Μάλιστα, ενώ η μέση σύνταξη για τους παλαιούς συνταξιούχους, με βάση τα στοιχεία του συστήματος «Ηλιος» ανέρχεται σε 977,96 μεικτά και πέφτει στα 850,7 ευρώ για την πλειονότητα των συνταξιούχων που προέρχονται από το πρώην ΙΚΑ, οι νέοι συνταξιούχοι, καθώς ωριμάζει ο νόμος Κατρούγκαλου, θα βγάζουν συντάξεις που μετά βίας θα υπερβαίνουν τα 750 ευρώ.
Η ανταποδοτική σύνταξη αυξάνεται με δυσκολία, αποτέλεσμα των αντικινήτρων για την εμφάνιση υψηλότερων αποδοχών από μισθούς ή για την ένταξη των αυτοαπασχολούμενων στη μεγαλύτερη ασφαλιστική κατηγορία.
Ο ασφαλισμένος «τιμωρείται με ποινή» από τον τρόπο υπολογισμού της σύνταξης, την εισφορά αλληλεγγύης και τις υψηλές κρατήσεις, οπότε και επιλέγει τη λιγότερη δυνατή ασφάλιση.
Για παράδειγμα, μισθωτός συνταξιοδοτείται ύστερα από 40 χρόνια εργασίας με συντάξιμες αποδοχές της τάξεως των 1.060 ευρώ. Η μεικτή κύρια σύνταξή του θα διαμορφωθεί στα 977 ευρώ (891 ευρώ καθαρά μετά την αφαίρεση των κρατήσεων για υγεία και εφορία). Το ποσοστό αναπλήρωσης -δηλαδή η μεικτή σύνταξη που θα λάβει ως ποσοστό του μέσου μισθού με τον οποίο θα συνταξιοδοτηθεί- θεωρείται υψηλό στις χαμηλές και μεσαίες συντάξεις (περίπου 92%), αφού περιλαμβάνει και την εθνική σύνταξη, ύψους σήμερα 446,86 ευρώ.
Ωστόσο, όσο αυξάνονται οι αποδοχές τόσο μειώνεται η «αξία» της εθνικής σύνταξης που ανεβάζει το ποσοστό αναπλήρωσης. Δηλαδή ο υψηλόμισθος που πλήρωσε πολύ υψηλότερες εισφορές θα πάρει σύνταξη με ποσοστό αναπλήρωσης 60%-65%.
Η κλίμακα Βρούτση
Ενα σημαντικό «εμπόδιο» για τη διαμόρφωση υψηλής σύνταξης είναι η κλίμακα του ποσοστού αναπλήρωσης που προβλέπεται με τον νόμο Βρούτση η οποία δίνει βελτιωμένα ποσοστά αναπλήρωσης κυρίως από τα 36 έως τα 40 χρόνια ασφάλισης αλλά μετά την 40ετία τα ποσοστά αρχίζουν να μειώνονται αισθητά.
Οπως τονίζει ο τέως υπουργός Εργασίας και σύμβουλος ασφάλισης Γιώργος Κουτρουμάνης, η κλίμακα πρέπει να αλλάξει, καθώς η εν λόγω μείωση λειτουργεί ως αντικίνητρο για τους ασφαλισμένους που θέλουν να παραμείνουν περισσότερα χρόνια στην ασφάλιση προσδοκώντας υψηλότερες συντάξεις. Ειδικότερα, ο κ. Κουτρουμάνης προτείνει το ποσοστό αναπλήρωσης να αυξηθεί στο 2% από 0,5% σήμερα για την ασφάλιση μετά την 40ετία. Αν ο μισθωτός δουλέψει άλλα 5 χρόνια θα εξασφαλίσει επιπλέον 200 ευρώ σύνταξη. Η επιλογή να βγει στη σύνταξη στα 62 και να συνεχίζει να εργάζεται είναι σίγουρα συμφέρουσα από την άποψη του εισοδήματος, ιδίως αν είναι υψηλό. Ωστόσο, οι επιπλέον εισφορές που καταβάλλει ο εργαζόμενος συνταξιούχος δεν θα συνεισφέρουν αισθητά στην αύξηση της σύνταξή τους, καθώς την ενισχύουν μόνο κατά 7-10 ευρώ για κάθε χρόνο ασφάλισης. Η αλλαγή της κλίμακας θα ωφελήσει και τους ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς σήμερα, επιλέγοντας να ενταχθούν σε ανώτερες ασφαλιστικές κατηγορίες βλέπουν η απόσβεση της «επένδυσής» τους να καθυστερεί περίπου 20 χρόνια.
Τα αίτια
Σύμφωνα με τον κ. Κουτρουμάνη, οι άλλες βασικές αιτίες που κρατούν χαμηλά τις συντάξεις είναι οι εξής:
1/ Ο νόμος Κατρούγκαλου «χαντακώνει» τους νέους συνταξιούχους λόγω των χαμηλών ποσοστών αναπλήρωσης και του τρόπου υπολογισμού που γίνεται με βάση τον μισθό ολόκληρου του εργασιακού βίου. Καθώς θα ωριμάζει ο νόμος, οι συντάξεις με χαμηλές αποδοχές και 40 χρόνια ασφάλισης δεν θα ξεπερνούν τα 750 ευρώ.
2/ Οι συντάξεις των μισθωτών στον ιδιωτικό τομέα είναι συνάρτηση του μισθού ο οποίος αυξάνεται με δυσκολία. Γι’ αυτό είναι πολύ σημαντικό να επιτευχθεί ο στόχος της κυβέρνησης για μισθό 1.500 ευρώ ,αλλά και να αυξηθούν οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας.
3/ Οι περίοδοι ανεργίας ειδικά στη δεκαετία της κρίσης δεν συμβάλλουν στην αύξηση της σύνταξης.
4/ Η προσωπική διαφορά μπορεί να καταργήθηκε και να δώσει τη δυνατότητα σε περίπου 670.000 συνταξιούχους να καρπωθούν τις αυξήσεις, όμως και πάλι οι εν λόγω συνταξιούχοι θα έχουν απώλεια σε σχέση με τους υπόλοιπους, καθώς η αύξηση δεν υπολογίζεται στο σύνολο της σύνταξης, συμπεριλαμβανομένης και της προσωπικής διαφοράς. Δηλαδή, αν κάποιος συνταξιούχος έχει σύνταξη 1.000 ευρώ + προσωπική διαφορά 200, η αύξηση υπολογίζεται στα 1.000 ευρώ και όχι στα 1.200.
5/ Η εισφορά αλληλεγγύης ψαλιδίζει τις συντάξεις άνω των 1.400 ευρώ.(μείωση 3%-14%). Η κυβέρνηση ήδη εφαρμόζει δικαιότερο σύστημα με μικρότερη παρακράτηση για όσους είναι στο κατώφλι και επηρεάζονται από την παρακράτηση, καθώς και για τις περιπτώσεις των συνταξιούχων που λαμβάνουν προσαύξηση στη σύνταξή τους λόγω της συνέχισης της εργασίας τους.
6/ Οι ελεύθεροι επαγγελματίες κατά 90% εντάσσονται στη χαμηλότερη κατηγορία ασφάλισης με αποτέλεσμα, έπειτα από 40 χρόνια ασφάλισης να λάβουν σύνταξη η οποία με δυσκολία θα φτάσει τα 860 ευρώ.
7/ Οι αυξήσεις των συντάξεων υπολείπονται του πληθωρισμού, με αποτέλεσμα να εξανεμίζονται λόγω της ακρίβειας και να δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο τη διαβίωση των νοικοκυριών των συνταξιούχων.
Μπορούν, άραγε, οι ασφαλισμένοι όσο είναι ενεργοί στην αγορά εργασίας να φροντίσουν να αυξήσουν το ύψος της σύνταξής τους;
Τα κλειδιά για αύξηση
Με τα σημερινά δεδομένα, τα κλειδιά για την αύξηση του ποσού της σύνταξης των μισθωτών αλλά και των ελεύθερων επαγγελματιών, σύμφωνα με τον κ. Κουτρουμάνη, είναι τα εξής:
Α. Σήμερα ένας στους τρεις μισθωτούς αποχωρεί με πρόωρη και μειωμένη σύνταξη και υφίσταται το ψαλίδι έως 30%. Επομένως, η πρώτη συμβουλή είναι να αποφύγουν την πρόωρη συνταξιοδότηση με μειωμένη σύνταξη για να κερδίζουν περίπου 145 ευρώ μηνιαίως.
Β. Να προσπαθήσουν να συμπληρώσουν 40 χρόνια ασφάλισης, ακόμα και εξαγοράζοντας πλασματικά χρόνια, προκειμένου να αξιοποιήσουν στο έπακρον τον χρόνο ασφάλισης αλλά και να κερδίσουν κάτι περισσότερο από τη βελτίωση των ποσοστών αναπλήρωσης που προβλέπει ο νόμος Βρούτση, ιδίως από τα 36 έως τα 40 έτη ασφάλισης.
Γ. Παρ’ όλα αυτά, αν ο μισθός κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου κυμαίνεται στα 1.000 ευρώ, η σύνταξη δεν θα ξεπεράσει τα 900 ευρώ με 40 χρόνια ασφάλισης. Επομένως, είναι πολύ σημαντικό να επιτευχθεί ο στόχος της κυβέρνησης ο μέσος μισθός να φτάσει στα 1.500 ευρώ έως το 2027.
Δ. Μεγαλύτερες προσδοκίες για υψηλότερη σύνταξη μπορεί να έχουν οι μη μισθωτοί (ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι) αν βεβαίως καταβάλλουν μεγαλύτερες μηνιαίες εισφορές. Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς χαμηλές εισφορές οδηγούν σε σημαντικά χαμηλές συντάξεις, κάτι που αναμένεται να διαπιστώσουν στο μέλλον χιλιάδες ασφαλισμένοι, που επιλέγουν για καταβολή εισφορών τη χαμηλή ασφαλιστική κατηγορία για πολλά χρόνια και μόνο όταν πλησιάζει η ηλικία συνταξιοδότησης ανεβαίνουν κλίμακα, χωρίς αυτό βέβαια να επηρεάζει ιδιαίτερα το ύψος της σύνταξης. Μόνο αν διανυθεί στις υψηλότερες κατηγορίες ασφαλιστικός χρόνος τουλάχιστον 15 ετών, θα αναμένονται θετικά αποτελέσματα. Αλλωστε, με βάση αυτά που ισχύουν σήμερα, η σύνταξη που θα λάβει κάποιος έπειτα από 40 έτη ασφάλισης, έχοντας επιλέξει τα περισσότερα χρόνια ασφάλισής του την πρώτη, χαμηλή ασφαλιστική κατηγορία, δεν θα ξεπερνά τα 860 ευρώ. Μια καλή επιλογή είναι η τρίτη και η τέταρτη ασφαλιστική κατηγορία για να προσδοκά ένας ελεύθερος επαγγελματίας σύνταξη άνω των 1.100 ευρώ.
Πηγή: www.protothema.gr