής – μακριά από υπερβολές, αλλά ανοιχτή σε νέα δεδομένα.
Πηγή: www.zougla.gr