Ένα ξεχωριστό διήμερο αφιερωμένο στην ιστορία, την παράδοση και την αγροτική κληρονομιά του τόπου διοργανώνει στις 20 και 21 Αυγούστου 2026 ο Σύλλογος Αποδήμων Θεσπρωτικού «Τα Λέλοβα», σε συνεργασία με συλλόγους του Θεσπρωτικού και χωριών της Λάκκας.
Οι δύο εκδηλώσεις επιχειρούν να φωτίσουν διαφορετικές πτυχές της τοπικής ιστορίας: από τις παλαιές ονομασίες και τη διαδρομή των οικισμών μέσα στους αιώνες έως τον παραδοσιακό αλωνισμό και τη λειτουργία της πατόζας.
Τα χωριά της Λάκκας μέσα από τα οθωμανικά κατάστιχα
Η πρώτη εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί την Πέμπτη 20 Αυγούστου, στις 7:30 το απόγευμα, στην αίθουσα εκδηλώσεων του Γυμνασίου–Λυκείου Θεσπρωτικού.
Ο ιστορικός ερευνητής και συγγραφέας Φώτης Βράκας θα παρουσιάσει το θέμα «Τα χωριά της Λάκκας μέσα από τα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα», με αναφορές στον 16ο και τον 17ο αιώνα.
Στο επίκεντρο της παρουσίασης θα βρεθούν τα τοπωνύμια, τα οποία δεν αποτελούν απλώς γεωγραφικές ονομασίες, αλλά πολύτιμα ίχνη της ιστορίας ενός τόπου. Μπορεί να προέρχονται από τη μορφολογία του εδάφους, τη φύση, την πανίδα, ναούς ή ακόμη και από τα ονόματα των ανθρώπων που κατείχαν κάποτε μια περιοχή.
Μέσα από τα οθωμανικά φορολογικά κατάστιχα, ιστορικά κείμενα, χάρτες και αρχειακές πηγές θα παρουσιαστεί ο τρόπος με τον οποίο καταγράφονταν οι οικισμοί της περιοχής πριν από τις μετονομασίες που ακολούθησαν μετά το 1926, αλλά και σε ακόμη παλαιότερες περιόδους.
Η έρευνα ξεκίνησε με αφορμή δύο τοπωνύμια στον σημερινό Δήμο Ζηρού: την Πασχαλιάδα, στην περιοχή Γαλατά–Ζερβού, και τους Γκολιάδες, στον Γυμνότοπο. Στη συνέχεια επεκτάθηκε στις ιστορικές περιοχές της Μικρής Λάκκας, του Καραβασαρά και του Βαθέος, καλύπτοντας το Ξηροβούνι και την κοιλάδα του Λούρου.
Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζουν τα φορολογικά κατάστιχα, καθώς περιλαμβάνουν συγκεκριμένες καταγραφές οικισμών, οικογενειών και φόρων. Πρόκειται, επομένως, για πηγές οικονομικού χαρακτήρα που μπορούν να προσφέρουν ισχυρές ενδείξεις για την ύπαρξη, τη θέση και την ονομασία των παλαιών οικισμών.
Η «εποποιία της πατόζας»
Το διήμερο θα συνεχιστεί την Παρασκευή 21 Αυγούστου, στις 7:30 το απόγευμα, στον αύλειο χώρο του πέτρινου Δημοτικού Σχολείου Θεσπρωτικού.
Η δεύτερη εκδήλωση, με τίτλο «Η εποποιία της πατόζας», είναι αφιερωμένη στα αλωνιστικά συγκροτήματα του χωριού και σε μια ολόκληρη εποχή που σημάδεψε την αγροτική ζωή της περιοχής. Ομιλήτριες θα είναι η Κατερίνα Δράκου και η Φωτεινή Λογοθέτη.
Πριν από το 1940, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις και αρκετά αργότερα, ο θερισμός γινόταν αποκλειστικά με τα χέρια και βασικό εργαλείο το δρεπάνι. Από τα ξημερώματα, ολόκληρη η οικογένεια του γεωργού έφτανε με τη βοϊδάμαξα στο χωράφι και συμμετείχε στη δύσκολη και απαιτητική εργασία.
Τα δεμάτια μεταφέρονταν στη συνέχεια με τα κάρα στα αλώνια, όπου βρισκόταν η πατόζα: μια μεγάλη αλωνιστική μηχανή επάνω σε τέσσερις τροχούς, η οποία λειτουργούσε με τη δύναμη του τρακτέρ. Ένας μακρύς ιμάντας μετέφερε την κίνηση από τον κινητήρα του τρακτέρ στους άξονες και στα επιμέρους εξαρτήματα της μηχανής.
Για τη λειτουργία της πατόζας απαιτούνταν πολλοί εργάτες. Άλλοι τοποθετούσαν τα δεμάτια στον μηχανισμό που τα ανέβαζε, άλλοι τα έλυναν και τα έριχναν στη μηχανή, ενώ στο τελικό στάδιο ξεχώριζαν ο καρπός από τα άχυρα και γέμιζαν τα σακιά.
Ο αλωνισμός μπορούσε να διαρκέσει σχεδόν έναν μήνα και αποτελούσε μια συλλογική διαδικασία, άρρηκτα συνδεδεμένη με την οικονομία, την κοινωνική ζωή και τις αναμνήσεις των ανθρώπων του χωριού.
Το διήμερο διοργανώνεται από τον Σύλλογο Αποδήμων Θεσπρωτικού «Τα Λέλοβα», με συνδιοργανωτές συλλόγους του Θεσπρωτικού και χωριών της Λάκκας.
The post Ιστορία και παράδοση ζωντανεύουν στο Θεσπρωτικό – Από τα οθωμανικά κατάστιχα στην «εποποιία της πατόζας» appeared first on Preveza Today.
Πηγή: www.prevezatoday.gr