Η αρτηριακή υπέρταση παραμένει ο σημαντικότερος τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου για καρδιαγγειακή νόσο και θάνατο παγκοσμίως. Παρά τη διαθεσιμότητα αποτελεσματικών αντιυπερτασικών φαρμάκων, η αρρύθμιστη υπέρταση εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες απειλές για τη δημόσια υγεία, καθώς συνδέεται άμεσα με αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου, καρδιακής ανεπάρκειας και χρόνιας νεφρικής νόσου. Οι ειδικοί τονίζουν ότι περίπου το 30% των ασθενών που λαμβάνουν αντιυπερτασική αγωγή στη χώρα μας παραμένει αρρύθμιστο, με την υπέρταση να δρα ως «σιωπηλός δολοφόνος», πολλαπλασιάζοντας από 2 έως 4 φορές τον κίνδυνο αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, εμφράγματος, καρδιακής ανεπάρκειας, χρόνιας νεφρικής νόσου και αγγειακής άνοιας.
Το επιδημιολογικό φορτίο στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα, περίπου 2,5 εκατομμύρια ενήλικες ηλικίας 30-79 ετών πάσχουν από υπέρταση (ορισμός: Συστολική ΑΠ ≥140 mmHg ή Διαστολική ≥90 mmHg ή/και λήψη αγωγής), με την επικράτηση να κυμαίνεται κοντά στο 40% του ενήλικου πληθυσμού. Η εθνική επιδημιολογική μελέτη ΕΜΕΝΟ (2013-2016) κατέγραψε τα ακόλουθα ευρήματα στους υπερτασικούς ασθενείς:
-
Αδιάγνωστοι: 31,8% (περίπου 800.000 άτομα)
-
Διαγνωσμένοι χωρίς θεραπεία: 2,7%
-
Υπό θεραπεία, αλλά αρρύθμιστοι: 35,1% (περίπου 880.000 άτομα)
-
Υπό θεραπεία και καλά ρυθμισμένοι: 30,5% (περίπου 760.000 άτομα)
Λιγότεροι από ένας στους τρεις (30,5%) υπερτασικούς έχει επιτύχει καλή ρύθμιση. Η πανδημία COVID-19 επιδείνωσε περαιτέρω την κατάσταση: τα άτομα με υπέρταση που δεν γνώριζαν την πάθησή τους αυξήθηκαν από 21,3% το 2019 σε 27,5% το 2022, υπογραμμίζοντας τις επιπτώσεις στην πρόσβαση σε υπηρεσίες πρόληψης.
Ανθεκτική Υπέρταση: Η κορυφή του παγόβουνου
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η «ανθεκτική υπέρταση» (resistant hypertension), δηλαδή η αδυναμία επίτευξης ελέγχου της ΑΠ παρά τη λήψη τριών ή περισσότερων αντιυπερτασικών φαρμάκων σε πλήρεις δόσεις (εκ των οποίων ένα είναι διουρητικό). Στην Ελλάδα, οι ασθενείς με ανθεκτική υπέρταση υπολογίζονται σε τουλάχιστον 200.000, ενώ παγκοσμίως ο επιπολασμός στους υπερτασικούς υπό θεραπεία κυμαίνεται στο 13-15%.
Για την πλειονότητα των υπερτασικών ασθενών, ωστόσο, η λύση είναι απλή: το 90% θα ρυθμιστεί, αν λαμβάνει καθημερινά ένα τριπλό συνδυασμό αντιυπερτασικών φαρμάκων σε ένα χάπι (Single Pill Combination – SPC). Η χρήση τέτοιων σταθερών συνδυασμών απλοποιεί το δοσολογικό σχήμα, μειώνει τον αριθμό των ημερήσιων δόσεων και βελτιώνει σημαντικά τη συμμόρφωση.
Νεφρική Απονεύρωση: Ο τρίτος πυλώνας ρύθμισης
Για το υπόλοιπο 10% που παραμένει αρρύθμιστο παρά την τριπλή αγωγή (ανθεκτική υπέρταση) ή για όσους παραμένουν αρρύθμιστοι με 2 φάρμακα αλλά έχουν υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο, οι κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής και της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας συνιστούν την απονεύρωση του νεφρού (νεφρική απονεύρωση) ως τον τρίτο πυλώνα ρύθμισης της αρτηριακής υπέρτασης.
Πρόκειται για μια επέμβαση ελάχιστης επεμβατικότητας (καθετηριασμός της νεφρικής αρτηρίας), όπου εφαρμόζεται ενέργεια για την απευαισθητοποίηση των συμπαθητικών νεύρων που περιβάλλουν τις νεφρικές αρτηρίες, μειώνοντας την υπερδραστηριότητα του συμπαθητικού συστήματος.
Αποτελέσματα της νεφρικής απονεύρωσης (σύμφωνα με τον Καθηγητή Κώστα Τσιούφη, Πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης):
-
Πτώση 8-10 mmHg στη συστολική πίεση ιατρείου
-
Μείωση 5-7 mmHg στην 24ωρη περιπατητική καταγραφή
-
Τα αποτελέσματα διατηρούνται για τουλάχιστον μια δεκαετία
Τα οφέλη αυτά μεταφράζονται σε σημαντική μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου:
-
Μείωση στεφανιαίας νόσου κατά 15%
-
Μείωση αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου κατά 25%
-
Μείωση καρδιακής ανεπάρκειας κατά 28%
-
Μείωση θνησιμότητας από όλες τις αιτίες κατά 10%
Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη έρευνες για τις ωφέλιμες επιδράσεις της νεφρικής απονεύρωσης σε καταστάσεις που συνυπάρχουν με την υπέρταση, όπως χρόνια νεφρική νόσος, κολπική μαρμαρυγή, καρδιακή ανεπάρκεια, σακχαρώδης διαβήτης, αποφρακτική υπνική άπνοια, ακόμη και στρες ή στυτική δυσλειτουργία.
Ελληνική εμπειρία και Κείμενο Ομοφωνίας
Η Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο διαθέτει περισσότερα από 10 έτη εμπειρίας στη νεφρική απονεύρωση, αποδεικνύοντας την ασφάλεια και τη μακροχρόνια αποτελεσματικότητα της μεθόδου, ενώ συμμετέχει σε όλες τις μεγάλες πολυκεντρικές μελέτες (SPYRAL OFF MED, SPYRAL ON MED, SPYRAL AFFIRM).
Η Ελληνική Εταιρεία Υπέρτασης, σε συνεργασία με την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, την Ελληνική Νεφρολογική Εταιρεία και την Ελληνική Ακαδημία Γενικής/Οικογενειακής Ιατρικής & Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας, προχώρησε στη δημοσίευση Κειμένου Ομοφωνίας με στόχο την ομογενοποίηση της διαχείρισης του υπερτασικού ασθενούς. Το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει έναν αλγόριθμο επτά βημάτων για τη βέλτιστη ρύθμιση της υπέρτασης και την εφαρμογή της νεφρικής απονεύρωσης στην καθημερινή κλινική πράξη. Οι ασθενείς που πληρούν τις προϋποθέσεις παραπέμπονται για απονεύρωση σε έμπειρα αιμοδυναμικά εργαστήρια και καταγράφονται σε ειδική πλατφόρμα, ώστε η παρακολούθησή τους να συνεχίζεται από τον θεράποντα γιατρό τους.
Η ρύθμιση της υπέρτασης είναι εφικτή, εάν γίνεται μεθοδικά, τακτικά και συνεργατικά. Το μήνυμα «Ελέγχοντας μαζί την Υπέρταση: Μετρείστε την πίεση τακτικά, νικάμε μαζί τον σιωπηλό δολοφόνο» αποτυπώνει ότι η συνεργασία ασθενούς και γιατρού, η τακτική αυτο-παρακολούθηση, η συμμόρφωση στην αγωγή (ιδανικά μέσω ενός χαπιού συνδυασμού) και, όταν χρειάζεται, η νεφρική απονεύρωση, οδηγούν σε ευεργετικά αποτελέσματα και προστατεύουν από τις σοβαρές επιπλοκές της αρρύθμιστης υπέρτασης.
Πηγή: www.zougla.gr