Τα επιστημονικά δεδομένα για τη σχέση του καρκίνου του παγκρέατος με τα αναψυκτικά, τη ζάχαρη και τα γλυκαντικά είναι αντικρουόμενα και ασαφή. Η εικόνα που προκύπτει από τη βιβλιογραφία δεν επιβεβαιώνει μια απλή, άμεση αιτιώδη σχέση, αλλά υποδηλώνει μια πιθανή, μέτρια συσχέτιση με την υψηλή κατανάλωση ζαχαρούχων ποτών, ενώ για τα τεχνητά γλυκαντικά τα στοιχεία είναι ακόμη πιο αδύναμα.
Η πιο ισχυρή ένδειξη αφορά τα ζαχαρούχα ποτά (Sugar-Sweetened Beverages – SSBs). Μια μεγάλη συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση του 2026 από το World Cancer Research Fund International (CUP Global), που ανέλυσε 18 μελέτες πλυθυσμού, κατέληξε σε «πιθανή αιτιώδη θετική συσχέτιση» μεταξύ της κατανάλωσης SSBs και του καρκίνου του παγκρέατος. Συγκεκριμένα, για κάθε επιπλέον μερίδα (355 ml) ζαχαρούχου ποτού την ημέρα, ο σχετικός κίνδυνος (RR) ήταν 1,09 (95% CI 1,01–1,16). Αυτό σημαίνει μια μέτρια αύξηση του κινδύνου κατά περίπου 9%.
Ωστόσο, τα ευρήματα δεν είναι ομοιόμορφα. Μια παλαιότερη μετα-ανάλυση του 2019 δεν βρήκε σημαντική συσχέτιση συνολικά (RR 1,06, 95% CI 0,87–1,29), ούτε για αύξηση 50 g/ημέρα. Μια μεγάλη προοπτική μελέτη (EPIC, 2016) με σχεδόν μισό εκατομμύριο συμμετέχοντες επίσης δεν βρήκε συσχέτιση για τα ζαχαρούχα αναψυκτικά (HR 1,02, 95% CI 0,97–1,08).
Μια πιο πρόσφατη ανασκόπηση του 2026 καταλήγει ότι τα στοιχεία παραμένουν ασυνεπή και ανεπαρκή για να στοιχειοθετήσουν αιτιότητα, αν και αναφέρει ότι ορισμένες μελέτες (π.χ. από την Ταϊβάν, τις ΗΠΑ και την Ιορδανία) βρήκαν θετικές συσχετίσεις σε ομάδες υψηλής κατανάλωσης. Μια μελέτη του 1990 είχε βρει ισχυρή θετική συσχέτιση με τα απλά σάκχαρα (OR 1,95), αλλά το εύρημα δεν επιβεβαιώθηκε σταθερότερα σε άτομα με σταθερή διατροφή.
Τα Τεχνητά Γλυκαντικά (NSS)
Για τα τεχνητά γλυκαντικά, η εικόνα είναι ακόμη πιο αδύναμη. Οι περισσότερες μεγάλες αναλύσεις δεν βρίσκουν σημαντική συσχέτιση.
-
Μια ομπρέλα μετα-ανάλυση του 2026 (European Journal of Medical Research) δεν βρήκε σημαντική συσχέτιση για τον καρκίνο του παγκρέατος (OR 1,04, 95% CI 0,93–1,17), με τη βεβαιότητα των στοιχείων να χαρακτηρίζεται χαμηλή.
-
Μια μελέτη του 2022 (NHANES) δεν βρήκε καμία επίδραση της ασπαρτάμης ή της σακχαρίνης στη συνολική θνησιμότητα από καρκίνο.
-
Μια ανασκόπηση του 2023 κατέληξε ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να συνδέουν την κατανάλωση NSS με κίνδυνο καρκίνου.
-
Μια μελέτη από την Ιταλία (2009) βρήκε μάλιστα αρνητική (προστατευτική) συσχέτιση (OR 0,62) για τους χρήστες γλυκαντικών, αν και μη στατιστικά σημαντική.
Εξαίρεση αποτελούν ορισμένα προκλινικά (εργαστηριακά) δεδομένα. Μια μελέτη του 2021 έδειξε ότι η ασπαρτάμη μπορεί να αυξήσει τον πληθυσμό των καρκινικών βλαστοκυττάρων και την επιθετικότητα καρκινικών κυττάρων παγκρέατος σε καλλιέργεια, ενώ η γλυκόζη δεν είχε την ίδια επίδραση. Μια πιο πρόσφατη βιοπληροφορική ανάλυση (2026) συνδέει την ασπαρτάμη με αυξημένο κίνδυνο παγκρεατικού καρκίνου μέσω συγκεκριμένων μοριακών στόχων (FN1, THBS1, ITGB3). Αυτά τα ευρήματα δεν αποδεικνύουν αιτιότητα στον άνθρωπο, αλλά υποδεικνύουν βιολογικούς μηχανισμούς που χρήζουν διερεύνησης.
Πιθανοί Μηχανισμοί
Οι ερευνητές εξετάζουν διάφορους μηχανισμούς που θα μπορούσαν να εξηγήσουν μια πιθανή σύνδεση:
-
Υπεργλυκαιμία και υπερινσουλιναιμία: Τα ζαχαρούχα ποτά αυξάνουν ραγδαία τη γλυκόζη και την ινσουλίνη, οι οποίες μπορούν να προωθήσουν τον πολλαπλασιασμό των καρκινικών κυττάρων.
-
Μεταβολισμός της φρουκτόζης: Τα καρκινικά κύτταρα του παγκρέατος μπορούν να χρησιμοποιούν τη φρουκτόζη αποτελεσματικά, μέσω της οδού της πολυόλης, γεγονός που μπορεί να υποστηρίξει την ανάπτυξή τους.
-
Φλεγμονή και μεταβολική επαναπρογραμματισμός: Η κατανάλωση ζάχαρης μπορεί να προκαλέσει χαμηλού βαθμού φλεγμονή και να ενεργοποιήσει ογκογενείς οδούς όπως το KRAS.
Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν αρκούν για να χαρακτηρίσουν τη ζάχαρη ή τα γλυκαντικά ως αποδεδειγμένες αιτίες καρκίνου του παγκρέατος. Υπάρχει μια «πιθανή» συσχέτιση με την υψηλή κατανάλωση ζαχαρούχων ποτών, αλλά τα ευρήματα δεν είναι σταθερά σε όλες τις μελέτες. Για τα τεχνητά γλυκαντικά, η πλειονότητα των επιδημιολογικών δεδομένων δεν δείχνει σημαντικό κίνδυνο, αν και ορισμένες προκλινικές μελέτες εγείρουν ερωτήματα που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης.
Η μεγαλύτερη πρόκληση στην έρευνα είναι η μεθοδολογική ετερογένεια (διαφορετικοί ορισμοί ποτών, μέθοδοι αξιολόγησης διατροφής, πληθυσμοί) και η δυσκολία διαχωρισμού της επίδρασης της ζάχαρης από την παχυσαρκία και τον διαβήτη τύπου 2, που είναι γνωστοί παράγοντες κινδύνου για καρκίνο του παγκρέατος. Μέχρι να υπάρξουν πιο στοχευμένες και μακροχρόνιες μελέτες, η σύσταση παραμένει η μετριοπάθεια και η ισορροπημένη διατροφή.
Πηγή: www.zougla.gr