ΤΟΡΟΝΤΟ. Στο Κέντρο Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Τορόντο (CEES), παρουσιάστηκε ο συλλογικός τόμος Advancing Greek Heritage Language Education in Canada: The Hellenic Relay. A Community Action Study (Springer, 2026), υπό την επιμέλεια του Θεμιστοκλή Αραβοσιτά (πανεπιστήμιο του Τορόντο και του Γιορκ) και της Μαριάνθης Οικονομάκου (Πανεπιστήμιο Αιγαίου), αναδεικνύοντας τα αποτελέσματα μίας πολυετούς -κοινοτικά προσανατολισμένης- έρευνας για τη διδασκαλία της ελληνικής ως γλώσσας κληρονομιάς στον Καναδά.
Η έκδοση αποτελεί ένα τεκμηριωμένο εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού για το μέλλον της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης στη διασπορά. Στην τοποθέτησή του, ο Θεμιστοκλής Αραβοσιτάς χαρακτήρισε το βιβλίο ως «οδικό χάρτη για την ανάπτυξη σύγχρονων προγραμμάτων ελληνικής γλώσσας σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης». Τόνισε, επίσης, τη σημασία διαμόρφωσης βιώσιμων μηχανισμών για τη διαγενεακή μετάδοση της γλώσσας, ιδίως στη τρίτη και τέταρτη γενιά της ομογένειας.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στη διαπανεπιστημιακή και διεθνή διάσταση της ερευνητικής ομάδας. Η κοινοτική έρευνα δράσης «Ελληνική Σκυτάλη» χρηματοδοτήθηκε από το Ίδρυμα Ελληνικής Κληρονομιάς (Hellenic Heritage Foundation) και υλοποιήθηκε την περίοδο 2022-2024, έπειτα από διετή σχεδιασμό, με τη συμμετοχή ερευνητών και ερευνητριών από κορυφαία πανεπιστήμια του Καναδά και της Ελλάδας, μεταξύ των οποίων τα πανεπιστήμια του Τορόντο (University of Toronto), του Γιορκ (York University), του ΜακΓκίλ (McGill University), το Σάιμον Φρέιζερ (Simon Fraser University), της Αλμπέρτα (University of Alberta) καθώς και τα πανεπιστήμια Κρήτης και Αιγαίου.
Η Μαριάνθη Οικονομάκου, αναπληρώτρια καθηγήτρια Γλωσσολογίας και Διδακτικής της ελληνικής γλώσσας στο Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του πανεπιστημίου Αιγαίου, έδωσε έμφαση στο θεωρητικό υπόβαθρο και τα βασικά ευρήματα της έκδοσης, υπογραμμίζοντας τη σημασία διασύνδεσης της ελληνικής και καναδικής εκπαιδευτικής πραγματικότητας.
Ο τόμος βασίστηκε στη μεθοδολογία της κοινοτικής έρευνας, δράσης που στηρίζεται στη συστηματική συμμετοχή των μελών της ίδιας της κοινότητας. Στο πλαίσιο αυτό, η έρευνα οργανώνεται στα πέντε ακόλουθα μέρη. Το θεωρητικό υπόβαθρο για τις γλώσσες κληρονομιάς, τις ταυτότητες στη διασπορά και τη πολυγλωσσία στην εκπαίδευση, το μεθοδολογικό πλαίσιο, την επεξεργασία δεδομένων που αντλήθηκαν από μαθητές και μαθήτριες, γονείς, εκπαιδευτικούς και στελέχη εκπαίδευσης, τη σύνθεση και κριτική ανάλυση των δεδομένων και, τέλος, την κατάρτιση σχεδίου δράσης με προτάσεις ενίσχυσης της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης σε βραχυπρόθεσμη, μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη βάση.
Ο συλλογικός τόμος “Advancing Greek Heritage Language Education in Canada: The Hellenic Relay. A Community Action Study”, Springer, 2026″, υπό την επιμέλεια των καθηγητών Θεμιστοκλή Αραβοσιτά (πανεπιστήμιο του Τορόντο και του Γιορκ) και Μαριάνθης Οικονομάκου (Πανεπιστήμιο Αιγαίου). (Credit: Δημήτρης Βοχαΐτης / Εθνικός Κήρυκας)
Το ερευνητικό εύρος της μελέτης αποτυπώνεται και στο δείγμα των 500 συμμετεχόντων/συμμετεχουσών, το οποίο περιλαμβάνει μαθητές/μαθήτριες, γονείς, εκπαιδευτικούς και διοικητικά στελέχη εκπαίδευσης από το Οντάριο, το Κεμπέκ, αλλά και από επαρχίες όπως της Βρετανικής Κολομβίας, της Αλμπέρτα και της Μανιτόμπα. Η γεωγραφική αυτή διασπορά αναδεικνύει συγκλίσεις και αποκλίσεις μεταξύ των κοινοτήτων, που αναλύονται διεξοδικά στο συλλογικό τόμο.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι διαφοροποιήσεις που υπάρχουν μεταξύ των επιμέρους εκπαιδευτικών δομών της ελληνοκαναδικής κοινότητας. Επισημάνθηκε, για παράδειγμα, το μοντέλο του Μόντρεαλ, όπου τα περισσότερα ελληνικά σχολεία λειτουργούν σε ημερήσια βάση, με τη θεσμική υποστήριξη και συμβολή της επαρχίας του Κεμπέκ συμβάλλοντας στην απόκτηση επάρκειας τόσο στα ελληνικά, όσο και στις δύο επίσημες γλώσσες του Καναδά, τα γαλλικά και τα αγγλικά. Αντίθετα, στην περίπτωση του Τορόντο, το κύριο βάρος της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης επωμίζεται η συμπληρωματική εκπαίδευση σε απογευματινά και Σαββατιανά Τμήματα Ελληνικής Γλώσσας, τόσο κοινοτικών όσο και κρατικών φορέων. Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίστηκε η ανάγκη για πιο ευέλικτες δομές, όπως εντατικά και θερινά προγράμματα, καθώς και για παιδαγωγικές πρακτικές που ενισχύουν την προφορική επικοινωνία, τη διαδραστικότητα, τη δημιουργική χρήση των νέων τεχνολογιών και τη σύνδεση της γλωσσικής εκμάθησης με τις εμπειρίες γραμματισμού και τα βιώματα των μαθητών/μαθητριών.
Παράλληλα, η μελέτη δεν αποσιωπά τις διαρθρωτικές αδυναμίες του πολιτικού και κοινωνικού πλαισίου με την περιορισμένη δημόσια στήριξη, άνιση κατανομή πόρων, φθίνουσα συμμετοχή και αυξημένες απαιτήσεις για τους/τις εκπαιδευτικούς. Μεταξύ άλλων, αναφορές έγιναν και σε μικρότερες κοινότητες, όπως το Έντμοντον (Edmonton), όπου, παρά τις δυσκολίες, διατηρούνται πολλαπλές εκπαιδευτικές δομές, συχνά με την εξασφάλιση εναλλακτικών μορφών χρηματοδότησης.
Αξίζει να σημειωθεί πως τον συλλογικό τόμο προλόγισε ο διακεκριμένος ομότιμος καθηγητής του πανεπιστημίου τού Τορόντο, Τζιμ Κάμμινς (Jim Cummins), ο οποίος αναφέρθηκε στην ιστορική εξέλιξη της διδασκαλίας των γλωσσών κληρονομίας στον Καναδά και στις σύγχρονες προοπτικές ένταξής τους στο ευρύτερο εκπαιδευτικό σύστημα. Εκ μέρος του πανεπιστημίου Τορόντο, ο καθηγητής Ρόμπερτ Όστιν (Robert Austin), διευθυντής του Κέντρου Ευρωπαϊκών Σπουδών του τμήματος πολιτικής επιστήμης και διεθνών σχέσεων (Munk School of Global Affairs and Public Policy), αναφέρθηκε στη σπουδαιότητα της εν λόγω έκδοσης και του προγράμματος ελληνικών σπουδών που είναι εξαιρετικά δημοφιλές στο πανεπιστήμιο. Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν εκπρόσωποι παροικιακών φορέων και της ελληνικής πολιτείας, μεταξύ των οποίων ο Γενικός Πρόξενος της Ελλάδας στο Τορόντο, Ιωάννης Χατζαντωνάκης, και η Πολιτιστική Σύμβουλος, Δρ. Μαριλένα Γρίβα.
Πηγή: www.ekirikas.com