Η εποχική γρίπη ήρθε για να μας ταλαιπωρήσει, όπως παραδοσιακά συμβαίνει κάθε χειμώνα. Και όπως είναι πλέον γνωστό σε όλους, ορισμένοι πολίτες είναι πιο ευπαθείς συγκριτικά με άλλους. Εντούτοις, η ηλικία και οι χρόνιες παθήσεις δεν είναι οι μοναδικοί παράγοντες που αυξάνουν το κίνδυνο επιπλοκών αλλά και βλαβερές, καθημερινές συνήθειες με πρώτη το κάπνισμα.
Οι ετήσιες επιδημίες γρίπης παγκοσμίως εκτιμάται ότι συνδέονται με 290.000 έως 650.000 θανάτους τον χρόνο
Πιο συγκεκριμένα και όπως αναλύει η δρ Σταματούλα Τσικρικά, πρόεδρος Ομάδας Προαγωγής Υγείας και Διακοπής Καπνίσματος Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας (2023-2026), Secretary and Treasurer of UEMS Pneumology Section, με την έλευση των χαμηλών θερμοκρασιών τα συστήματα υγείας σε ολόκληρη την Ευρώπη προετοιμάζονται για την αναμενόμενη επιδημιολογική αύξηση των περιστατικών εποχικής γρίπης.
Μάλιστα και παρά τη σημαντική πρόοδο της ιατρικής και την εφαρμογή προγραμμάτων εμβολιασμού στον γενικό πληθυσμό, η γρίπη εξακολουθεί να αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα Δημόσιας Υγείας. Αρκεί κανείς να αναλογιστεί ότι σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), οι ετήσιες επιδημίες γρίπης προκαλούν παγκοσμίως εκατομμύρια περιπτώσεις σοβαρής νόσησης και εκτιμάται ότι συνδέονται με 290.000 έως 650.000 θανάτους ετησίως, κυρίως λόγω των αναπνευστικών επιπλοκών.
Οπως, δε, η ίδια υπενθυμίζει, η βαρύτητα της λοίμωξης και η κλινική της έκβαση από τον ιό της γρίπης, ανεξαρτήτως στελέχους, διαφέρουν ευρέως μεταξύ των ασθενών. «Διάφοροι παράγοντες όπως η ηλικία, η προϋπάρχουσα ανοσία, η παρουσία χρόνιων νοσημάτων και η συνολική κατάσταση της υγείας επηρεάζουν στατιστικά σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης επιπλοκών. Ωστόσο, λιγότερο συχνά αναγνωρίζεται ο καθοριστικός ρόλος συγκεκριμένων ατομικών συμπεριφορών, όπως το κάπνισμα, οι οποίες μπορούν να επηρεάσουν τόσο την ευπάθεια στις εκάστοτε ιογενείς λοιμώξεις όσο και τη βαρύτητα της νόσου».
Σοβαρότερη νόσηση και εµφάνιση επιπλοκών
Αναμφισβήτητα, το κάπνισμα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες τροποποιήσιμες αιτίες βλάβης του αναπνευστικού συστήματος. «Οι τοξικές ουσίες που περιέχονται στον καπνό του τσιγάρου προκαλούν χρόνιες δομικές και λειτουργικές αλλοιώσεις στους αεραγωγούς και στο πνευμονικό παρέγχυμα. Η προκαλούμενη βλάβη του αναπνευστικού επιθηλίου οδηγεί σε δυσλειτουργία των μηχανισμών άμυνας και σε διαταραχές της ανοσολογικής απόκρισης που είναι ικανές να εξασθενούν την ικανότητα του οργανισμού να αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τους ιούς και τα βακτηριακά παθογόνα», εξηγεί η δρ Τσικρικά, Επιστημονικά Υπεύθυνη Ιατρείου Διακοπής Καπνίσματος και Επανεκτίμησης στο νοσοκομείο «Σωτηρία».
Ως αποτέλεσμα, όπως συμπληρώνει, οι καπνιστές ενδέχεται να παρουσιάζουν αυξημένη ευπάθεια στις λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος ανάλογα με την ένταση και τη μεγαλύτερη διάρκεια της έξης. «Ειδικότερα, ενδέχεται να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο σοβαρότερης νόσησης και εμφάνισης επιπλοκών, ακόμη και με εισαγωγή τους σε μονάδες εντατικής θεραπείας».
Το πρόβλημα καθίσταται ακόμη σοβαρότερο στους χρόνιους καπνιστές, πολλοί από τους οποίους ήδη πάσχουν από Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), καρδιαγγειακά νοσήματα ή έτερες παθήσεις που περιορίζουν τη λειτουργική εφεδρεία ζωτικών οργάνων. «Στους ασθενείς αυτούς, ακόμη και μια λοίμωξη από τον ιό της γρίπης μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά την κατάσταση της υγείας τους, συμβάλλοντας σε παραμένουσα νοσηρότητα μετά την οξεία φάση της νόσησης», προειδοποιεί.
Ο ρόλος των χεριών του καπνιστή
Η δρ Τσικρικά εστιάζει και σε έναν ακόμη συμπεριφορικό παράγοντα, που συμβάλλει στη μετάδοση των λοιμώξεων. Η επαναλαμβανόμενη επαφή των χεριών με το στόμα και τη μύτη κατά τη διάρκεια του καπνίσματος δύναται να διευκολύνει τη μεταφορά παθογόνων μικροοργανισμών στους βλεννογόνους.
Ιδιαίτερη σημασία παρουσιάζει, επίσης, ο αυξημένος κίνδυνος των καπνιστών ως προς τις δευτερογενείς βακτηριακές λοιμώξεις έπειτα από γρίπη. «Ο συνδυασμός της ιογενούς βλάβης του αναπνευστικού επιθηλίου και της διαταραχής των αμυντικών μηχανισμών που προκαλεί το κάπνισμα μπορεί να δημιουργήσει ευνοϊκότερες συνθήκες για την εγκατάσταση και τον πολλαπλασιασμό βακτηριακών παθογόνων. Μεταξύ αυτών, ο πνευμονιόκοκκος αποτελεί το συνηθέστερο αίτιο εμφάνισης της πνευμονίας κοινότητας, ενώ και ο χρυσίζων σταφυλόκοκκος συνδέεται επίσης με σοβαρές περιπτώσεις μεταγριπικής βακτηριακής πνευμονίας».
Ο εµβολιασµός ως ευκαιρία για διακοπή
Υπό τα δεδομένα αυτά η ειδικός υπογραμμίζει ότι η θεμελιώδης πρόληψη της γρίπης βασίζεται πρωτίστως στον ετήσιο αντιγριπικό εμβολιασμό. Και υπενθυμίζει ότι σύμφωνα με τις συστάσεις του ΠΟΥ και των διεθνών επιστημονικών εταιρειών, ο εμβολιασμός αποτελεί το βασικότερο μέτρο πρόληψης της σοβαρής νόσησης και συμβάλλει στη μείωση των νοσηλειών και των θανάτων. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στον εμβολιασμό των ατόμων που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο επιπλοκών, όπως οι ηλικιωμένοι, οι ασθενείς με χρόνια νοσήματα, οι έγκυοι και οι θηλάζουσες και οι επαγγελματίες υγείας, σύμφωνα με τις ισχύουσες εθνικές συστάσεις.
«Ομως, εξίσου σημαντικός πυλώνας πρόληψης είναι η διακοπή του καπνίσματος και η αντιμετώπιση της εξάρτησης από τη νικοτίνη μέσω των Ιατρείων Διακοπής Καπνίσματος. Αν και πολλοί καπνιστές θεωρούν ότι τα οφέλη της διακοπής λαμβάνουν χώρα αισθητά μόνο μακροπρόθεσμα, η διακοπή του καπνίσματος επιφέρει σταδιακά σημαντικές θετικές μεταβολές στην υγεία. Με την πάροδο του χρόνου, βελτιώνονται οι λειτουργίες των αμυντικών μηχανισμών του αναπνευστικού συστήματος και περιορίζεται η έκθεση του οργανισμού στις καρκινογόνες ουσίες. Μακροπρόθεσμα, η διακοπή του καπνίσματος μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης αναπνευστικών και καρδιαγγειακών νοσημάτων, κακοηθειών και πρόωρης θνησιμότητας». Αυτός είναι και ο λόγος που όπως επισημαίνει η δρ Τσικρικά, η έναρξη της περιόδου εποχικής γρίπης και η αυξημένη προσέλευση των πολιτών για αντιγριπικό εμβολιασμό δημιουργούν μια σημαντική ευκαιρία παρέμβασης από τους επαγγελματίες υγείας με ειδική γνώση στη διακοπή του καπνίσματος.
«Η επίσκεψη για εμβολιασμό μπορεί να αξιοποιηθεί όχι μόνο για την πρόληψη της γρίπης, αλλά και για την έναρξη μιας ουσιαστικής συζήτησης. Η προσέγγιση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία όταν συνοδεύεται από εξατομικευμένη συμβουλευτική υποστήριξη και τεκμηριωμένη φαρμακοθεραπεία οι οποίες αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες επιτυχούς και μακροχρόνιας διακοπής, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην προστασία τόσο της αναπνευστικής όσο και της συνολικής υγείας».
Οι «άλλες» κακές συνήθειες
Εν τω μεταξύ, το κάπνισμα δεν είναι η μοναδική βλαβερή συνήθεια που εξασθενεί το ανοσοποιητικό. Το αλκοόλ μειώνει την ικανότητα των λευκών αιμοσφαιρίων να πολλαπλασιάζονται και να καταστρέφουν τους ιούς, ενώ παλαιότερη μελέτη έχει δείξει ότι η χρόνια κατάχρηση μειώνει τα ειδικά CD8+ Τ-κύτταρα στους πνεύμονες, τα οποία είναι απαραίτητα για την καταπολέμηση του ιού της γρίπης.
Αντίστοιχα, η στέρηση ύπνου φαίνεται, επίσης, να υπονομεύει το ανοσοποιητικό σύστημα, καθώς ο οργανισμός εξαναγκάζεται στην παραγωγή λιγότερων κυτοκινών – πρωτεΐνες που ρυθμίζουν την ανοσολογική απόκριση. Στην ίδια λίστα, όμως, οφείλει να συμπεριλάβει κανείς και τη διατροφή που θωρακίζει τον οργανισμό όταν είναι ισορροπημένη, ενώ χάνει αυτήν την ιδιότητα όταν κανείς ενδίδει συχνά σε γλυκές και αλμυρές… αμαρτίες.
Premium έκδοση «Τα ΝΕΑ»
Πηγή: www.in.gr